Το Σουλτανάτο του Ομάν επεξεργάζεται πρόταση για τη νέα οργάνωση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μετά την ολοκλήρωση, το Σάββατο 11 Ιουλίου 2026, των συνομιλιών με το Ιράν στη Μουσκάτ σχετικά με τη διασφάλιση της ασφάλειας και της ελευθερίας διέλευσης των πλοίων.
Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, η ομανική πρόταση προβλέπει τη δημιουργία δύο ξεχωριστών θαλάσσιων διαδρόμων, οι οποίοι θα λειτουργούν με διαφορετικό καθεστώς.
Πηγή που συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις και την οποία επικαλείται το CNN ανέφερε ότι το Ομάν έχει ήδη καταρτίσει σχετικό προσχέδιο, το οποίο βρίσκεται ακόμη υπό επεξεργασία. Όπως διευκρίνισε, και οι δύο θαλάσσιοι διάδρομοι θα παραμείνουν ανοικτοί στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Δύο διαφορετικά καθεστώτα διέλευσης
Βάσει του προσχεδίου, η ναυσιπλοΐα στον νότιο διάδρομο, ο οποίος διέρχεται από τα χωρικά ύδατα του Ομάν, θα συνεχίσει να πραγματοποιείται χωρίς περιορισμούς, όπως ίσχυε πριν από την έναρξη του πολέμου.
Αντίθετα, για τη διέλευση μέσω του βόρειου διαδρόμου, ο οποίος βρίσκεται εντός των ιρανικών χωρικών υδάτων, θα απαιτείται προηγούμενη έγκριση από τις ιρανικές αρχές, χωρίς ωστόσο να επιβάλλονται τέλη διέλευσης.
Η πρόταση μεταφέρθηκε στην Τεχεράνη
Το αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο ABC, επικαλούμενο Αμερικανό αξιωματούχο και πηγή με γνώση των επαφών, μετέδωσε ότι ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, επέστρεψε στην Τεχεράνη μεταφέροντας την πρόταση του Ομάν για τη μελλοντική διαχείριση των Στενών του Ορμούζ.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η πρόταση προβλέπει την απρόσκοπτη λειτουργία του νότιου θαλάσσιου διαδρόμου, ενώ το Axios ανέφερε, επικαλούμενο διπλωματική πηγή, ότι η ιρανική αντιπροσωπεία δεν ήταν εξουσιοδοτημένη να εγκρίνει το σχέδιο κατά τις συνομιλίες στη Μουσκάτ και παρέπεμψε το θέμα στην Τεχεράνη για περαιτέρω διαβουλεύσεις.
Οι συνομιλίες στη Μουσκάτ
Το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA μετέδωσε ότι ο Αμπάς Αραγτσί συναντήθηκε στη Μουσκάτ με τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι.
Οι δύο πλευρές συζήτησαν τους μηχανισμούς που θα διασφαλίσουν την ασφαλή διέλευση των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, στο πλαίσιο του άρθρου 5 του αμερικανοϊρανικού μνημονίου κατανόησης.
Το άρθρο αυτό, το οποίο περιλαμβάνεται στο λεγόμενο «Μνημόνιο της Ισλαμαμπάντ», που υπογράφηκε μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν τον Ιούνιο του 2026, προβλέπει ότι η Τεχεράνη δεσμεύεται να αποκαταστήσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, να διασφαλίσει την ασφαλή διέλευση των πλοίων και να απομακρύνει τα στρατιωτικά εμπόδια.
Παράλληλα, προβλέπονται:
- ασφαλής διέλευση των εμπορικών πλοίων χωρίς τέλη για διάστημα 60 ημερών,
- περίοδος 30 ημερών για την απομάκρυνση των εμποδίων και την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας,
- διάλογος μεταξύ Ιράν και Ομάν για τον καθορισμό του μόνιμου συστήματος διαχείρισης των Στενών, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Διαφωνίες για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ
Οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν μετά το αίτημα των Ηνωμένων Πολιτειών προς το Ιράν να δεσμευθεί δημόσια ότι δεν θα στοχοποιεί πλοία στα Στενά του Ορμούζ και ότι θα διατηρήσει ανοικτούς όλους τους θαλάσσιους διαδρόμους για τη διεθνή εμπορική ναυσιπλοΐα.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν είχε κλείσει το στρατηγικής σημασίας πέρασμα για την εμπορική ναυσιπλοΐα, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, καθώς μέσω των Στενών του Ορμούζ διακινείται περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι το καθεστώς λειτουργίας των Στενών δεν θα επιστρέψει στην προπολεμική κατάσταση και έχει διαμηνύσει ότι σκοπεύει να επιβάλει στα διερχόμενα πλοία αυτό που χαρακτηρίζει «τέλη υπηρεσιών». Αντίθετα, η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να υποστηρίζει την πλήρη ελευθερία της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.