Ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα έχει μεταφερθεί πλέον πέρα από τα όρια του πλανήτη μας, με τις δύο υπερδυνάμεις να επιδίδονται σε έναν αθόρυβο αλλά έντονο αγώνα δρόμου για την κυριαρχία στη Σελήνη. Στόχος και των δύο πλευρών είναι η εγκατάσταση της πρώτης μόνιμης σεληνιακής βάσης, η οποία θα αποτελέσει το εφαλτήριο για το επόμενο μεγάλο βήμα της ανθρωπότητας: την κατάκτηση του Άρη.
Λίγες μόλις ημέρες μετά την επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο –όπου συμφωνήθηκε προσωρινή ανακωχή στον μεταξύ τους οικονομικό πόλεμο– η NASA δημοσιοποίησε το στρατηγικό της πλάνο. Αυτό προβλέπει την επιστροφή Αμερικανών αστροναυτών στο φεγγάρι έως το 2029, με σκοπό τη δημιουργία μιας σταθερής βάσης μέχρι το 2032 στον νότιο πόλο της Σελήνης, μια περιοχή στρατηγικής σημασίας καθώς διαθέτει αποθέματα νερού σε μορφή πάγου.
Το χρονοδιάγραμμα αυτό συμπίπτει σχεδόν απόλυτα με τους στόχους της Κίνας, η οποία σχεδιάζει τη δική της επανδρωμένη αποστολή με ορίζοντα το 2030. Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η επιτυχία του αμερικανικού προγράμματος θα αποτελούσε το ιδανικό κλείσιμο της δεύτερης προεδρικής θητείας του, η οποία ολοκληρώνεται στις αρχές του 2029. Παρά το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον κατέχει τα πρωτεία από την εποχή του «Απόλλων 11» το 1969, το Πεκίνο –που ξεκίνησε το δικό του πρόγραμμα τη δεκαετία του 1990– έχει καλύψει τη διαφορά και θεωρείται πλέον ο βασικότερος ανταγωνιστής των ΗΠΑ.
Το νομικό πλαίσιο και οι Συμφωνίες «Άρτεμις»
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς η βασική Συνθήκη του Εξωτερικού Διαστήματος από το 1967 ορίζει ότι το διάστημα ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα και απαγορεύει τις εθνικές διεκδικήσεις κυριαρχίας ή την τοποθέτηση όπλων μαζικής καταστροφής.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ προωθούν από το 2020 τις Συμφωνίες «Άρτεμις» (Artemis Accords), ένα πλαίσιο που ανοίγει την πόρτα στην εμπορική και ιδιωτική εκμετάλλευση των σεληνιακών πόρων, θεσπίζοντας παράλληλα «ζώνες ασφαλείας» για την αποφυγή συγκρούσεων. Αν και 67 χώρες έχουν συνυπογράψει το κείμενο (μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και μεγάλοι Ευρωπαίοι σύμμαχοι), η Κίνα και η Ρωσία παραμένουν σταθερά εκτός. Στο αμερικανικό εγχείρημα συμμετέχουν ενεργά και ιδιωτικοί κολοσσοί, όπως η SpaceX του Ίλον Μασκ και η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος.
Οι δυνατότητες της Κίνας και τα επόμενα ορόσημα
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αν η αμερικανική πλευρά παρουσιάσει καθυστερήσεις, η Κίνα έχει τη δυναμική να κόψει πρώτη το νήμα. Το Πεκίνο έχει αποδείξει ότι μπορεί να ανατρέπει τα δεδομένα: όταν το 2011 αποκλείστηκε από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό με πρωτοβουλία των ΗΠΑ, κατάφερε μέσα σε μία δεκαετία να κατασκευάσει τον δικό της αυτόνομο σταθμό.
Παράλληλα, η Κίνα έχει σημειώσει σημαντικές επιτυχίες με μη επανδρωμένες αποστολές, έχοντας μεταφέρει δείγματα εδάφους στη Γη. Μάλιστα, το 2019 πέτυχε μια παγκόσμια πρωτιά, αποδεικνύοντας ότι υπό ελεγχόμενες συνθήκες είναι εφικτή η βλάστηση γήινων σπόρων (βαμβακιού) στο φεγγάρι. Αν και το πείραμα δεν επιβίωσε κατά τη διάρκεια της παγωμένης σεληνιακής νύχτας, άνοιξε τον δρόμο για τη μελλοντική δημιουργία θερμοκηπίων που θα εξασφαλίζουν την τροφή των πρώτων μόνιμων κατοίκων της Σελήνης.