Financial Times: Η Ευρώπη πρέπει να μιλήσει με τη Μόσχα ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος πολέμου

 
Financial Times: Η Ευρώπη πρέπει να μιλήσει με τη Μόσχα ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος πολέμου

Πηγή Φωτογραφίας: ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ

Ενημερώθηκε: 16/11/26 - 08:06

Τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, ακόμη και εξαιτίας λανθασμένων εκτιμήσεων ή ατυχημάτων, αναδεικνύουν οι Financial Times, παραλληλίζοντας τη σημερινή κατάσταση με τις επικίνδυνες στιγμές του Ψυχρού Πολέμου. Σύμφωνα με την ανάλυση της βρετανικής εφημερίδας, η ενίσχυση των ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνατοτήτων δεν αρκεί από μόνη της για την αποτροπή μιας πολεμικής αναμέτρησης, καθιστώντας αναγκαία την αποκατάσταση ουσιαστικών διαύλων επικοινωνίας με τη Μόσχα.

Η αυξανόμενη ένταση στις σχέσεις Ρωσίας και ΝΑΤΟ επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας σύγκρουσης που καμία από τις δύο πλευρές δεν επιδιώκει απαραίτητα, αλλά η οποία θα μπορούσε να προκύψει μέσα από διαδοχικές κινήσεις κλιμάκωσης και λανθασμένη ερμηνεία των προθέσεων του αντιπάλου.

Οι Financial Times επισημαίνουν ότι η Ευρώπη οφείλει να καταβάλει την ίδια προσπάθεια για την αποφυγή ενός πολέμου όση καταβάλλει για την προετοιμασία της απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Το 1983 και ο κίνδυνος πυρηνικού πολέμου

Η ανάλυση ανατρέχει στο 1983, όταν οι σχέσεις μεταξύ Σοβιετικής Ένωσης και Δύσης είχαν φτάσει σε ιδιαίτερα επικίνδυνο σημείο.

Η έντονα αντικομμουνιστική ρητορική του τότε Αμερικανού προέδρου Ρόναλντ Ρίγκαν είχε ενισχύσει τις ανησυχίες της σοβιετικής ηγεσίας ότι η Ουάσινγκτον ενδεχομένως προετοιμαζόταν για στρατιωτική επίθεση.

Τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς, σοβιετικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης εμφάνισε ενδείξεις εκτόξευσης αμερικανικών βαλλιστικών πυραύλων. Η πιθανότητα πυρηνικής ανταπόδοσης απομακρύνθηκε όταν Σοβιετικός αξιωματικός εκτίμησε ότι επρόκειτο πιθανότατα για τεχνικό σφάλμα.

Δύο μήνες αργότερα, η στρατιωτική άσκηση Able Archer του ΝΑΤΟ προκάλεσε νέες ανησυχίες στη Μόσχα, καθώς η σοβιετική πλευρά θεώρησε ότι θα μπορούσε να αποτελεί προκάλυμμα πραγματικής επίθεσης.

Παρότι παραμένει αδύνατο να προσδιοριστεί πόσο κοντά βρέθηκαν τότε οι δύο υπερδυνάμεις σε πυρηνική αναμέτρηση, τα περιστατικά αυτά αναδεικνύουν τις συνέπειες που μπορεί να έχει μια λανθασμένη εκτίμηση σε συνθήκες υψηλής στρατιωτικής έντασης.

Οι προειδοποιήσεις του ΝΑΤΟ και η ευρωπαϊκή στρατιωτική ενίσχυση

Περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες αργότερα, οι φόβοι για μια ευρύτερη σύγκρουση επανέρχονται.

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει προειδοποιήσει ότι η Συμμαχία πρέπει να προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο ρωσικής επίθεσης μέσα στην επόμενη πενταετία. Την ίδια στιγμή, η Μόσχα υποστηρίζει ότι τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ συμμετέχουν ουσιαστικά στον πόλεμο στην Ουκρανία.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απαντούν με συνέχιση της υποστήριξης προς το Κίεβο, αύξηση των στρατιωτικών δαπανών και ενίσχυση των δυνατοτήτων αντιμετώπισης υβριδικών απειλών.

Ωστόσο, κατά τους Financial Times, η στρατιωτική προετοιμασία, όσο αναγκαία και αν θεωρείται για την αποτροπή, δεν εξαλείφει τον κίνδυνο μιας καταστροφικής αναμέτρησης.

Η αποτελεσματική στρατηγική, σημειώνει η εφημερίδα, πρέπει να συνδυάζει τη στρατιωτική ισχύ με ενεργές διπλωματικές προσπάθειες για την αποτροπή της κλιμάκωσης.

Η κατάρρευση των μηχανισμών επικοινωνίας με τη Ρωσία

Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που εντοπίζει η ανάλυση είναι η αποδυνάμωση των μηχανισμών ασφαλείας που είχαν δημιουργηθεί κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Οι συμφωνίες ελέγχου των εξοπλισμών έχουν σε μεγάλο βαθμό εγκαταλειφθεί, οι διαδικασίες διαχείρισης κρίσεων έχουν περιοριστεί και οι στρατιωτικοί και πολιτικοί δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ Ρωσίας και Δύσης παραμένουν ανεπαρκείς.

Η κατάσταση αυτή αυξάνει την πιθανότητα παρερμηνείας των κινήσεων της αντίπαλης πλευράς.

Πρόκειται για το λεγόμενο «δίλημμα ασφαλείας», κατά το οποίο τα μέτρα που λαμβάνει ένα κράτος για να ενισχύσει την άμυνά του εκλαμβάνονται από τον αντίπαλό του ως ενδεχόμενη απειλή. Η αντίδραση του δεύτερου κράτους προκαλεί νέες ανησυχίες στο πρώτο, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο εξοπλισμών και στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Σύμφωνα με τους Financial Times, ο κίνδυνος ενός πολέμου από ατύχημα ή λανθασμένο υπολογισμό μπορεί, υπό τις σημερινές συνθήκες, να είναι μεγαλύτερος από εκείνον μιας συνειδητά σχεδιασμένης επίθεσης.

Η πολεμική ρητορική και οι ρωσικές ανησυχίες για το ΝΑΤΟ

Η εφημερίδα προειδοποιεί επίσης για τις συνέπειες της επιθετικής δημόσιας ρητορικής, ιδιαίτερα όταν αυτή αφορά στρατιωτικά σχέδια που μπορούν να ερμηνευθούν ως προετοιμασία πολέμου.

Ως παράδειγμα αναφέρεται το ενδεχόμενο σχεδιασμού επιχειρήσεων κατά της ρωσικής αεράμυνας στον θύλακα του Καλίνινγκραντ. Μια τέτοια στρατιωτική προετοιμασία μπορεί να εντάσσεται στον σχεδιασμό του ΝΑΤΟ, όμως η δημόσια αναφορά σε αντίστοιχα σχέδια από Ευρωπαίους αξιωματούχους ενδέχεται να προκαλέσει επικίνδυνες αντιδράσεις.

Παράλληλα, οι Financial Times τονίζουν ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν πρέπει να υποτιμούν τη βαθιά εδραιωμένη αντίληψη της ρωσικής ηγεσίας ότι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ συνιστά απειλή για την ασφάλεια της χώρας.

Η Μόσχα δεν αποδέχεται τον χαρακτηρισμό της Συμμαχίας ως αποκλειστικά αμυντικού οργανισμού, ενώ ο Βλαντίμιρ Πούτιν εξακολουθεί να συνδέει τη ρωσική εξωτερική πολιτική με τη δική του αντίληψη περί ιστορικών αδικιών.

Η αναγνώριση αυτών των αντιλήψεων, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν συνεπάγεται αποδοχή των ρωσικών θέσεων, αλλά αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση των κινήσεων της Μόσχας.

Η ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής

Οι Financial Times υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη πρέπει να αξιοποιήσει κάθε διαθέσιμο δίαυλο επικοινωνίας με τη Ρωσία, προκειμένου να περιορίσει τις πιθανότητες παρεξηγήσεων και να παρουσιάσει με σαφήνεια τις δικές της θέσεις για την ασφάλεια.

Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται καλύτερος συντονισμός μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και ορισμός προσώπων που θα μπορούν να μεταφέρουν αποτελεσματικά τις κοινές θέσεις στις επαφές με τη Μόσχα.

Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να αναπτύξουν πιο ολοκληρωμένη στρατηγική σκέψη, πέρα από τους υφιστάμενους μηχανισμούς του ΝΑΤΟ.

Εφόσον προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο πολέμου, πρέπει επίσης να έχουν επεξεργαστεί τρόπους διαχείρισης μιας κρίσης, περιορισμού της κλιμάκωσης και αποφυγής μιας ανεξέλεγκτης σύγκρουσης.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη διαμόρφωση συνεκτικών μηνυμάτων προς τη ρωσική πλευρά, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική στάση εμφανίζεται συχνά αντιφατική.

Το παράδειγμα της Μάργκαρετ Θάτσερ

Η ανάλυση ολοκληρώνεται με μια ιστορική αναφορά στην πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας, Μάργκαρετ Θάτσερ, η οποία το 1983 διοργάνωσε πολύωρη συνάντηση με ειδικούς προκειμένου να κατανοήσει καλύτερα τη Σοβιετική Ένωση.

Στόχος της ήταν να αποκτήσει σαφέστερη εικόνα για τον τρόπο λειτουργίας του σοβιετικού συστήματος, τις αντιλήψεις της ηγεσίας του και τα ισχυρά και αδύνατα σημεία του.

Παρότι θεωρούσε ότι η Δύση βρισκόταν σε συστημική αντιπαράθεση με τη Σοβιετική Ένωση, η Θάτσερ πίστευε ότι η πλήρης απομόνωσή της θα αποτελούσε λανθασμένη επιλογή.

Το 1984 υποδέχθηκε στη Βρετανία τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, σε μια επίσκεψη που αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στις επαφές μεταξύ των δύο πλευρών.

Κατά τους Financial Times, οι σημερινοί Ευρωπαίοι ηγέτες θα μπορούσαν να αντλήσουν διδάγματα από αυτή την προσέγγιση, συνδυάζοντας την προετοιμασία για ενδεχόμενες απειλές με τη συστηματική προσπάθεια κατανόησης της Ρωσίας και διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας.

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΚΛΙΚ ΕΔΩ