Νέα πολιτική περίοδος αρχίζει στη Σερβία, με την Εθνοσυνέλευση που προέκυψε από τις πρόωρες εκλογές της 25ης Οκτωβρίου να πραγματοποιεί την Τρίτη (17/11) την εναρκτήρια συνεδρίασή της. Η Φοιτητική Λίστα, που αναδείχθηκε μέσα από το μαζικό κίνημα διαμαρτυρίας μετά την τραγωδία στο Νόβι Σαντ, διαθέτει πλέον την απόλυτη πλειοψηφία με 140 από τις 250 έδρες, τερματίζοντας τη 14ετή κυβερνητική κυριαρχία του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS) του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.
Η πρώτη συνεδρίαση της νέας Εθνοσυνέλευσης έχει προγραμματιστεί για τις 10:00 τοπική ώρα (11:00 ώρα Ελλάδας), στο Βελιγράδι, σηματοδοτώντας την έναρξη της κοινοβουλευτικής μετάβασης μετά την εκλογική ανατροπή του Οκτωβρίου.
Η Φοιτητική Λίστα συγκέντρωσε 2.354.417 ψήφους, εξασφαλίζοντας αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και τη δυνατότητα να αναλάβει την πρωτοβουλία για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης.
Στην αξιωματική αντιπολίτευση περνά ο συνασπισμός «Αλεξάνταρ Βούτσιτς – Ενωμένη Σερβία», στον οποίο κυριαρχεί το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα. Ο συνασπισμός έλαβε 1.731.323 ψήφους, περίπου 623.000 λιγότερες από τη Φοιτητική Λίστα, εξασφαλίζοντας 103 έδρες.
Η νέα σύνθεση της σερβικής Εθνοσυνέλευσης
Οι δύο μεγαλύτεροι πολιτικοί σχηματισμοί καταλαμβάνουν συνολικά 243 από τις 250 έδρες της Βουλής, ενώ οι υπόλοιπες επτά κατανέμονται σε συνδυασμούς που εκπροσωπούν εθνικές μειονότητες.
Αντίθετα, τα περισσότερα παραδοσιακά κόμματα της αντιπολίτευσης έμειναν εκτός κοινοβουλίου, γεγονός που αναδιαμορφώνει ουσιαστικά τον πολιτικό χάρτη της χώρας.
Η εναρκτήρια συνεδρίαση περιλαμβάνει την επικύρωση των βουλευτικών εντολών, την εκλογή προέδρου και αντιπροέδρων της Εθνοσυνέλευσης, καθώς και τον ορισμό του γενικού γραμματέα.
Παράλληλα, προβλέπεται η συγκρότηση των κοινοβουλευτικών επιτροπών και των μόνιμων αντιπροσωπειών της Σερβίας σε διεθνείς κοινοβουλευτικούς οργανισμούς.
Μέχρι την ανάδειξη του νέου προέδρου της Βουλής, τις εργασίες θα διευθύνει ο μεγαλύτερος σε ηλικία βουλευτής, καθηγητής Στόγιαν Ραντένοβιτς.
Τη συνεδρίαση συγκάλεσε η απερχόμενη πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, Άνα Μπρνάμπιτς.
Από την τραγωδία του Νόβι Σαντ στην εκλογική ανατροπή
Η εκλογική επικράτηση της Φοιτητικής Λίστας αποτελεί την κορύφωση ενός κινήματος που αναπτύχθηκε μετά την κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024.
Η τραγωδία, που στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους, προκάλεσε μαζικές κινητοποιήσεις φοιτητών και πολιτών, με αρχικά αιτήματα τη διερεύνηση των συνθηκών του δυστυχήματος και την απόδοση ευθυνών.
Σταδιακά, οι διαδηλώσεις εξελίχθηκαν σε ευρύτερο κίνημα αμφισβήτησης της κυβέρνησης και του πολιτικού συστήματος που είχε διαμορφωθεί κατά τη μακρόχρονη κυριαρχία του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.
Η δυναμική των κινητοποιήσεων οδήγησε τελικά στη συγκρότηση της Φοιτητικής Λίστας, η οποία συμμετείχε στις πρόωρες εκλογές της 25ης Οκτωβρίου και κατόρθωσε να εξασφαλίσει την απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Η πρόκληση της διακυβέρνησης για τη Φοιτητική Λίστα
Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της νέας Εθνοσυνέλευσης είναι η παρουσία πολλών βουλευτών που δεν διαθέτουν προηγούμενη επαγγελματική πολιτική εμπειρία.
Η Φοιτητική Λίστα καλείται πλέον να περάσει από την οργάνωση μαζικών κινητοποιήσεων στην άσκηση κοινοβουλευτικών και κυβερνητικών καθηκόντων.
Απέναντί της θα βρεθούν οι έμπειροι βουλευτές του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος, το οποίο διατηρούσε την εξουσία από το 2012.
Η οργάνωση του νομοθετικού έργου, η λειτουργία των κοινοβουλευτικών επιτροπών και η διαχείριση των κρατικών θεσμών αποτελούν τις πρώτες προκλήσεις για τη νέα πλειοψηφία.
Παράλληλα, η νέα πολιτική ηγεσία θα κληθεί να ανταποκριθεί στις προσδοκίες που δημιούργησε το κίνημα διαμαρτυρίας, το οποίο αποτέλεσε τη βάση της εκλογικής της επικράτησης.
Σχηματισμός κυβέρνησης έως τις αρχές Δεκεμβρίου
Με τη συγκρότηση της νέας Εθνοσυνέλευσης ανοίγει ο δρόμος για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Η διαδικασία αναμένεται να προχωρήσει τις επόμενες εβδομάδες, με πιθανό χρονικό ορίζοντα τις αρχές Δεκεμβρίου, ενώ το προβλεπόμενο περιθώριο για την ολοκλήρωσή της φτάνει τις 90 ημέρες.
Η απόλυτη πλειοψηφία των 140 εδρών παρέχει στη Φοιτητική Λίστα τη δυνατότητα να στηρίξει κοινοβουλευτικά μια νέα κυβέρνηση χωρίς να εξαρτάται από τη συμμετοχή άλλων πολιτικών σχηματισμών.
Ωστόσο, η μετάβαση από την εκλογική νίκη στη διακυβέρνηση θα αποτελέσει καθοριστική δοκιμασία για τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα του νέου πολιτικού εγχειρήματος.
Η παραίτηση Βούτσιτς και οι πρόωρες προεδρικές εκλογές
Οι πολιτικές αλλαγές στη Σερβία είχαν αρχίσει πριν από τις βουλευτικές εκλογές, όταν ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς υπέβαλε την παραίτησή του από την προεδρία της Δημοκρατίας στις 27 Σεπτεμβρίου.
Έκτοτε, τα προεδρικά καθήκοντα ασκεί προσωρινά η Άνα Μπρνάμπιτς, ενώ προβλέπεται η διεξαγωγή πρόωρων προεδρικών εκλογών.
Η αποχώρηση του Βούτσιτς από την προεδρία και η απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας από το SNS σηματοδοτούν το τέλος μιας πολιτικής περιόδου που διήρκεσε 14 χρόνια.
Για πρώτη φορά από το 2012, το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα περνά στα έδρανα της αντιπολίτευσης, ενώ η Φοιτητική Λίστα αναλαμβάνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση της επόμενης κυβέρνησης.
Η έναρξη των εργασιών της νέας Εθνοσυνέλευσης αποτελεί έτσι το πρώτο θεσμικό βήμα μιας ευρύτερης πολιτικής μετάβασης, η οποία ξεκίνησε από τις διαδηλώσεις για την τραγωδία του Νόβι Σαντ και κατέληξε στην ανατροπή των κοινοβουλευτικών συσχετισμών στη Σερβία.