Μια νέα διεθνής επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι η επιμήκυνση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης κατά μόλις ένα έτος μπορεί να θωρακίσει τον εγκέφαλο απέναντι στην άνοια και τη νόσο Αλτσχάιμερ κατά την τρίτη ηλικία, λειτουργώντας ως ασπίδα προστασίας ακόμα και για όσους φέρουν υψηλό κληρονομικό κίνδυνο.
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο διακεκριμένο επιστημονικό περιοδικό PNAS, αξιοποίησε μια ιστορική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που εφαρμόστηκε το 1972 στη Βρετανία. Τότε, η ηλικία υποχρεωτικής αποφοίτησης αυξήθηκε από τα 15 στα 16 έτη για όσους είχαν γεννηθεί από τον Σεπτέμβριο του 1957 και μετά. Το γεγονός αυτό επέτρεψε στους επιστήμονες να συγκρίνουν δύο σχεδόν πανομοιότυπες ηλικιακές ομάδες που διέφεραν μόνο ως προς το ένα επιπλέον υποχρεωτικό σχολικό έτος.
Αναλύοντας ιατρικά δεδομένα δεκάδων χιλιάδων συμμετεχόντων από τη βρετανική βάση UK Biobank, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ομάδα που παρέμεινε έναν επιπλέον χρόνο στο σχολείο παρουσίασε αισθητά χαμηλότερη σωρευτική συχνότητα διαγνώσεων άνοιας μέχρι την ηλικία των 65 ετών.
Η ανατροπή στη γονιδιακή προδιάθεση
Ιδιαίτερα εντυπωσιακό ήταν το εύρημα που αφορά τη γενετική προδιάθεση. Εξετάζοντας γονιδιακές παραλλαγές όπως το APOE, οι οποίες αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισης Αλτσχάιμερ, οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι η παράταση της φοίτησης είχε ακόμη πιο ευεργετικό αποτύπωμα στα άτομα με τον υψηλότερο κληρονομικό κίνδυνο, περιορίζοντας δραστικά την απόσταση που τους χώριζε από όσους είχαν χαμηλή γενετική επιβάρυνση.
Το στοιχείο αυτό υποδηλώνει ότι το γονιδίωμα δεν σφραγίζει νομοτελειακά το μέλλον της υγείας μας, καθώς οι κοινωνικές συνθήκες και η παιδεία μπορούν να μετριάσουν την εκδήλωση της κληρονομικής προδιάθεσης.
Οι πιθανοί μηχανισμούς και οι επιστημονικές επιφυλάξεις
Όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο η εκπαίδευση προστατεύει τον εγκέφαλο, οι ερευνητές εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη διάρκεια φοίτησης βελτιώνει συνολικά τους κοινωνικοοικονομικούς δείκτες, εξασφαλίζοντας καλύτερες επαγγελματικές ευκαιρίες, υψηλότερο εισόδημα και χαμηλότερα ποσοστά καρδιαγγειακών νοσημάτων ή εγκεφαλικών επεισοδίων, που επίσης συνδέονται με την άνοια.
Παρά τα ενθαρρυντικά συμπεράσματα, οι συγγραφείς της μελέτης κρατούν ορισμένες επιφυλάξεις. Σημειώνουν ότι η έρευνα βασίστηκε σε καταγεγραμμένες ιατρικές διαγνώσεις και όχι σε άμεσες απεικονίσεις των εγκεφαλικών αλλοιώσεων, ενώ παλαιότερη αντίστοιχη μελέτη στη Σουηδία δεν είχε δείξει τα ίδια αποτελέσματα.