Νέες τουρκικές αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο διατυπώνει ο αρχηγός του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού, ναύαρχος Ερτζουμέντ Τατλίογλου, ο οποίος υποστηρίζει ότι η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει χάρτες που περιορίζουν τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα» και δηλώνει πως δεν επιτρέπει ερευνητικές και γεωτρητικές δραστηριότητες για λογαριασμό της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας σε θαλάσσιες περιοχές που η Τουρκία χαρακτηρίζει αμφισβητούμενες.
Σε άρθρο του για το τουρκικό στρατηγικό όραμα στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Τατλίογλου επαναφέρει τις πάγιες θέσεις της Άγκυρας σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, αμφισβητώντας την έκταση των δικαιωμάτων που διεκδικεί η Ελλάδα για τα νησιά της και τις συμφωνίες της Κυπριακής Δημοκρατίας με γειτονικά κράτη.
Ο Τούρκος ναύαρχος συνδέει τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις με τη στρατιωτική ισχύ, τη ναυτική διπλωματία και τις ευρύτερες γεωπολιτικές επιδιώξεις της χώρας του.
«Δεν αναγνωρίζουμε χάρτες που περιορίζουν τη Γαλάζια Πατρίδα»
Ο αρχηγός του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού υποστηρίζει ότι η Τουρκία, παρότι δεν έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), εφαρμόζει τις διατάξεις της που θεωρεί ότι έχουν αποκτήσει χαρακτήρα εθιμικού διεθνούς δικαίου.
Κατά τον ίδιο, η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών πρέπει να λαμβάνει υπόψη την αρχή της ευθυδικίας και τις ιδιαίτερες γεωγραφικές συνθήκες, ενώ κατηγορεί την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία ότι αποδίδουν υπερβολική βαρύτητα στα δικαιώματα των νησιών.
«Η χερσαία έκταση ενός νησιού δεν μπορεί, απλώς και μόνο επειδή βρίσκεται απέναντι από μια ηπειρωτική ακτή, να δημιουργεί θαλάσσια ζώνη δικαιοδοσίας ίση με εκείνη μιας ηπειρωτικής επικράτειας που διαθέτει ακτογραμμή δεκάδες φορές μεγαλύτερη», αναφέρει.
Για να υποστηρίξει τη θέση του, επικαλείται αποφάσεις διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων, μεταξύ των οποίων οι υποθέσεις της Υφαλοκρηπίδας της Βόρειας Θάλασσας του 1969, της νήσου Γιαν Μάγεν του 1993 και των Νήσων της Μάγχης του 1977.
Οι συγκεκριμένες αποφάσεις αφορούν ιδιαίτερες περιστάσεις οριοθέτησης και δεν συνεπάγονται γενική άρνηση των δικαιωμάτων των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.
Αναφορά στο Καστελλόριζο και στις έρευνες νότια της Κρήτης
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο Τατλίογλου στο Καστελλόριζο, χωρίς να το κατονομάζει ευθέως, αμφισβητώντας την απόδοση εκτεταμένης θαλάσσιας ζώνης σε ένα μικρό νησί που βρίσκεται κοντά στις τουρκικές ακτές.
«Η Τουρκία, ως το παράκτιο κράτος με τη μεγαλύτερη υφαλοκρηπίδα στην Ανατολική Μεσόγειο, δεν αναγνωρίζει σε καμία περίπτωση τους λεγόμενους χάρτες που περιορίζουν ανεξήγητα τη Γαλάζια Πατρίδα», υποστηρίζει.
Στη συνέχεια αναφέρεται σε νησί έκτασης περίπου 10 τετραγωνικών χιλιομέτρων, σε απόσταση τριών χιλιομέτρων από τις τουρκικές ακτές, για το οποίο ισχυρίζεται ότι διεκδικείται θαλάσσια ζώνη 40.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Παράλληλα, αμφισβητεί τις ελληνικές θέσεις για τις θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης, επικαλούμενος τις αντιρρήσεις της Λιβύης σχετικά με τις περιοχές αδειοδότησης ερευνών.
Αναφέρεται επίσης στη μερική συμφωνία οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, ενώ παρουσιάζει τη συμφωνία Ελλάδας και Ιταλίας στο Ιόνιο ως προηγούμενο που, κατά την τουρκική ερμηνεία, ενισχύει την άποψη ότι τα νησιά δεν πρέπει να έχουν πάντοτε πλήρη επήρεια κατά την οριοθέτηση.
Ευθεία προειδοποίηση για τις γεωτρήσεις Ελλάδας και Κύπρου
Το πλέον αιχμηρό σημείο του άρθρου αφορά τις ερευνητικές και γεωτρητικές δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Τατλίογλου δηλώνει ότι η Τουρκία αντιτίθεται στις συμφωνίες οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που έχει συνάψει η Κυπριακή Δημοκρατία με τρίτα κράτη, υποστηρίζοντας ότι αυτές παραγνωρίζουν τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων.
Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι στις 18 Μαρτίου 2020 η Άγκυρα κοινοποίησε στον ΟΗΕ γεωγραφικές συντεταγμένες για τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στη συνέχεια διατυπώνει την προειδοποίησή του:
«Δεν επιτρέπεται να προχωρούν στις δραστηριότητές τους πλοία που επιχειρούν να πραγματοποιήσουν ερευνητικές ή γεωτρητικές δραστηριότητες για λογαριασμό της Ελλάδας και της Ελληνοκυπριακής Διοίκησης της Νότιας Κύπρου σε αμφισβητούμενες θαλάσσιες περιοχές».
Με τον όρο «Ελληνοκυπριακή Διοίκηση της Νότιας Κύπρου», η τουρκική πλευρά αναφέρεται στην Κυπριακή Δημοκρατία, την οποία δεν αναγνωρίζει.
Η τοποθέτηση του ναυάρχου αποτυπώνει την πρόθεση της Άγκυρας να εμποδίζει δραστηριότητες που θεωρεί ότι παραβιάζουν τις δικές της θαλάσσιες διεκδικήσεις, διατηρώντας ανοιχτό ένα από τα σημαντικότερα πεδία ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.
«Γαλάζια Πατρίδα»: Σύνδεση διπλωματίας και στρατιωτικής ισχύος
Στο άρθρο του, ο Τατλίογλου επιχειρεί να παρουσιάσει τη «Γαλάζια Πατρίδα» ως ένα ευρύτερο στρατηγικό σχέδιο, το οποίο δεν περιορίζεται στη χάραξη θαλάσσιων ορίων.
Όπως υποστηρίζει, οι θάλασσες πρέπει να αξιολογούνται όχι μόνο με βάση τα δικαιώματα και τις περιοχές δικαιοδοσίας, αλλά και με γνώμονα τις οικονομικές, διπλωματικές και στρατιωτικές δυνατότητες ενός κράτους.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στη διάκριση μεταξύ «χάρτη και κρατικής ισχύος», επισημαίνοντας ότι οι συμφωνίες οριοθέτησης διαμορφώνουν τη νομική βάση, αλλά η διπλωματία, η οικονομική δραστηριότητα και οι δυνατότητες ασφάλειας επηρεάζουν τη μακροπρόθεσμη στρατηγική σημασία της.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό αποτελεί βασικό εργαλείο υλοποίησης αυτής της στρατηγικής, μέσω της αποτρεπτικής ισχύος, της επιτήρησης των θαλάσσιων περιοχών και της διαχείρισης κρίσεων.
Παράλληλα, αναφέρεται στην ανάγκη αξιοποίησης της ναυτικής διπλωματίας, της κοινής εκπαίδευσης και των συνεργασιών στον τομέα της ασφάλειας.
Λιβύη, Αίγυπτος, Συρία και Ελλάδα στο τουρκικό στρατηγικό σχέδιο
Ο Τούρκος ναύαρχος εντάσσει τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Άγκυρας σε ένα συνολικό πλαίσιο περιφερειακής πολιτικής.
Στις προτεραιότητες που περιγράφει περιλαμβάνονται η θεσμοθέτηση των σχέσεων με τη Λιβύη, η ανάπτυξη διαλόγου με την Αίγυπτο, η συνεργασία στον ναυτιλιακό τομέα για τη σταθερότητα της Συρίας, η προάσπιση των τουρκοκυπριακών διεκδικήσεων και η διαχείριση των διαφορών με την Ελλάδα.
Όπως σημειώνει, τα ζητήματα αυτά δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται μεμονωμένα, αλλά ως διαφορετικές πλευρές του ίδιου στρατηγικού στόχου.
Καταλήγοντας, υποστηρίζει ότι η Τουρκία πρέπει να είναι σε θέση να διαχειρίζεται τον ανταγωνισμό, να αναπτύσσει συνεργασίες και, όταν το θεωρεί αναγκαίο, να επιδεικνύει την αποτρεπτική της ισχύ.
Οι θέσεις του αρχηγού του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού επαναφέρουν στο προσκήνιο τις βαθιές διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο, συνδέοντας ευθέως τις τουρκικές διεκδικήσεις με τη δυνατότητα στρατιωτικής παρέμβασης και αποτροπής.