Η επικείμενη τριμερής συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα προκαλεί συγκρίσεις με την ιστορική Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, όταν οι νικήτριες δυνάμεις του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου συζήτησαν τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων. Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση της Wall Street Journal, η σύνοδος της Πέμπτης στη Σενζέν είναι πιθανότερο να αποκαλύψει τα όρια της ισχύος των τριών ηγετών παρά να οδηγήσει σε μια νέα διανομή σφαιρών επιρροής, σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική ηγεμονία, γνωστή ως «Pax Americana», βρίσκεται υπό αμφισβήτηση.
Οι προσδοκίες που καλλιεργούνται γύρω από τη συνάντηση συνδέονται με τις διαφορετικές γεωπολιτικές επιδιώξεις των τριών χωρών.
Η Ρωσία επιδιώκει να διευρύνει τη σφαίρα επιρροής της στην Ευρώπη, αξιοποιώντας ενδεχόμενη συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προωθούν το λεγόμενο «Δόγμα Ντονρόε», που αποσκοπεί στην εδραίωση της αμερικανικής κυριαρχίας στο δυτικό ημισφαίριο, ενώ η Κίνα επιδιώκει την ενσωμάτωση της Ταϊβάν και, μακροπρόθεσμα, τον περιορισμό της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ασία.
Όπως επισημαίνει, ωστόσο, η αμερικανική εφημερίδα, η σημερινή διεθνής πραγματικότητα διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη του 1945.
Τρεις μεγάλες δυνάμεις με διαφορετικές αδυναμίες
Σε αντίθεση με τους ηγέτες που συναντήθηκαν στη Γιάλτα, οι Τραμπ, Πούτιν και Σι δεν προσέρχονται στη σύνοδο ως νικητές μιας κοινής πολεμικής προσπάθειας.
Αντίθετα, οι δύο πρώτοι αντιμετωπίζουν τις συνέπειες παρατεταμένων στρατιωτικών συγκρούσεων, οι οποίες έχουν επηρεάσει τη διεθνή θέση των χωρών τους.
Η Ρωσία παραμένει εγκλωβισμένη στον πόλεμο της Ουκρανίας, ενώ οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν το στρατιωτικό και πολιτικό κόστος της σύγκρουσης με το Ιράν.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ο πόλεμος με την Τεχεράνη συνέβαλε στην εκλογική ενίσχυση των Δημοκρατικών στις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές, περιορίζοντας τα περιθώρια πολιτικών κινήσεων του Τραμπ στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Κίνα, αντίθετα, έχει ενισχύσει τη διεθνή της εικόνα, επιδιώκοντας να εμφανιστεί ως δύναμη σταθερότητας και αυτοσυγκράτησης απέναντι σε μια Ρωσία που βρίσκεται σε πόλεμο και σε μια αμερικανική εξωτερική πολιτική που χαρακτηρίζεται από απρόβλεπτες κινήσεις.
Το Πεκίνο φέρεται επίσης να έχει ωφεληθεί στρατηγικά από την αμερικανική εμπλοκή στο Ιράν, καθώς η σύγκρουση έχει απορροφήσει σημαντικά αποθέματα πυρομαχικών και στρατιωτικούς πόρους που προηγουμένως προορίζονταν για την προστασία των συμμάχων των ΗΠΑ στην Ασία.
Η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τον διεθνή της ρόλο
Ο Τονγκ Ζάο, ανώτερος ερευνητής στο Carnegie China, εκτιμά ότι το Πεκίνο αντιμετωπίζει θετικά την προθυμία της Ουάσιγκτον να συμμετάσχει σε συζητήσεις με τους βασικούς γεωπολιτικούς ανταγωνιστές της για ζητήματα παγκόσμιας διακυβέρνησης.
«Η Κίνα απολαμβάνει το ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πλέον πρόθυμες να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι με τους γεωπολιτικούς τους αντιπάλους», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, τόσο η Ρωσία όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες εξαιτίας των πολέμων στους οποίους εμπλέκονται.
Αυτό δημιουργεί, κατά την εκτίμησή του, την ευκαιρία για την Κίνα να προβάλει τον εαυτό της ως μια συγκριτικά πιο σταθερή και υπεύθυνη μεγάλη δύναμη.
Ωστόσο, η κινεζική ηγεσία αντιμετωπίζει και δικές της προκλήσεις, κυρίως εξαιτίας της επιβράδυνσης της οικονομίας.
Παράλληλα, οι στρατιωτικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν Ρωσία και ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη αποτελεσματικότητα νέων τεχνολογιών που επιτρέπουν ακόμη και σε μικρότερα κράτη να αντιστέκονται σε ισχυρότερους αντιπάλους, ενισχύουν την επιφυλακτικότητα του Πεκίνου απέναντι σε ενδεχόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Για τη Μόσχα, η σύνοδος αποτελεί και διπλωματική νίκη
Στη Ρωσία, η συνάντηση των τριών ηγετών αντιμετωπίζεται ως ευκαιρία επιβεβαίωσης της διεθνούς θέσης της χώρας, παρά τις προσπάθειες απομόνωσής της από τη Δύση.
Ο Ντμίτρι Τρένιν, πρόεδρος του Ρωσικού Συμβουλίου Διεθνών Υποθέσεων, εκτιμά ότι η σημαντικότερη διάσταση της συνόδου είναι ο συμβολισμός της.
«Η εικόνα που θα προβληθεί είναι ότι υπάρχουν πλέον τρεις παγκόσμιες δυνάμεις με διεθνή επιρροή», ανέφερε.
Όπως υποστήριξε, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα διαθέτουν παγκόσμια ισχύ σε πολλούς τομείς, αλλά και η Ρωσία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό διεθνή παράγοντα λόγω της στρατιωτικής και γεωπολιτικής της θέσης.
Ο ίδιος χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι η Μόσχα δεν έχει απομονωθεί πλήρως από τη διεθνή διπλωματία.
«Τα τελευταία πέντε χρόνια, ίσως και περισσότερο, η πολιτική της Δύσης αποσκοπούσε είτε στην ακύρωση της Ρωσίας ως διεθνούς παράγοντα είτε στην πλήρη διπλωματική απομόνωσή της. Αυτό δεν συνέβη και το θεωρούμε νίκη μας», δήλωσε.
Τα όρια της συνεργασίας Ρωσίας και Κίνας
Παρά την οικονομική και πολιτική υποστήριξη που έχει προσφέρει η Κίνα στη Ρωσία, η Wall Street Journal επισημαίνει ότι οι δύο χώρες δεν έχουν ταυτόσημα συμφέροντα.
Το Πεκίνο έχει αποφύγει να προμηθεύσει απευθείας τη Μόσχα με όπλα, ενώ εξακολουθεί να διατηρεί διπλωματική παρουσία στο Κίεβο.
Σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους που επικαλείται η εφημερίδα, η κινεζική ηγεσία επιθυμεί να αποτρέψει μια ρωσική ήττα, χωρίς απαραίτητα να επιδιώκει μια αποφασιστική νίκη της Μόσχας.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει την αυξανόμενη εξάρτηση της Ρωσίας από την Κίνα και να επιτρέψει στο Κρεμλίνο να διαπραγματεύεται με την Ουάσιγκτον από ισχυρότερη θέση.
Η ισορροπία αυτή αναδεικνύει τις αντιφάσεις της σινορωσικής συνεργασίας, παρά τη σύγκλιση των δύο χωρών απέναντι στην αμερικανική επιρροή.
Κέβιν Ραντ: «Δεν πρόκειται να ξαναμοιράσουν τον κόσμο»
Ο πρώην πρωθυπουργός της Αυστραλίας και επικεφαλής του Asia Society στη Νέα Υόρκη, Κέβιν Ραντ, απορρίπτει τις εκτιμήσεις ότι η συνάντηση θα οδηγήσει σε μια νέα συμφωνία τύπου Γιάλτας.
«Υπάρχει υπερβολική αναστάτωση γύρω από το ενδεχόμενο μιας νέας Γιάλτας. Αυτή η συνάντηση δεν πρόκειται να οδηγήσει στη διαίρεση οποιασδήποτε επικράτειας στον κόσμο», δήλωσε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Κίνα προτιμά τέτοιου είδους συναντήσεις να είναι περιορισμένες, προσεκτικά προετοιμασμένες και χωρίς σημαντικές απρόβλεπτες εξελίξεις.
Το βασικό όφελος για το Πεκίνο είναι η δυνατότητα να εμφανίζεται ως χώρα που φιλοξενεί και διευκολύνει σημαντικές διεθνείς επαφές.
Ο Ραντ υποστηρίζει επίσης ότι μια υπερβολικά στενή ταύτιση με τον Πούτιν δεν εξυπηρετεί τον μακροπρόθεσμο στόχο της Κίνας να αναγνωριστεί ως αποδεκτή παγκόσμια δύναμη σε ένα πολυμερές διεθνές περιβάλλον.
Οι επιλογές Τραμπ και οι αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Ο Φιλ Γκόρντον, ερευνητής στο Ινστιτούτο Brookings και πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της Κάμαλα Χάρις, θεωρεί ότι η τριμερής σύνοδος αντανακλά την αντίληψη του Ντόναλντ Τραμπ για τη διεθνή πολιτική.
Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, οι μεγάλες δυνάμεις μπορούν να διαμορφώνουν τις βασικές διεθνείς ισορροπίες μέσα από απευθείας συνεννοήσεις μεταξύ των ηγετών τους.
Ωστόσο, ο Γκόρντον υπογραμμίζει ότι ακόμη και μικρότερα κράτη διαθέτουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν τις εξελίξεις.
«Όπως βλέπουμε στην περίπτωση της Ουκρανίας, οι λαοί των κρατών δεν υποτάσσονται απλώς στη βούληση ισχυρών ηγετών», σημείωσε.
Την ίδια στιγμή, οι σχέσεις της κυβέρνησης Τραμπ με τους Ευρωπαίους συμμάχους της έχουν επιδεινωθεί σημαντικά.
Οι εμπορικοί δασμοί, οι αμερικανικές απαιτήσεις για τη Γροιλανδία και οι επικρίσεις του Τραμπ προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επειδή δεν συμμετείχαν στον πόλεμο κατά του Ιράν έχουν επιβαρύνει το διατλαντικό κλίμα.
Επιπλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει κατηγορήσει Ευρωπαίους ηγέτες ότι παρεμποδίζουν τις προσπάθειές του για προσέγγιση με τη Ρωσία.
Η αντιπαράθεση επεκτάθηκε και στην Ουκρανία, με τον Τραμπ να ζητά την αντικατάσταση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, όταν ο Ουκρανός πρόεδρος αρνήθηκε να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων.
Το νέο Κογκρέσο και οι πιέσεις προς τον Τραμπ
Σύμφωνα με την ανάλυση, η ανάκτηση του ελέγχου της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας από τους Δημοκρατικούς στις ενδιάμεσες εκλογές δημιουργεί νέα δεδομένα για την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Οι Δημοκρατικοί έχουν ήδη επικρίνει την προσέγγιση Τραμπ με τον Πούτιν και τις πιέσεις που ασκεί η Ουάσιγκτον στο Κίεβο.
Παράλληλα, έχουν δεσμευτεί ότι, όταν αναλάβει καθήκοντα το νέο Κογκρέσο τον Ιανουάριο, θα αξιοποιήσουν τις κοινοβουλευτικές αρμοδιότητές τους για να ενισχύσουν την Ουκρανία και να προωθήσουν σκληρότερη στάση απέναντι στη Ρωσία.
Η Wall Street Journal επισημαίνει ότι η αποδυνάμωση της επιρροής του Τραμπ στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενδέχεται να επιτρέψει τη διαμόρφωση διακομματικών συμμαχιών σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.
Ανάλογες πιέσεις καταγράφονται και για αυστηρότερη πολιτική απέναντι στην Κίνα, ιδιαίτερα μετά το σκάνδαλο της Nvidia.
Χαρακτηριστική είναι η παρέμβαση του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Τομ Κότον, ο οποίος επέκρινε δημόσια τις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία υπό τον Τζάρεντ Κούσνερ και τον Στιβ Γουίτκοφ, χαρακτηρίζοντάς τες «φάρσα».
«Ο Πούτιν θα συμφωνήσει να σταματήσει τον πόλεμο μόνο όταν αντιληφθεί ότι δεν μπορεί να νικήσει. Πρέπει να βοηθήσουμε την Ουκρανία να του αποδείξει ότι αυτό ισχύει», έγραψε στην πλατφόρμα X.
Από τη Γιάλτα του 1945 στο Μόναχο του 1938
Η Wall Street Journal αναφέρει ότι ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θεωρούν πως ο ιστορικός παραλληλισμός με τη Γιάλτα δεν αποδίδει πλήρως τους κινδύνους της σημερινής συγκυρίας.
Υπουργός Εξωτερικών χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτίμησε ότι η συνάντηση της Σενζέν παραπέμπει περισσότερο στη Συμφωνία του Μονάχου του 1938.
Τότε, η συμφωνία της ναζιστικής Γερμανίας με τη Βρετανία, τη Γαλλία και την Ιταλία επέτρεψε την προσάρτηση της Σουδητίας από τον Χίτλερ, σε βάρος της Τσεχοσλοβακίας, στο πλαίσιο της πολιτικής κατευνασμού.
Ωστόσο, ο Ευρωπαίος υπουργός υπογράμμισε ότι η σημερινή Ουκρανία δεν βρίσκεται στην ίδια θέση με την Τσεχοσλοβακία του 1938, καθώς έχει αποδείξει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί παθητικά αποφάσεις για το μέλλον της.
Ανάλογη θέση εξέφρασε και ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών, Αντρίι Σιμπίχα.
«Ο Πούτιν προωθεί ιδέες για την αναδιαμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας. Στα όνειρά του βλέπει τον εαυτό του στη Γιάλτα του 1945», δήλωσε.
«Το πρόβλημα είναι ότι, για να προτείνει κάποιος ιδέες τέτοιας κλίμακας, πρέπει πρώτα να έχει κερδίσει έναν παγκόσμιο πόλεμο», πρόσθεσε.
Ο Σιμπίχα υποστήριξε επίσης ότι η Ρωσία έχει υποστεί περισσότερες από 1,6 εκατομμύρια απώλειες στρατιωτών, νεκρών και τραυματιών, χωρίς να έχει επιτύχει τους αρχικούς στόχους της εισβολής. Ο αριθμός αποτελεί εκτίμηση της ουκρανικής πλευράς.
Σύμφωνα με την ανάλυση της Wall Street Journal, οι ρωσικές δυνάμεις εξακολουθούν να δίνουν σκληρές μάχες για περιοχές της νότιας και ανατολικής Ουκρανίας τις οποίες επιχειρούσαν να καταλάβουν και πριν από έναν χρόνο.
Το βασικό συμπέρασμα της αμερικανικής εφημερίδας είναι ότι, παρά τις φιλοδοξίες των τριών ηγετών και τον ισχυρό συμβολισμό της συνάντησης, οι σημερινές διεθνείς συνθήκες δεν επιτρέπουν εύκολα μια συνολική αναδιαμόρφωση του παγκόσμιου συσχετισμού δυνάμεων μέσα από μια συμφωνία κορυφής.
Η σύνοδος της Σενζέν μπορεί να αναδείξει την επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας και της Ρωσίας, αλλά και τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει καθεμία από αυτές στην προσπάθειά της να διαμορφώσει τη νέα διεθνή τάξη.