Η κατάληψη της ακτογραμμής της Ερυθράς Θάλασσας στην Υεμένη από τους Χούθι και η παράλληλη αναζωπύρωση της σύγκρουσης στο Τιγκράι της Αιθιοπίας σηματοδοτούν μια θεμελιώδη γεωπολιτική μετατόπιση: Το Κέρας της Αφρικής έπαψε να είναι απλώς μια περιοχή όπου «διαχέονται» οι μεσανατολικές αντιζηλίες — μετατράπηκε στο πεδίο όπου οι δυνάμεις αυτές αναμετρώνται άμεσα.
Η γεωπολιτική σκακιέρα στην περιοχή περιλαμβάνει ένα εξαιρετικά περίπλοκο πλέγμα συμμαχιών και ανταγωνισμών.
Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, αν και κάποτε σύμμαχοι, υποστηρίζουν πλέον αντίπαλες πλευρές, με το Ριάντ να στηρίζει τον στρατό του Σουδάν, την Ερυθραία και τη Σομαλία, ενώ το Αμπού Ντάμπι διατηρεί δεσμούς με την Αιθιοπία, τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξη του Σουδάν και τις αποσχισθείσες περιοχές της Σομαλιλάνδης και του Πούντλαντ.
Παράλληλα, η Αίγυπτος βρίσκεται σε οξεία διαμάχη με την Αιθιοπία για το φράγμα του Νείλου και έχει συμμαχήσει με την Ερυθραία και τη Σομαλία, η Τουρκία διαχειρίζεται το λιμάνι της Μογκαντίσου αναπτύσσοντας στρατιωτική παρουσία, ενώ το Ισραήλ αναγνώρισε επίσημα τη Σομαλιλάνδη. Στο παιχνίδι συμμετέχουν και οι μεγάλες δυνάμεις, με την Κίνα να διατηρεί τη μοναδική εξωγχώρια στρατιωτική της βάση στο Τζιμπουτί και τη Ρωσία να επιδιώκει σταθερά τη δημιουργία ναυτικής βάσης στο Πορτ Σουδάν.
Η κρισιμότητα της περιοχής εκτοξεύθηκε λόγω της ενέργειας: με τα Στενά του Ορμούζ να αντιμετωπίζουν διαταραχές λόγω του πολέμου με το Ιράν, τα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ μετατράπηκαν σε «έξοδο κινδύνου» για το σαουδαραβικό πετρέλαιο.
Το δίλημμα των κρατών: Πρόσβαση ή Συμμαχία;
Τα κράτη του Κέρατος της Αφρικής χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, ανάλογα με τη στρατηγική που ακολουθούν:
1. Όσοι κερδίζουν (Πώληση πρόσβασης σε όλους)
Το Τζιμπουτί αποτελεί το απόλυτο υπόδειγμα αυτής της τακτικής, καθώς νοικιάζει χώρο για βάσεις σε ΗΠΑ, Κίνα, Γαλλία, Ιαπωνία και Ιταλία ταυτόχρονα. Κανένας προστάτης δεν το εξουσιάζει, επειδή όλοι το χρειάζονται για το εμπόριό τους.
Με παρόμοιο τρόπο, η Ερυθραία και το Σουδάν χρησιμοποιούν τα λιμάνια και τις ακτές τους ως διπλωματικό νόμισμα διαπραγμάτευσης, διατηρώντας την ανεξαρτησία των αποφάσεών τους.
2. Όσοι χάνουν (Εμπλοκή εξωτερικών δυνάμεων σε εσωτερικές διαμάχες)
Η Σομαλία προσφέρει το πιο ξεκάθαρο παράδειγμα, καθώς η ακύρωση των συμφωνιών με τα ΗΑΕ και η προσκόλληση στην Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία μετέτρεψαν τις εσωτερικές της διαμάχες σε μέτωπο περιφερειακού πολέμου.
Στην Αιθιοπία, η επιμονή του Άμπι Αχμέντ για έξοδο στη θάλασσα ώθησε την Ερυθραία στην αγκαλιά της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας, μετατρέποντας μια εσωτερική σύγκρουση στο Τιγκράι σε διεθνή πόλεμο μέσω αντιπροσώπων (proxy war).
Τρία πιθανά σενάρια για το μέλλον
Στο βασικό σενάριο της συγκρατημένης κατάτμησης, ο πόλεμος στο Τιγκράι παραμένει εντός των συνόρων της Αιθιοπίας χωρίς επίσημη εμπλοκή της Ερυθραίας, ενώ τα κράτη που πωλούν πρόσβαση συνεχίζουν να κερδίζουν.
Στο αρνητικό σενάριο της σύγκλισης των πολέμων, η Αιθιοπία χτυπά την Ερυθραία προς το λιμάνι Ασάμπ. Αυτό ενεργοποιεί τον αμυντικό άξονα Αιγύπτου-Σουδάν-Ερυθραίας εναντίον της Αιθιοπίας (με στήριξη ΗΑΕ), ενώ οι Χούθι κλιμακώνουν τις επιθέσεις στη θάλασσα, ενοποιώντας την κρίση του Ορμούζ και της Ερυθράς Θάλασσας.
Στο θετικό σενάριο μιας ανακωχής λόγω ναυτιλίας, η κοινή απειλή των Χούθι αναγκάζει το Ριάντ και το Αμπού Ντάμπι σε συμφωνία για την αμυντική ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας και σε ειρήνευση στο Σουδάν, περιορίζοντας τη διοχέτευση όπλων και χρήματος στους τοπικούς πολέμους.