Ένα κινεζικό πανεπιστήμιο με στενή συνεργασία με τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό της Κίνας (PLA) κατάφερε να αποκτήσει δύο από τα ισχυρότερα τσιπ τεχνητής νοημοσύνης της Nvidia, τύπου H200, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται στη μαύρη λίστα των ΗΠΑ για εξαγωγικούς περιορισμούς.
Σύμφωνα με έγγραφα προμηθειών που εξέτασε το Reuters, η αγορά πραγματοποιήθηκε τον περασμένο μήνα και αναδεικνύει τις αδυναμίες του αμερικανικού συστήματος ελέγχου, το οποίο επιχειρεί να εμποδίσει την πρόσβαση κινεζικών φορέων σε προηγμένη τεχνολογία.
Οι αποκαλύψεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η Nvidia και ο διευθύνων σύμβουλός της, Τζένσεν Χουάνγκ, βρίσκονται υπό αυξανόμενη πολιτική πίεση στην Ουάσινγκτον.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσπάθεια της εταιρείας να εξασφαλίσει χαλάρωση των περιορισμών στις πωλήσεις προηγμένων επεξεργαστών τεχνητής νοημοσύνης προς την Κίνα, ενώ παράλληλα έχουν δημοσιοποιηθεί αναφορές σύμφωνα με τις οποίες ο Χουάνγκ αποτέλεσε στόχο κινεζικής επιχείρησης κατασκοπείας.
Ο επικεφαλής της Nvidia έχει υποστηρίξει ότι η διατήρηση των αμερικανικών εξαγωγών προς την κινεζική αγορά θα συμβάλει στην ενίσχυση της τεχνολογικής υπεροχής των ΗΠΑ, διατηρώντας παράλληλα τους Κινέζους πελάτες εξαρτημένους από αμερικανικά προϊόντα.
Αντίθετα, επικριτές της συγκεκριμένης πολιτικής στο Κογκρέσο προειδοποιούν ότι η πρόσβαση της Κίνας στους ισχυρότερους επεξεργαστές της Nvidia μπορεί να επιταχύνει την ανάπτυξη στρατιωτικών εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, από τον σχεδιασμό όπλων έως την ανάλυση πληροφοριών και τον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεων.
Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικάνοι ζητούν αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχων, με προτάσεις που περιλαμβάνουν την παρακολούθηση των τσιπ μετά την πώλησή τους και την ενίσχυση της εποπτείας των εξαγωγών από το Κογκρέσο. Μάλιστα, στις 18 Νοεμβρίου, τρεις Ρεπουμπλικάνοι επικεφαλής επιτροπών του Κογκρέσου ζήτησαν ενημέρωση από τον Χουάνγκ σχετικά με τις αναφερόμενες επαφές του με πρόσωπο που φέρεται να συνδέεται με τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Η αγορά των δύο H200 και η μαύρη λίστα των ΗΠΑ
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters, το Πολυτεχνικό Πανεπιστήμιο Northwestern, το οποίο εδρεύει στην πόλη Σιάν και συμμετέχει στην ομάδα των «Επτά Γιων της Εθνικής Άμυνας» της Κίνας, προμηθεύτηκε δύο επεξεργαστές H200 έναντι 874.700 γιουάν, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 123.000 δολάρια.
Η αγορά καταγράφεται σε έγγραφο προμηθειών της 21ης Οκτωβρίου, αναρτημένο στον ιστότοπο του ιδρύματος. Τα τσιπ αποκτήθηκαν για τις ανάγκες της σχολής διοίκησης μέσω της κινεζικής εταιρείας Shaanxi Bosuan Network Technology και όχι απευθείας από τη Nvidia.
Το H200 συγκαταλέγεται στους ισχυρότερους επεξεργαστές της Nvidia για την εκπαίδευση και τη λειτουργία προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Η εξαγωγή του στην Κίνα απαιτεί ειδική αμερικανική άδεια, η οποία κατά κανόνα δεν χορηγείται σε ιδρύματα που περιλαμβάνονται στη Λίστα Οντοτήτων των ΗΠΑ, όπως το συγκεκριμένο πανεπιστήμιο.
Ωστόσο, τα έγγραφα δείχνουν ότι το Northwestern Polytechnical είχε αποκτήσει πρόσβαση και σε άλλους επεξεργαστές H200 κατά τη διάρκεια του έτους, καθώς και σε επιπλέον ισχυρά τσιπ της Nvidia, μέσω πέντε συμβάσεων με κινεζικές εταιρείες για την ενοικίαση υπολογιστικής ισχύος.
Το πανεπιστήμιο, με ερευνητική δραστηριότητα σε τομείς όπως τα στρατιωτικά αεροσκάφη, οι πύραυλοι και οι δορυφόροι, βρίσκεται στον αμερικανικό κατάλογο εμπορικών περιορισμών από το 2001. Τότε, το υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ το ενέταξε στη σχετική λίστα λόγω της φερόμενης εμπλοκής του σε δραστηριότητες διάδοσης πυραυλικής τεχνολογίας και στρατιωτικής έρευνας. Το 2019 οι περιορισμοί έγιναν αυστηρότεροι, με την εξαγωγή ελεγχόμενης αμερικανικής τεχνολογίας προς το ίδρυμα να υπόκειται πλέον σε καθεστώς κατά κανόνα άρνησης αδειοδότησης.
Πρόσβαση μέσω κινεζικών εταιρειών
Η υπόθεση αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο κινεζικά ιδρύματα με στρατιωτικές διασυνδέσεις εξακολουθούν να εξασφαλίζουν πρόσβαση σε αμερικανική υπολογιστική τεχνολογία, αξιοποιώντας εγχώριους προμηθευτές. Αυτό μπορεί να γίνεται είτε μέσω απευθείας αγορών επεξεργαστών είτε με την ενοικίαση διακομιστών στους οποίους είναι εγκατεστημένα τα συγκεκριμένα τσιπ.
Έρευνα του Reuters σε 26 αρχεία προμηθειών και εταιρικά έγγραφα στην Κίνα για το τρέχον έτος εντόπισε ανάλογες περιπτώσεις. Πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα εμφανίζονται να αγοράζουν επεξεργαστές της Nvidia που υπόκεινται σε αμερικανικούς περιορισμούς ή να αποκτούν πρόσβαση σε υπολογιστικές υπηρεσίες που βασίζονται σε αυτούς, μέσω κινεζικών επιχειρήσεων. Ορισμένα από τα ιδρύματα έχουν στενή σχέση με την αμυντική βιομηχανία ή συμμετέχουν σε στρατιωτικά ερευνητικά προγράμματα.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ άρχισε τον Ιανουάριο να επιτρέπει, υπό προϋποθέσεις και κατά περίπτωση, ορισμένες εξαγωγές επεξεργαστών H200 προς την Κίνα. Η αλλαγή αυτή, ωστόσο, δεν κατάργησε τους ξεχωριστούς περιορισμούς που ισχύουν για φορείς οι οποίοι περιλαμβάνονται στη Λίστα Οντοτήτων, όπως το Northwestern Polytechnical.
Παράλληλα, οι κανόνες αδειοδότησης προβλέπουν δικλίδες ασφαλείας ώστε ιδρύματα της μαύρης λίστας και στρατιωτικοί τελικοί χρήστες να μην μπορούν να αποκτούν εξ αποστάσεως πρόσβαση σε τσιπ που εξάγονται βάσει της νέας πολιτικής. Οι σχετικές ρυθμίσεις αφορούν τόσο τους H200 όσο και λιγότερο προηγμένα μοντέλα.
Τα έγγραφα προμηθειών αποκαλύπτουν ότι η σχολή κυβερνοασφάλειας του πανεπιστημίου υπέγραψε τον Ιανουάριο δύο συμβάσεις διάρκειας επτά μηνών, εξασφαλίζοντας πρόσβαση σε διακομιστές με οκτώ επεξεργαστές H200 ο καθένας. Οι συμφωνίες, ύψους 441.700 και 441.000 γιουάν αντίστοιχα, αφορούσαν την προσαρμογή μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης και την εκπαίδευση μέσω ενισχυτικής μάθησης.
Επιπλέον, το πανεπιστήμιο νοίκιασε υπολογιστική ισχύ από διακομιστές που διέθεταν οκτώ επεξεργαστές Nvidia A100 και οκτώ A800. Η εξαγωγή και των δύο συγκεκριμένων μοντέλων στην Κίνα απαγορεύεται για όλες τις κινεζικές οντότητες, ενώ το H200 παραμένει ο ισχυρότερος επεξεργαστής που εντοπίστηκε στα σχετικά αρχεία του ιδρύματος.
Ανάλογη περίπτωση καταγράφηκε τον Απρίλιο, όταν άλλο πανεπιστημιακό ερευνητικό ινστιτούτο αγόρασε υπολογιστικές υπηρεσίες που απαιτούσαν τη χρήση τουλάχιστον 24 επεξεργαστών A100. Η σύμβαση, αξίας 375.000 γιουάν, αφορούσε τη διενέργεια προσομοιώσεων στη δομική μηχανική και τη ρευστοδυναμική.