Την εκτίμηση ότι μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας παραμένει απίθανη, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται ο κίνδυνος επικίνδυνης κλιμάκωσης, διατύπωσε ο Αμερικανός απεσταλμένος στη Συρία και πρέσβης των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ. Μιλώντας στο Παγκόσμιο Φόρουμ Ασφάλειας στη Ντόχα, άσκησε έμμεση κριτική σε ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση κοντά στα τουρκικά σύνορα, ενώ προχώρησε σε μια ευρύτερη αποτίμηση της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι «οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον οι κυρίαρχοι του κόσμου».
Ο Αμερικανός διπλωμάτης αναφέρθηκε στις αυξανόμενες εντάσεις στην περιοχή, επισημαίνοντας ότι οι στρατιωτικές κινήσεις και η απουσία συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών ενδέχεται να οδηγήσουν σε απρόβλεπτες εξελίξεις.
«Πιστεύω ότι το Ισραήλ είναι πολύ έξυπνο για να εμπλακεί πραγματικά σε σύγκρουση με την Τουρκία», δήλωσε, σύμφωνα με το Al Jazeera.
Αιχμές κατά του Ισραήλ για στρατιωτική επιχείρηση στη Συρία
Ο Τομ Μπάρακ εξέφρασε προβληματισμό για ισραηλινή αεροπορική επιχείρηση σε βάση στη Συρία, κοντά στα σύνορα με την Τουρκία, υπογραμμίζοντας ότι ούτε η Άγκυρα ούτε η Ουάσιγκτον είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων.
«Η Τουρκία δεν ενημερώθηκε για την άφιξη ισραηλινών μαχητικών αεροσκαφών. Ούτε εμείς ενημερωθήκαμε. Η Τουρκία θα μπορούσε, πολύ γρήγορα, να είχε στείλει τα δικά της μαχητικά και, ξαφνικά, να βρισκόμασταν μπροστά σε μια εντελώς διαφορετική κατάσταση», ανέφερε.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος εκτίμησε ότι καμία από τις δύο χώρες δεν επιδιώκει μια στρατιωτική αντιπαράθεση, προειδοποίησε ωστόσο ότι η συσσώρευση περιφερειακών εντάσεων αυξάνει τον κίνδυνο ενός ανεξέλεγκτου επεισοδίου.
«Δεν νομίζω ότι το Ισραήλ το επιθυμεί αυτό, και γνωρίζω ότι η Τουρκία δεν το θέλει», σημείωσε.
«Οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον οι κυρίαρχοι του κόσμου»
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι αναφορές του Μπάρακ στον μεταβαλλόμενο ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή.
Ο Αμερικανός απεσταλμένος υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον απομακρύνεται από την αντίληψη πως μπορεί να καθορίζει μονομερώς τις πολιτικές εξελίξεις άλλων χωρών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι προτίθεται να εγκαταλείψει την περιοχή.
«Οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον οι κυρίαρχοι του κόσμου», δήλωσε, επικαλούμενος την ιστορία της αμερικανικής εμπλοκής στη Λιβύη, στο Αφγανιστάν, στη Συρία και στο Ιράκ.
Αμφισβήτησε την αποτελεσματικότητα των προηγούμενων προσπαθειών της Ουάσιγκτον να ελέγξει τις εξελίξεις σε αυτές τις χώρες, επισημαίνοντας ότι η αμερικανική εξωτερική πολιτική οφείλει να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες.
«Το ζητούμενο δεν είναι ο έλεγχος, αλλά το να μην αποχωρήσουμε. Δεν πρόκειται να αποχωρήσουμε», ξεκαθάρισε.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι οι χώρες της περιοχής αντιλαμβάνονται πλέον περισσότερο τα όρια της αμερικανικής παρέμβασης και αναζητούν τρόπους να διαχειρίζονται οι ίδιες τις κρίσεις που αντιμετωπίζουν.
«Αυτό που λένε όλοι είναι: εντάξει, δεν μπορώ να βασίζομαι στην Αμερική για να λύσει όλα μου τα προβλήματα», ανέφερε.
Κριτική στις αμερικανικές επεμβάσεις και αναφορές στον πόλεμο με το Ιράν
Ο Τομ Μπάρακ εμφανίστηκε επικριτικός απέναντι στο ιστορικό των αμερικανικών στρατιωτικών επεμβάσεων στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα όσον αφορά τις προσπάθειες αλλαγής κυβερνήσεων και πολιτικών καθεστώτων.
«Κάθε φορά που προσπαθούμε να παρέμβουμε, να αλλάξουμε το πρόσωπο ή το καθεστώς, φαίνεται πως ήταν λάθος», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να αντλήσει διδάγματα από τις προηγούμενες επιλογές της.
Ερωτηθείς εάν ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν αποτέλεσε λανθασμένη απόφαση, απέφυγε να δώσει κατηγορηματική απάντηση.
«Δεν γνωρίζω αν είναι λάθος ή όχι», περιορίστηκε να πει.
Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η σύγκρουση είχε απρόβλεπτες συνέπειες για την ευρύτερη περιοχή, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση «τραγική».
Διαπραγματεύσεις με το Ιράν και κρίση στα Στενά του Ορμούζ
Αναφερόμενος στις διπλωματικές προσπάθειες για την αντιμετώπιση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ, ο Αμερικανός απεσταλμένος υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ιράν.
Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι η βαθιά αμοιβαία δυσπιστία εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εμπόδιο στις συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
«Η Αμερική επιθυμεί μια ειρηνευτική συμφωνία. Αυτό που παρατηρείται από την έναρξη αυτών των συζητήσεων και διαπραγματεύσεων είναι η έλλειψη εμπιστοσύνης», ανέφερε.
«Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) δεν εμπιστεύονται τις ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ δεν εμπιστεύονται τους Φρουρούς της Επανάστασης», πρόσθεσε.
Ο Μπάρακ υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα όλων των εμπλεκόμενων πλευρών, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια βιώσιμη διευθέτηση.
«Δεν χρειαζόμαστε επανεκκίνηση» – Η πρόταση για κατάπαυση του πυρός
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο αναβίωσης της συμφωνίας του Ισλαμαμπάντ, η οποία είχε επιτευχθεί τον Ιούνιο αλλά στη συνέχεια κατέρρευσε, ο Αμερικανός αξιωματούχος απέρριψε την ανάγκη μιας συνολικής επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων.
«Δεν χρειαζόμαστε μια επανεκκίνηση», δήλωσε.
Αντίθετα, πρότεινε να εξεταστεί μια κατάπαυση του πυρός στα Στενά του Ορμούζ ως αφετηρία για μια ευρύτερη συμφωνία.
Σύμφωνα με τον Μπάρακ, μια τέτοια διευθέτηση θα πρέπει να περιλαμβάνει «παύση των εχθροπραξιών στα στενά», αλλά και συγκεκριμένα μέτρα για την «ανακούφιση του ιρανικού λαού».
Οι δηλώσεις του αποτυπώνουν την προσπάθεια της αμερικανικής διπλωματίας να αναζητήσει διέξοδο από τις συνεχιζόμενες περιφερειακές κρίσεις, διατηρώντας παράλληλα την παρουσία και την επιρροή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.