Για πρώτη φορά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μπήκε το ενδεχόμενο η Ουκρανία να εγκαταλείψει το Ντονμπάς ως αντάλλαγμα για την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, όπως αποκάλυψε ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Η πρόταση διατυπώθηκε από τους Αμερικανούς μεσολαβητές στον πρόσφατο γύρο συνομιλιών με τη Ρωσία στο Αμπού Ντάμπι.
Το Κίεβο, ωστόσο, κλείνει την πόρτα σε κάθε εδαφική υποχώρηση. Ο Ζελένσκι άφησε μόνο μία χαραμάδα: ένα συνολικό σχέδιο συμφωνίας θα μπορούσε να τεθεί σε δημοψήφισμα, υπό την προϋπόθεση ότι θα περιλαμβάνει στέρεες εγγυήσεις ασφαλείας, έναν καλά εξοπλισμένο και επαρκώς χρηματοδοτούμενο στρατό και πόρους για την ανοικοδόμηση. Όπως τόνισε, δεν μπορεί να αποφασίσει μόνος του για το ζήτημα των εδαφών.
Οι διήμερες συνομιλίες στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν έφεραν ουσιαστική πρόοδο προς τον τερματισμό του πολέμου. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν μόνο σε ανταλλαγή αιχμαλώτων που θα αφορά πάνω από 1.000 άτομα, με τον τελικό αριθμό να παραμένει ανοιχτός.
«Το ΝΑΤΟ επιστρέφει στην ατζέντα»
Ο Ζελένσκι εκτίμησε ότι το θέμα του ΝΑΤΟ επανέρχεται στη συζήτηση, παραδεχόμενος όμως ότι οι δηλώσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν καθιστούν τη συζήτηση εξαιρετικά δύσκολη. Η ένταξη της Ουκρανίας στη Συμμαχία αποτελεί διαχρονική «κόκκινη γραμμή» για τη Μόσχα, και ο Ρώσος πρόεδρος την έχει επικαλεστεί ως ένα από τα κίνητρα της εισβολής του 2022.
Προτεραιότητα ο τερματισμός του πολέμου
Ο Ουκρανός ηγέτης απέρριψε τη ρωσική απαίτηση να προηγηθεί μια ευρύτερη συμφωνία για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας και να ακολουθήσει η διευθέτηση του πολέμου.
Συντασσόμενος με τους Ευρωπαίους ηγέτες που συναντήθηκαν την Παρασκευή στο Δουβλίνο, υποστήριξε ότι πρώτα πρέπει να σταματήσουν οι μάχες και μετά να συζητηθεί οτιδήποτε άλλο.
Όχι στην εκεχειρία για την Κοστιαντινίβκα
Ο Ζελένσκι απέρριψε επίσης την πρόταση του Πούτιν για τοπική ανθρωπιστική εκεχειρία στην Κοστιαντινίβκα, πόλη του Ντονέτσκ όπου μαίνονται σφοδρές μάχες.
Κατά την εκτίμησή του, η κίνηση δείχνει ότι ο ρωσικός στρατός αδυνατεί να καταλάβει την πόλη και επιδιώκει να αποχωρήσουν οι ουκρανικές δυνάμεις ώστε να την καταλάβει χωρίς αντίσταση. Πρόσθεσε ότι οι άμαχοι είχαν ήδη τη δυνατότητα να φύγουν.
Το Κίεβο έχει παραδώσει κατάλογο με επτά ή οκτώ ακόμη οικισμούς στην πρώτη γραμμή, όπου παραμένουν εγκλωβισμένοι άμαχοι, και παιδιά, ζητώντας να εξεταστεί ανθρωπιστική εκεχειρία.
Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η Μόσχα προτιμά να βλέπει τις περιοχές αυτές ως στρατιωτικούς στόχους, κάτι που η Ρωσία διαψεύδει, αρνούμενη ότι χτυπά σκόπιμα αμάχους.
Αδιέξοδο στην ενεργειακή εκεχειρία
Καμία πρόοδος δεν σημειώθηκε στο θέμα της ενεργειακής εκεχειρίας. Οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ είχαν δεσμευτεί να θέσουν το ζήτημα στον Πούτιν κατά τη συνάντησή τους στη Μόσχα την Πέμπτη, χωρίς να υπάρξει στη συνέχεια καμία ένδειξη θετικής εξέλιξης. «Ο Πούτιν προσωπικά δεν υποστηρίζει εκεχειρία», δήλωσε ο Ζελένσκι.
Θέση στο τραπέζι για την Ευρώπη
Ο Ζελένσκι είχε συνάντηση την Πέμπτη στην Ιρλανδία με τους δύο Αμερικανούς απεσταλμένους, οι οποίοι τον ενημέρωσαν ότι όλες οι πλευρές συμφωνούν να συμμετέχει η Ευρώπη στις επόμενες συνομιλίες. Στο Αμπού Ντάμπι οι Ευρωπαίοι είχαν επαφές με Αμερικανούς και Ουκρανούς αξιωματούχους, αλλά έμειναν εκτός των απευθείας συζητήσεων με τη Ρωσία.
Η συμμετοχή τους θεωρείται κρίσιμη, αφού η Ευρώπη είναι πλέον ο μεγαλύτερος χρηματοδότης και στρατιωτικός στήριγμα του Κιέβου. Στη σύνοδο της Παρασκευής οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν ότι η ευρωπαϊκή αποστολή θα απαρτίζεται από εκπροσώπους πέντε μεγάλων στρατιωτικών δυνάμεων, της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Πολωνίας, μαζί με αξιωματούχους της ΕΕ.
Παρά την ενίσχυση του ευρωπαϊκού ρόλου, οι διαφωνίες για τα εδάφη, τις εγγυήσεις ασφαλείας και τους όρους μιας πιθανής εκεχειρίας εξακολουθούν να εμποδίζουν μια συνολική συμφωνία.