Έντονες αντιδράσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχει προκαλέσει η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με το ΠΑΣΟΚ, το ΚΚΕ, την ΕΛΑΣ και την Ελληνική Λύση να ασκούν κριτική στους χειρισμούς της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου, στις 20 Οκτωβρίου, επαναφέρει στο επίκεντρο το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο και προκαλεί νέα πολιτική αντιπαράθεση για την αποτελεσματικότητα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης ενέκρινε το μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που είχε υπογραφεί μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης το 2019, ανατρέποντας την προηγούμενη στάση της απέναντι στη συμφωνία. Σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο Anadolu, η απόφαση ελήφθη ομόφωνα, ενώ ανακλήθηκε και προηγούμενη απόφαση του 2020.
Η Αθήνα απορρίπτει το μνημόνιο ως παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.
ΠΑΣΟΚ: «Αποτυχία διαρκείας» στην εξωτερική πολιτική
Το ΠΑΣΟΚ καταλογίζει στην κυβέρνηση σοβαρές ευθύνες για τη διαχείριση του τουρκολιβυκού μνημονίου και τις εξελίξεις στις σχέσεις της Ελλάδας με τη Λιβύη.
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κόμματος, Δημήτρης Μάντζος, χαρακτήρισε την εξέλιξη αποτέλεσμα μιας «αποτυχίας διαρκείας», ζητώντας από την κυβέρνηση να αναλάβει τις ευθύνες της και να δώσει εξηγήσεις στη Βουλή και στην ελληνική κοινωνία.
Κριτική στους κυβερνητικούς χειρισμούς άσκησαν επίσης ο Δημήτρης Μάντζος και ο Γιάννης Μανιάτης, χαρακτηρίζοντας τη διαχείριση του ζητήματος από το 2019 μέχρι σήμερα επικοινωνιακή, επιφανειακή και αντιφατική.
Το ΠΑΣΟΚ θέτει έτσι ζήτημα πολιτικής λογοδοσίας για την πορεία των διπλωματικών επαφών με τη λιβυκή πλευρά και την αποτυχία αποτροπής της επικύρωσης.
ΚΚΕ: Καταρρέει το αφήγημα των «ισχυρών συμμαχιών»
Το ΚΚΕ χαρακτηρίζει την έγκριση του μνημονίου αρνητική εξέλιξη και θεωρεί ότι αποκαλύπτει τα όρια της κυβερνητικής πολιτικής που στηρίζεται στις διεθνείς συμμαχίες της χώρας.
Σε ανακοίνωσή του, το κόμμα υποστηρίζει ότι η απόφαση της λιβυκής Βουλής καταρρίπτει το κυβερνητικό αφήγημα σύμφωνα με το οποίο οι «ισχυρές συμμαχίες» της Ελλάδας διασφαλίζουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Στο ίδιο ζήτημα αναφέρθηκε και η βουλευτής του ΚΚΕ Διαμάντω Μανωλάκου, η οποία, μιλώντας στη Βουλή, χαρακτήρισε την εξέλιξη αρνητική, σημειώνοντας ότι διαψεύδει τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων μέσω των συμμαχιών.
Η κριτική του ΚΚΕ επικεντρώνεται, επομένως, όχι μόνο στους συγκεκριμένους διπλωματικούς χειρισμούς, αλλά και στη συνολικότερη στρατηγική της κυβέρνησης στην περιοχή.
ΕΛΑΣ: Κριτική στον Γεραπετρίτη για την κυβερνητική διαχείριση
Η ΕΛΑΣ χαρακτηρίζει την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου αποτυχία της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Μητσοτάκη.
Σχολιάζοντας την αντίδραση του υπουργείου Εξωτερικών, επικρίνει τον Γιώργο Γεραπετρίτη, υποστηρίζοντας ότι αντί να αναγνωρίσει λάθη ώστε να διορθωθούν, επιλέγει να παραδίδει μαθήματα διεθνούς δικαίου.
Η παρέμβαση της ΕΛΑΣ επικεντρώνεται στην απόσταση ανάμεσα στις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις και στην απόφαση που έλαβε τελικά το λιβυκό κοινοβούλιο.
Ελληνική Λύση: Ο Βελόπουλος ζητά την παραίτηση της ηγεσίας του ΥΠΕΞ
Σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους κινήθηκε η αντίδραση της Ελληνικής Λύσης, με τον πρόεδρό της Κυριάκο Βελόπουλο να ζητά παραιτήσεις στο υπουργείο Εξωτερικών.
Ο Βελόπουλος χαρακτήρισε την εξέλιξη διπλωματικό ναυάγιο και υποστήριξε ότι πρέπει να παραιτηθεί ολόκληρη η ηγεσία του υπουργείου, επικαλούμενος την ανάγκη διατήρησης της εθνικής αξιοπρέπειας.
Η Ελληνική Λύση συνδέει έτσι την απόφαση της λιβυκής Βουλής με την πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης και ζητά άμεσες συνέπειες για τους χειρισμούς της ελληνικής διπλωματίας.
Η απάντηση της κυβέρνησης και η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Απέναντι στην κριτική της αντιπολίτευσης, η κυβέρνηση επιμένει ότι η επικύρωση δεν μεταβάλλει τον νομικό χαρακτήρα του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Το υπουργείο Εξωτερικών υπογραμμίζει ότι η συμφωνία εξακολουθεί να αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και διαμηνύει ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει τις διπλωματικές ενέργειες για την προστασία των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Ανάλογη θέση διατύπωσε και η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να επαναλαμβάνουν ότι το μνημόνιο δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να θίγει δικαιώματα τρίτων κρατών.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης απέρριψε την κριτική, υποστηρίζοντας ότι η εξωτερική πολιτική δεν ασκείται με συνθήματα και δηλώσεις εντυπωσιασμού, ενώ αναφέρθηκε στα διπλωματικά εργαλεία που διαθέτει η Ελλάδα στο πλαίσιο των σχέσεών της με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Λιβύη.
Παρά την κοινή κριτική των αντιπολιτευτικών κομμάτων προς την κυβέρνηση, οι τοποθετήσεις τους αναδεικνύουν διαφορετικές προσεγγίσεις: το ΠΑΣΟΚ ζητά λογοδοσία για τους διπλωματικούς χειρισμούς, το ΚΚΕ αμφισβητεί τη στρατηγική των διεθνών συμμαχιών, η ΕΛΑΣ επικεντρώνεται στην αναγνώριση κυβερνητικών λαθών και η Ελληνική Λύση απαιτεί παραιτήσεις.
Η επικύρωση του μνημονίου διατηρεί, έτσι, ανοιχτό τόσο το διπλωματικό ζήτημα στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και την εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση για την ελληνική εξωτερική πολιτική.