Με την εξάρτηση των Ηνωμένων Πολιτειών από την Κίνα για την προμήθεια κρίσιμων ορυκτών να παραμένει υψηλή, ο Ντόναλντ Τραμπ προετοιμάζεται για τη συνάντησή του με τον Σι Τζινπίνγκ, η οποία αναμένεται την Πέμπτη. Παρά τις ομοσπονδιακές επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων, η Ουάσιγκτον δεν έχει καταφέρει να περιορίσει ουσιαστικά την ανάγκη εισαγωγής κινεζικών πρώτων υλών, απαραίτητων για την παραγωγή ημιαγωγών, στρατιωτικού εξοπλισμού και τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει θέσει ως στρατηγική προτεραιότητα τη δημιουργία εγχώριας αλυσίδας παραγωγής κρίσιμων ορυκτών, επιδιώκοντας να μειώσει την εξάρτηση από το Πεκίνο σε έναν τομέα καθοριστικό για τη βιομηχανία και την εθνική ασφάλεια.
Ωστόσο, πολλά από τα σχεδιαζόμενα έργα εξόρυξης και επεξεργασίας στις ΗΠΑ βρίσκονται ακόμη σε πρώιμα στάδια και θα χρειαστούν αρκετά χρόνια μέχρι να αρχίσουν να παράγουν σε εμπορική κλίμακα.
Το γεγονός αυτό περιορίζει, σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται το Reuters, τα περιθώρια διαπραγμάτευσης του Τραμπ, καθώς μια νέα κλιμάκωση της εμπορικής αντιπαράθεσης θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις προμήθειες υλικών που η αμερικανική οικονομία δεν μπορεί ακόμη να εξασφαλίσει από εναλλακτικές πηγές.
Οι σπάνιες γαίες ως διαπραγματευτικό όπλο της Κίνας
Η Κίνα διατηρεί κυρίαρχη θέση στην παγκόσμια αγορά σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων ορυκτών, τα οποία χρησιμοποιούνται σε ηλεκτρικά οχήματα, ρομποτικά συστήματα, προηγμένους ημιαγωγούς, στρατιωτικές εφαρμογές και κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης.
Το Πεκίνο έχει ήδη αξιοποιήσει τη θέση του αυτή στο πλαίσιο της εμπορικής αντιπαράθεσης με την Ουάσιγκτον.
Κατά το προηγούμενο έτος, οι κινεζικές αρχές επέβαλαν περιορισμούς στις εξαγωγές συγκεκριμένων ορυκτών και μαγνητών, προκαλώντας προβλήματα σε αμερικανικές βιομηχανίες, μεταξύ των οποίων και η Ford Motor Co.
Οι περιορισμοί οδήγησαν την αμερικανική κυβέρνηση σε διαπραγματεύσεις με στόχο τη διασφάλιση της πρόσβασης στα απαραίτητα υλικά.
«Οι Κινέζοι έχουν χρησιμοποιήσει κρίσιμα ορυκτά ως θηλιά γύρω από τον λαιμό των Ηνωμένων Πολιτειών όποτε το έκριναν απαραίτητο», δήλωσε ο Ριτς Νόλαν, πρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Μεταλλείων, η οποία εκπροσωπεί επιχειρήσεις της αμερικανικής εξορυκτικής βιομηχανίας.
Από την πλευρά του, το Πεκίνο υποστηρίζει ότι οι εξαγωγικοί περιορισμοί αποσκοπούν στην αποτροπή της στρατιωτικής χρήσης των συγκεκριμένων υλικών.
Παράλληλα, κατηγορεί την Ουάσιγκτον ότι καταχράται τους μηχανισμούς ελέγχου των εξαγωγών, επιβάλλοντας περιορισμούς στην προμήθεια προηγμένων ημιαγωγών προς την Κίνα.
Η τεράστια διαφορά στην παραγωγή μαγνητών
Η απόσταση που χωρίζει τις δύο οικονομίες αποτυπώνεται ιδιαίτερα έντονα στην παραγωγή μαγνητών νεοδυμίου-σιδήρου-βορίου, οι οποίοι χρησιμοποιούνται σε ηλεκτρικά οχήματα, βιομηχανικές εφαρμογές και στρατιωτικό εξοπλισμό.
Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας που επικαλείται το Reuters, η ετήσια παραγωγική ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών για το 2025 υπολογίζεται σε περίπου 4.500 τόνους, έναντι 210.000 τόνων της Κίνας.
Η διαφορά είναι ενδεικτική του μεγέθους της πρόκλησης που αντιμετωπίζει η αμερικανική βιομηχανία.
Το κινεζικό πλεονέκτημα, πάντως, δεν περιορίζεται στην εξόρυξη των πρώτων υλών.
Επί δεκαετίες, η Κίνα έχει επενδύσει στην κατασκευή εγκαταστάσεων διύλισης και επεξεργασίας, στην ανάπτυξη εξειδικευμένου προσωπικού και στη δημιουργία βιομηχανικών υποδομών που επιτρέπουν τη μετατροπή των ορυκτών σε έτοιμα εξαρτήματα.
Αυτή η ολοκληρωμένη παραγωγική αλυσίδα είναι δύσκολο να αναπαραχθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα, ακόμη και με σημαντική κρατική χρηματοδότηση.
Δισεκατομμύρια επενδύσεων, αλλά τα έργα καθυστερούν
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει διαθέσει σημαντικούς ομοσπονδιακούς πόρους για την ανάπτυξη εγχώριων εγκαταστάσεων εξόρυξης και επεξεργασίας κρίσιμων ορυκτών.
Ωστόσο, η κατασκευή νέων ορυχείων, διυλιστηρίων και βιομηχανικών μονάδων αποτελεί χρονοβόρα διαδικασία, η οποία μπορεί να απαιτήσει δέκα χρόνια ή και περισσότερο.
Οι καθυστερήσεις συνδέονται με τις διαδικασίες αδειοδότησης, τις μεγάλες κεφαλαιακές ανάγκες και την απαίτηση δημιουργίας εξειδικευμένης τεχνογνωσίας.
Ο Σαμίρ Καπαντία, επικεφαλής εμπορίου της συμβουλευτικής εταιρείας Vogel Group, με έδρα την Ουάσιγκτον, περιέγραψε χαρακτηριστικά την απόσταση ανάμεσα στις εξαγγελίες και την υλοποίηση.
«Υπάρχουν περισσότερες παρουσιάσεις PowerPoint παρά άδειες αυτή τη στιγμή, επομένως το ερώτημα είναι πόσα από αυτά τα έργα είναι απλώς PDF και πόσα είναι πραγματικά έτοιμα να ξεκινήσουν», δήλωσε.
Η παρατήρησή του αναδεικνύει το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η αμερικανική στρατηγική: οι επενδυτικές ανακοινώσεις δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε παραγωγική ικανότητα και άμεση μείωση των εισαγωγών.
Τι διακυβεύεται στη συνάντηση Τραμπ – Σι Τζινπίνγκ
Η επικείμενη συνάντηση των δύο προέδρων πραγματοποιείται με φόντο την προσπάθεια διατήρησης μιας εύθραυστης εμπορικής ισορροπίας.
Σύμφωνα με το Reuters, οι συνομιλίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε παράταση της εμπορικής εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, η οποία προβλέπεται να λήξει τον Ιανουάριο.
Η υφιστάμενη συμφωνία περιλαμβάνει εξαιρέσεις από ορισμένους κινεζικούς περιορισμούς εξαγωγών κρίσιμων ορυκτών.
Για την Ουάσιγκτον, η διατήρηση αυτών των εξαιρέσεων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ενδεχόμενη διακοπή των προμηθειών θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα την παραγωγή σε στρατηγικούς βιομηχανικούς τομείς.
Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικοί δασμοί και οι περιορισμοί στις εξαγωγές τεχνολογίας προς την Κίνα παραμένουν βασικά σημεία αντιπαράθεσης.
Η αλληλεξάρτηση των δύο οικονομιών δημιουργεί έτσι ένα σύνθετο διαπραγματευτικό περιβάλλον, στο οποίο κάθε νέα εμπορική πίεση μπορεί να προκαλέσει αντίμετρα με επιπτώσεις στην παραγωγή.
Πολιτικές αβεβαιότητες στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Πέρα από τις τεχνικές και βιομηχανικές δυσκολίες, η στρατηγική της αμερικανικής κυβέρνησης αντιμετωπίζει και πολιτικές προκλήσεις.
Οι εκλογικές νίκες των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές αναμένεται να τους εξασφαλίσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου από το επόμενο έτος, δημιουργώντας νέα δεδομένα για την εποπτεία των ομοσπονδιακών δαπανών.
Ορισμένα στελέχη του Δημοκρατικού Κόμματος έχουν ήδη εκφράσει επιφυλάξεις για τις κρατικές επενδύσεις σε ιδιωτικές επιχειρήσεις του κλάδου των κρίσιμων ορυκτών.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, το υπουργείο του οποίου έχει χρηματοδοτήσει αρκετά σχετικά έργα, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι είναι έτοιμος να αιτιολογήσει το σύνολο των κυβερνητικών επενδύσεων.
Ο Λευκός Οίκος δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό.
Μια εξάρτηση που δεν μπορεί να εξαλειφθεί άμεσα
Η ανάλυση του Reuters αναδεικνύει τη δυσκολία των Ηνωμένων Πολιτειών να περιορίσουν σε σύντομο χρονικό διάστημα την εξάρτησή τους από την κινεζική βιομηχανία κρίσιμων ορυκτών.
Παρότι η Ουάσιγκτον διαθέτει σημαντικούς χρηματοδοτικούς πόρους και επιδιώκει να δημιουργήσει νέες παραγωγικές δυνατότητες, η ανάπτυξη μιας πλήρους αλυσίδας εξόρυξης, επεξεργασίας και κατασκευής εξαρτημάτων απαιτεί μακροχρόνιες επενδύσεις.
Μέχρι να ολοκληρωθούν αυτές οι υποδομές, η πρόσβαση στα κινεζικά υλικά θα εξακολουθήσει να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αμερικανική βιομηχανία και τις εμπορικές διαπραγματεύσεις με το Πεκίνο.
Αυτό είναι και το βασικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα που διαθέτει η Κίνα ενόψει της συνάντησης Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ.