'Άνοιξαν στις 07:00 η ώρα το πρωί (08:00 ώρα Ελλάδας) οι κάλπες στη Σερβία για τις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές. Σε 8.392 εκλογικά τμήματα καλούνται να ψηφίσουν 6.451.292 πολίτες με δικαίωμα ψήφου.
Τις 250 έδρες που συνθέτουν το κοινοβούλιο διεκδικούν 18 εκλογικοί συνδυασμοί εκ των οποίων οι εννέα προέρχονται από τις εθνικές μειονότητες. Σε 37 χώρες λειτουργούν επίσης 93 εκλογικά τμήματα για 102.147 Σέρβους της διασποράς οι οποίοι δήλωσαν την πρόθεσή τους να ψηφίσουν. Οι Σέρβοι του Κοσόβου ψηφίζουν σε 60 ειδικά τμήματα σε τέσσερις δήμους της νότιας Σερβίας (Βράνιε, Κουρσούμλια, Ράσκα και Τούτιν). Η κυβέρνηση στην Πρίστινα δεν επέτρεψε να στηθούν κάλπες στο Κόσοβο.
Οι κάλπες θα παραμείνουν ανοιχτές έως τις 20:00 το βράδυ, οπότε και θα ξεκινήσει η καταμέτρηση. Το εκλογικό σύστημα στη Σερβία είναι αναλογικό με όριο εισόδου 3%, το οποίο δεν ισχύει για τα κόμματα που εκπροσωπούν τις εθνικές μειονότητες.
Τα πρώτα ενδεικτικά αποτελέσματα αναμένονται γύρω στις 22:00 η ώρα (23:00 ώρα Ελλάδας).
Η ψηφοφορία εξελίσσεται σε ένα περιβάλλον έντονης πολιτικής και κοινωνικής πόλωσης. Eίναι πολύ πιθανό να προκύψει μια άνευ προηγουμένου κατάσταση για τη Σερβία. Να βρεθούν, δηλαδή, δύο στρατόπεδα που θα πανηγυρίζουν τη νίκη. Οι ανησυχίες για το αδιάβλητο των εκλογών παραμένουν μεγάλες και οι δημοσκοπήσεις είναι εξαιρετικά αντιφατικές. Από τη μια βρίσκεται ο μέχρι πρότινος πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος παραιτήθηκε από το αξίωμά του στις αρχές Σεπτεμβρίου για να τεθεί επικεφαλής υποψήφιος του λαϊκιστικού Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS) και να διεκδικήσει την πρωθυπουργία. Και από την άλλη η «Λίστα των Φοιτητών» στην οποία συμμετέχουν άνθρωποι που δεν έχουν βρεθεί στο παρελθόν σε πολιτικά αξιώματα. Οι φοιτητές επέλεξαν ως υποψηφίους τους αναγνωρισμένους καθηγητές, ακτιβιστές και γνωστές προσωπικότητες από άλλους χώρους.
Οι δημοσκοπήσεις δεν έχουν δώσει κάποια πραγματική εικόνα της κατάστασης. Η υποστήριξη για το SNS κυμαίνεται μεταξύ 35 και 47%, και για τη φοιτητική λίστα μεταξύ 32 και 45%. Αυτές οι μεγάλες αποκλίσεις υπογραμμίζουν πόσο δύσκολο είναι να προβλεφθεί ο νικητής. Πολλοί φοβούνται ότι η κατάσταση το βράδυ της Κυριακής μπορεί να είναι εκρηκτική και αναρωτιούνται αν υπάρχει κάποια δυνατότητα παρέμβασης, για παράδειγμα από την ΕΕ.
Οι εκπρόσωποι των φοιτητών κάνουν λόγο για την «τελευταία ευκαιρία» της Σερβίας να μπορέσει να μπει σε έναν διαφορετικό δημοκρατικό δρόμο. Το κίνημά τους γεννήθηκε από τις διαμαρτυρίες του Νοεμβρίου του 2024, όταν η κατάρρευση της στέγης στο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ σκότωσε 16 ανθρώπους και έδωσε ένα ισχυρό χτύπημα στο σύστημα εξουσίας και διαφθοράς που κυβερνά στη χώρα από το 2012.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Βούτσιτς δεν έχει υποστηρικτές, ποντάροντας κυρίως σε εθνικιστικά συνθήματα και καταφέρνοντας να ισορροπεί μεταξύ Ευρώπης, Ρωσίας και Κίνας. Αποκαλεί «φασίστες και ξενόδουλους» τους αντιπάλους του και εμφανίζεται ως ο εγγυητής μιας υπερήφανης, ανεξάρτητης πορείας της χώρας. Και στο παρελθόν είχαν υπάρξει εκρήξεις οργής εναντίον του, με αποκορύφωμα την εισβολή στη δημόσια τηλεόραση της χώρας τον Μάρτιο του 2019, όταν εκατοντάδες διαδηλωτές κατάφεραν να μπουν στο κτήριο, στο πλαίσιο και τότε μεγάλων αντικυβερνητικών συγκεντρώσεων ενάντια στον έλεγχο των ΜΜΕ από την κυβέρνηση και τη λογοκρισία.
Η φοιτητική λίστα έχει πάντως ένα «πρόγραμμα» 11 σημείων που απαιτεί την απελευθέρωση της δικαστικής εξουσίας και των ΜΜΕ από τον πολιτικό έλεγχο, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την αποπολιτικοποίηση του δημόσιου τομέα, την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση και μέτρα στους τομείς των εργασιακών δικαιωμάτων, της στέγασης και της υγειονομικής περίθαλψης. Ωστόσο, ο κοινός παρονομαστής του ευρύτερου κινήματος παραμένει η αλλαγή καθεστώτος, ενώ γενικά αποφεύγονται οι σαφείς τοποθετήσεις σε ιδεολογικά και ευαίσθητα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.
Πολλοί, ωστόσο, αμφιβάλλουν για τη ρεαλιστικότητα ενός τέτοιου σχεδίου. Aφενός ο Βούτσιτς θα χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα για να μην χάσει την εξουσία, αφετέρου οι φοιτητές είναι σχετικά άπειροι στη διαχείριση τέτοιων καταστάσεων. Το μόνο δεδομένο: Οι Σέρβοι θα προσέλθουν στις κάλπες υπό τον φόβο να υπάρξουν περιστατικά βίας και νοθείας. Αλλά οι πιο πολλές ανησυχίες εστιάζονται στην επόμενη μέρα των πιο αμφίρροπων και μάλλον παράδοξων εκλογών της σύγχρονης Σερβίας.
Πηγές: ΑΠΕ / Deutsche Welle