Σε ένα παιχνίδι διπλωματικής υποκρισίας, η Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να αναδειχθεί σε «ρυθμιστή» των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, την ώρα που οι πύραυλοι του Ιράν μετατρέπουν την περιοχή σε πεδίο μάχης.
Ενώ τα αραβικά κράτη υφίστανται τις συνέπειες της ιρανικής επιθετικότητας, η Άγκυρα παραμένει –προς το παρόν– στο απυρόβλητο, παίζοντας το ρόλο του «διπλωματικού μαξιλαριού» για το καθεστώς της Τεχεράνης.
Η στρατηγική της «ανοχής» και ο διπλός ρόλος
Η απουσία ιρανικών πληγμάτων κατά της Τουρκίας δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα ενός κυνικού υπολογισμού. Η Άγκυρα, παρά τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ, έχει μετατραπεί στον απαραίτητο «οξυγονοκόλλητο» της ιρανικής οικονομίας, βοηθώντας το καθεστώς να παρακάμπτει τις αμερικανικές κυρώσεις και να επιβιώνει. Πρόκειται για μια σχέση αμοιβαίας ανάγκης:
Οικονομική επιβίωση: Η Τουρκία λειτουργεί ως ο «αγωγός» που επιτρέπει στο Ιράν να διατηρεί την οικονομική του οντότητα.
Κοινός «εχθρός»: Η καταπολέμηση του κουρδικού πληθυσμού αποτελεί το κρυφό, πλην σαφές, σημείο σύγκλισης των δύο χωρών.
Διπλωματική εργαλειοποίηση: Η Άγκυρα χρησιμοποιεί τα κανάλια επικοινωνίας με την Τεχεράνη για να αναβαθμίσει το δικό της κύρος, πλασαριζόμενη ως ο μοναδικός συνομιλητής που μπορεί να «ελέγξει» την κατάσταση.
Ερντογάν: Από την «παθητικότητα» στον κυνικό ρόλο του διαμεσολαβητή
Με ρητορική που «καίει και τις δύο πλευρές», ο Τούρκος Πρόεδρος καταγγέλλει τα «αιμοσταγή δίκτυα» και τους «λανθασμένους υπολογισμούς», την ίδια στιγμή που το παλάτι του προετοιμάζεται να στρώσει το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η Άγκυρα, απαλλαγμένη από το βάρος της συνέπειας, επιδιώκει να προσφέρει το «στυλό και το χαρτί» για την επόμενη μέρα, αποκομίζοντας τα μέγιστα πολιτικά οφέλη από την αστάθεια που η ίδια συντηρεί με την πολιτική της στάση.
Ένα ρίσκο που «πληρώνει» η περιοχή Η στάση αυτή της Τουρκίας δεν εκπορεύεται από κάποια «ειρηνευτική διάθεση», αλλά από την προσπάθεια της Άγκυρας να επιβληθεί ως η ηγεμονική δύναμη που θα ορίσει τους κανόνες του παιχνιδιού στη μετα-Τραμπ εποχή. Ενώ ολόκληρη η περιοχή «μυρίζει πυρίτιδα», ο Ερντογάν ποντάρει στο ότι μπορεί να διατηρήσει το διπλό του παιχνίδι, πουλώντας «ασφάλεια» στους δυτικούς συμμάχους του και «οξυγόνο» στο καθεστώς της Τεχεράνης. Είναι η κλασική τουρκική στρατηγική: η τέχνη του να «πατάς σε δύο βάρκες» και να παρουσιάζεσαι ως λυτρωτής, ενώ στην πραγματικότητα είσαι αυτός που επωφελείται από το χάος.