Μια νέα πιθανή παραχώρηση της Τεχεράνης στις διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον αποκαλύπτει το Bloomberg, καθώς ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί φέρεται να πρότεινε την επιστροφή πυρηνικών επιθεωρητών σε εγκαταστάσεις που έχουν βομβαρδιστεί, με αντάλλαγμα τη χαλάρωση των κυρώσεων κατά του Ιράν.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η πρόταση διατυπώθηκε από τον Αραγτσί σε ιδιωτικές συναντήσεις που είχε στη Νέα Υόρκη με Ευρωπαίους και διπλωμάτες από χώρες της Μέσης Ανατολής, κατά την παραμονή του στην πόλη για τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών.
Οι διπλωμάτες που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας εκτιμούν ότι η κίνηση αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στην προσπάθεια άρσης του αδιεξόδου στις συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Η πρόταση Αραγτσί για τους πυρηνικούς επιθεωρητές
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών φέρεται να έδωσε ελάχιστες πληροφορίες στους συνομιλητές του για την κατάσταση της ιρανικής οικονομίας, η οποία βρίσκεται υπό έντονη πίεση εξαιτίας των κυρώσεων και του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού έξω από τα Στενά του Ορμούζ, που έχει περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές πετρελαίου.
Ωστόσο, σύμφωνα με τους διπλωμάτες που επικαλείται το Bloomberg, η πρόταση να επιτραπεί η πρόσβαση πυρηνικών επιθεωρητών με αντάλλαγμα ελάφρυνση των κυρώσεων αποτελεί ένδειξη της οικονομικής πίεσης που αντιμετωπίζει η Τεχεράνη.
Ο πληθωρισμός στο Ιράν πλησιάζει το 90% σε ετήσια βάση, ενώ το ριάλ έχει υποχωρήσει κατά περίπου 30% έναντι του δολαρίου.
Πίεση προς την Ευρώπη για τις κυρώσεις
Ο Αραγτσί φέρεται επίσης να ζήτησε από τους Ευρωπαίους συνομιλητές του να ανατρέψουν την απόφαση για επαναφορά ευρείας κλίμακας κυρώσεων κατά του Ιράν μέσω του μηχανισμού «snapback».
Σύμφωνα με τέσσερις πηγές με γνώση των συζητήσεων, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν μέχρι στιγμής αρνηθεί να προχωρήσουν σε μια τέτοια κίνηση.
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν είχε ήδη δηλώσει την περασμένη εβδομάδα, μιλώντας στην εκπομπή «Face the Nation» του CBS, ότι η χώρα του είναι διατεθειμένη να επιτρέψει την επιστροφή των επιθεωρητών. Όταν ρωτήθηκε σχετικά, απάντησε: «Αυτό είναι απολύτως σωστό».
Μέχρι τώρα, ωστόσο, δεν ήταν γνωστό ότι ο Αραγτσί είχε καταθέσει αντίστοιχη πρόταση στις διπλωματικές επαφές του στη Νέα Υόρκη.
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ διέψευσε δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία ήταν διατεθειμένος να προσφέρει ελάφρυνση των κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων με αντάλλαγμα παραχωρήσεις της Τεχεράνης στο πυρηνικό της πρόγραμμα.
Ο αποκλεισμός και οι εξαγωγές πετρελαίου
Οι ΗΠΑ έχουν περιορίσει σε μεγάλο βαθμό τις στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον ιρανικών στόχων, βασιζόμενες πλέον κυρίως στον ναυτικό αποκλεισμό.
Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία που βασίζονται σε δορυφορικές εικόνες, το Ιράν δεν φόρτωσε αργό πετρέλαιο σε δεξαμενόπλοια τον περασμένο μήνα. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με το Bloomberg, δείχνει ότι η Τεχεράνη είναι ολοένα λιγότερο πρόθυμη ή ικανή να δοκιμάσει τον αμερικανικό αποκλεισμό των λιμανιών της στον Περσικό Κόλπο.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ επιτρέπουν τη διέλευση περισσότερων δεξαμενόπλοιων που δεν μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο από τα Στενά του Ορμούζ.
Οι υψηλές τιμές βενζίνης και ντίζελ στην αμερικανική αγορά εξακολουθούν, ωστόσο, να ασκούν πίεση στην Ουάσινγκτον, έναν μήνα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Οι ΗΠΑ έχουν απευθυνθεί σε αρκετές χώρες ζητώντας την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων, ενώ εξετάζουν και άλλες επιλογές για τη συγκράτηση των τιμών.
Πηγές με γνώση των εξελίξεων επισημαίνουν, πάντως, ότι το Ιράν έχει επιδείξει υψηλή αντοχή σε παρατεταμένες οικονομικές πιέσεις.
Η προηγούμενη συμφωνία που κατέρρευσε
Οι ΗΠΑ είχαν υποστηρίξει ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει να επιτρέψει την επιστροφή των πυρηνικών επιθεωρητών στο πλαίσιο μνημονίου κατανόησης που συμφωνήθηκε τον Ιούνιο, αλλά στη συνέχεια κατέρρευσε.
Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν απορρίψει τότε τον αμερικανικό ισχυρισμό, υποστηρίζοντας ότι το κείμενο της συμφωνίας δεν περιλάμβανε τέτοια πρόβλεψη.
Οι επόμενοι γύροι συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν οδήγησαν σε συμφωνία, ενώ σύμφωνα με προηγούμενο δημοσίευμα του Bloomberg, Ιρανοί αξιωματούχοι εκτιμούν πλέον ότι δεν είναι εφικτή η επίτευξη συμφωνίας πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.
Ελάχιστη πρόοδος καταγράφηκε και στις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στη Νέα Υόρκη.
Το μνημόνιο κατανόησης είχε προκαλέσει αντιδράσεις τόσο από Δημοκρατικούς όσο και από ορισμένους Ρεπουμπλικανούς στις ΗΠΑ, οι οποίοι υποστήριξαν ότι προέβλεπε υπερβολικά μεγάλες οικονομικές παραχωρήσεις προς το Ιράν, ιδιαίτερα μέσω της χαλάρωσης των κυρώσεων.
Στο επίκεντρο και τα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με προηγούμενο δημοσίευμα του Bloomberg, η αμερικανική κυβέρνηση έχει διαμηνύσει στους διαμεσολαβητές ότι ζητά αυτή τη φορά συγκεκριμένες και δεσμευτικές εγγυήσεις από την Τεχεράνη για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, καθώς και παραχωρήσεις στο πυρηνικό της πρόγραμμα.
Η Τεχεράνη είχε υποστηρίξει ότι πρότεινε να ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ μέσα σε επτά ημέρες, εφόσον οι ΗΠΑ προχωρούσαν σε συγκεκριμένες παραχωρήσεις. Ο Τραμπ δήλωσε ότι απέρριψε την πρόταση.
Η ιρανική ηγεσία έχει υποστηρίξει ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει πρώτα να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και τις κυρώσεις, προτού η Τεχεράνη επιτρέψει τη διέλευση περισσότερων πλοίων από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.