Ένα σοβαρό διπλωματικό επεισόδιο ξέσπασε στις σχέσεις Τουρκίας και Σομαλίας, μετά την επίσημη απόφαση της σομαλικής κυβέρνησης να ταχθεί υπέρ της Κυπριακής Δημοκρατίας, επικαλούμενη τις αποφάσεις του ΟΗΕ. Η εξέλιξη αυτή ακολούθησε τις διπλωματικές πρωτοβουλίες της Λευκωσίας, οι οποίες κινητοποιήθηκαν όταν ο πρόεδρος του σομαλικού κοινοβουλίου έκανε δημόσια αναφορά στο ψευδοκράτος.
Η ξεκάθαρη άρνηση του Μογκαντίσου να αναγνωρίσει τη λεγόμενη «τδβκ» προκάλεσε έντονες εσωτερικές αντιδράσεις στην Άγκυρα, αποκαλύπτοντας την απογοήτευση των τουρκικών αρχών που θεωρούσαν τη χώρα της Ανατολικής Αφρικής ως πεδίο απόλυτης δικής τους επιρροής.
Το κλίμα δυσφορίας διατύπωσε δημόσια ο Τούρκος βουλευτής του Καλού Κόμματος (İYİ Parti), Τουρχάν Τσομέζ, κατηγορώντας τη Σομαλία για αχαριστία απέναντι στην τεράστια οικονομική και στρατιωτική βοήθεια που έχει λάβει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία έχει διοχετεύσει περισσότερο από 1 δισεκατομμύριο δολάρια στη χώρα, έχει κατασκευάσει το νοσοκομείο «Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν», ενώ διατηρεί εκατοντάδες στρατιώτες για την ασφάλεια της περιοχής.
Παράλληλα, άσκησε οξεία κριτική στην τουρκική κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι η σπατάλη πόρων στο εξωτερικό δεν καθιστά την Τουρκία παγκόσμια δύναμη, ειδικά όταν οι χώρες αυτές δεν εξυπηρετούν τα εθνικά συμφέροντα της Άγκυρας.
Η στρατηγική εξάρτηση και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας»
Η σχέση των δύο χωρών έχει βαθιές ρίζες και ξεπερνά τα όρια της ανθρωπιστικής βοήθειας. Από το 2011, η Άγκυρα έχει οικοδομήσει μια ισχυρή παρουσία στη Σομαλία, η οποία επισφραγίστηκε το 2017 με τη λειτουργία της στρατιωτικής βάσης TURKSOM στο Μογκαντίσου —της μεγαλύτερης υπερπόντιας βάσης της Τουρκίας— όπου έχουν εκπαιδευτεί περισσότεροι από 15.000 Σομαλοί στρατιώτες.
Η παρουσία αυτή ενισχύθηκε περαιτέρω με την εμπλοκή τουρκικών F-16 και στρατευμάτων σε απευθείας επιχειρήσεις κατά της οργάνωσης al-Shabaab, καθώς και με σχεδιαζόμενες νέες στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Παράλληλα, η Τουρκία έχει μεταφέρει τις θαλάσσιες ενεργειακές της ερευνες στα ανοικτά της Σομαλίας, εντάσσοντας την περιοχή στο ευρύτερο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» για τον έλεγχο των θαλάσσιων δρόμων στον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό.
Με διμερείς αμυντικές και οικονομικές συμφωνίες, το τουρκικό ναυτικό έχει αναλάβει την προστασία των σομαλικών υδάτων, ενώ το γεωτρύπανο Çağrı Bey πραγματοποιεί ερευνητικές γεωτρήσεις για τον εντοπισμό πετρελαϊκών κοιτασμάτων.
Υποδομές, διαστημικό πρόγραμμα και εσωτερική κριτική
Το εύρος της τουρκικής διείσδυσης περιλαμβάνει επίσης την κατασκευή μιας μελλοντικής εγκατάστασης εκτόξευσης στο Jamaame, η οποία παρουσιάζεται ως «διαστημική βάση», αλλά από αναλυτές θεωρείται στρατηγικής σημασίας χώρος λόγω της γεωγραφικής της θέσης στον Ισημερινό.
Στον υγειονομικό τομέα, το Νοσοκομείο «Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν» (πρώην Digfer) αποτελεί το μεγαλύτερο ιατρικό έργο της Τουρκίας στο εξωτερικό, λειτουργώντας ως κέντρο εκπαίδευσης με τουρκική διοίκηση και γλώσσα διδασκαλίας.
Παρά τη μεγάλη αυτή επένδυση, η εσωτερική πολιτική αντιπολίτευση στην Τουρκία αμφισβητεί ανοικτά τη διαφάνεια των κονδυλίων, καταγγέλλοντας ότι μεγάλο μέρος της βοήθειας διοχετεύεται σε επιχειρηματικούς ομίλους προσκείμενους στην κυβέρνηση Ερντογάν.
Η στάση της Σομαλίας στο Κυπριακό ανέδειξε τα όρια αυτής της πολιτικής, αποδεικνύοντας ότι η παροχή οικονομικών και στρατιωτικών πόρων δεν διασφαλίζει αυτόματα τη διπλωματική ευθυγράμμιση των συμμάχων με τις επιδιώξεις της Άγκυρας.