Ο Ντόναλντ Τραμπ αναζητά μια συμφωνία με ιστορικό αποτύπωμα, ο Βλαντίμιρ Πούτιν βλέπει ευκαιρία να κλείσει τον πόλεμο στην Ουκρανία με όρους που ευνοούν τη Μόσχα, ενώ ο Σι Τζινπίνγκ αντιμετωπίζει με επιφύλαξη μια συνάντηση που για το Πεκίνο κρύβει περισσότερους κινδύνους παρά βεβαιότητες.
Οι ηγέτες των τριών ισχυρότερων κρατών αναμένεται να βρεθούν την επόμενη εβδομάδα στη Σεντζέν της Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου της APEC. Στο τραπέζι μπορούν να μπουν από τους πολέμους σε Ουκρανία και Ιράν μέχρι τα πυρηνικά και την τεχνητή νοημοσύνη.
Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, οι πιθανότητες για μια μεγάλη συμφωνία παραμένουν περιορισμένες. Παρά τις εντατικές διαπραγματεύσεις, δεν έχουν κλειδώσει ούτε η ατζέντα ούτε η μορφή των συνομιλιών, όπως δήλωσαν δύο πηγές με γνώση των προετοιμασιών.
Τρεις ηγέτες, τρεις στόχοι
Για τον Αμερικανό πρόεδρο, που βγαίνει πολιτικά τραυματισμένος από τις εκλογικές απώλειες των Ρεπουμπλικανών, η συνάντηση είναι ευκαιρία για διπλωματική επιτυχία. Βασική του επιδίωξη είναι να ανοίξει ο δρόμος για τριμερή συμφωνία ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών. Η Μόσχα, αντίθετα, βάζει πρώτη την Ουκρανία.
Το Πεκίνο δεν συμμερίζεται τους στόχους αυτούς. Η απρόβλεπτη διπλωματία του Τραμπ συγκρούεται με τον αυστηρά σχεδιασμένο τρόπο που ο Σι χειρίζεται τις συναντήσεις κορυφής, ενώ η Κίνα δεν θέλει να μπει σε συνομιλίες πυρηνικού αφοπλισμού με ΗΠΑ και Ρωσία.
Ο Έντγκαρντ Κέιγκαν, πρώην αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επί Μπάιντεν και σήμερα στέλεχος του CSIS, εξηγεί ότι οι Κινέζοι αποφεύγουν ένα πλαίσιο που θα τους αντιμετωπίζει ως μεγάλη πυρηνική δύναμη υποκείμενη σε περιορισμούς αντίστοιχους με των δύο άλλων.
Ουάσιγκτον και Μόσχα διαθέτουν από πάνω από 5.000 κεφαλές η καθεμία, ενώ η Κίνα περίπου 500, με ταχεία επέκταση του οπλοστασίου της. Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ παραδέχθηκε ότι δεν αναμένεται συμφωνία, υποστηρίζοντας πως έφτασε η ώρα να συμμετέχει και το Πεκίνο στις σχετικές συζητήσεις.
Το φάντασμα της Γιάλτας
Η προοπτική της συνάντησης αναθερμαίνει τις αναφορές στη Γιάλτα του 1945, που έγινε σύμβολο συμφωνιών μεγάλων δυνάμεων για σφαίρες επιρροής, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των μικρότερων κρατών.
Για τους Ρώσους εθνικιστές, μια σύγχρονη εκδοχή είναι ελκυστική: θα μπορούσε να φέρει τερματισμό του τετραετούς πολέμου με όρους ευνοϊκούς για τη Μόσχα και να αναγνωρίσει τη Ρωσία ως υπερδύναμη ισάξια με ΗΠΑ και Κίνα. «Δείχνει ποιοι είναι σημαντικοί στον κόσμο», δήλωσε στο Radio Sputnik ο ιδεολόγος Αλεξάντρ Ντούγκιν, βλέποντας σε αυτό επιβεβαίωση ενός πολυπολικού κόσμου.
Σε άλλες πρωτεύουσες, από το Κίεβο έως το Τόκιο, το ενδεχόμενο προκαλεί ανησυχία. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε προειδοποιήσει τον προηγούμενο μήνα ότι δεν θέλει η συνάντηση να εξελιχθεί σε «Γιάλτα 2, 3, 4» με αναδιανομή επιρροής. Ανησυχία υπάρχει και για ιδιωτικές συμφωνίες των μεγάλων χωρίς τη συμμετοχή χωρών που επηρεάζονται άμεσα, όπως η Ουκρανία και η Ταϊβάν.
Δύσκολη εξίσωση για το Πεκίνο
Για την Κίνα, η σύγκριση προσθέτει διπλωματικό πονοκέφαλο: δεν είχε προσκληθεί στη διάσκεψη του 1945 και σήμερα θέλει να παρουσιάζεται ως υπερασπιστής των μικρότερων κρατών. Παρά τη στενότερη συνεργασία με τη Ρωσία, ιδίως σε ενέργεια και στρατιωτική τεχνογνωσία, οι δύο χώρες διαφωνούν για το τι θα συζητηθεί.
Η Μόσχα θέλει την Ουκρανία στην ατζέντα, το Πεκίνο αντιστέκεται, σύμφωνα με πηγή και Ευρωπαίο διπλωμάτη. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε την Παρασκευή ότι ο Τραμπ δεν αναμένεται να θέσει το ουκρανικό, αφού η τριμερής δεν θεωρείται κατάλληλο πλαίσιο.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ ανέφερε ότι ανταλλάσσονται προτάσεις για πιθανή ατζέντα και ότι η συνάντηση θα είναι σίγουρα ενδιαφέρουσα. Η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον επιβεβαίωσε ότι το Πεκίνο βρίσκεται σε επαφή με τα ενδιαφερόμενα μέρη, χωρίς περισσότερες λεπτομέρειες.
Το στοίχημα του Τραμπ
Η συνάντηση εντάσσεται στη σειρά υψηλού προφίλ πρωτοβουλιών του Τραμπ, όπως οι προηγούμενες επαφές με τον Πούτιν και τον Κιμ Γιονγκ Ουν, που δεν απέφεραν ουσιαστική πρόοδο.
Με το Κογκρέσο να περνά στους Δημοκρατικούς του χρόνου, ο Αμερικανός πρόεδρος μάλλον αναζητά εξωτερικοπολιτικές επιτυχίες. Μια συμφωνία για τους εξοπλισμούς ή μια συμβολή στο τέλος του πολέμου με το Ιράν θα ενίσχυε την πολιτική του παρακαταθήκη.
Ο Κερτ Τονγκ, πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και σήμερα στέλεχος της Asia Group, εκτιμά ότι ο Τραμπ θα επιδιώξει να επιβεβαιώσει την ηγεσία και την ισχύ του και να προβληθεί στη διεθνή σκηνή.