Σε κρίσιμη καμπή βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο Ισραήλ, με τον Γκάντι Άιζενκοτ να εξετάζει το ενδεχόμενο παρουσίασης κυβέρνησης μειοψηφίας στην Κνεσέτ, ακόμη και με την υποστήριξη ή την αποχή αραβικών κομμάτων. Ο επικεφαλής του κόμματος Γιασάρ (Yashar), ο οποίος διαθέτει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης έως τις 6 Δεκεμβρίου, επιδιώκει να απομακρύνει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου από την εξουσία. Ωστόσο, οι διαφωνίες στο εσωτερικό του αντιπολιτευόμενου στρατοπέδου, οι απαιτήσεις των υπερορθόδοξων κομμάτων και οι κινήσεις του πρώην πρωθυπουργού Ναφτάλι Μπένετ περιπλέκουν τις προσπάθειές του.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα της Haaretz και του ισραηλινού ειδησεογραφικού ιστότοπου Ynet, ο Άιζενκοτ σχεδιάζει να καταθέσει πρόταση για νέο κυβερνητικό σχήμα προς έγκριση στην Κνεσέτ ακόμη και μία εβδομάδα πριν από τη λήξη της εντολής του.
Η κίνηση αυτή θα μπορούσε να του επιτρέψει να διεκδικήσει την πρωθυπουργία χωρίς να εξασφαλίσει προηγουμένως μια σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία 61 εδρών.
Παράλληλα, θα απέτρεπε το ενδεχόμενο να υποχρεωθεί να επιστρέψει την εντολή στον πρόεδρο του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτζογκ, χωρίς να έχει παρουσιάσει κυβερνητική πρόταση.
Ο Χέρτζογκ διαθέτει τη δυνατότητα να παρατείνει την προθεσμία των διαπραγματεύσεων κατά δύο εβδομάδες, ωστόσο το επιτελείο του Άιζενκοτ δεν θεωρεί δεδομένο ότι θα εγκριθεί μια τέτοια παράταση.
Οι συσχετισμοί στην Κνεσέτ μετά τις εκλογές
Ο Γκάντι Άιζενκοτ έλαβε την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στις 8 Νοεμβρίου, έχοντας εξασφαλίσει την υποστήριξη των Ισραηλινών πολιτικών συμμάχων του, καθώς και των αραβικών κομμάτων Ράαμ (Ra’am) και Κοινή Λίστα (Joint List).
Στις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, το πολιτικό μπλοκ υπό τον Άιζενκοτ συγκέντρωσε 48 από τις συνολικά 120 έδρες της Κνεσέτ.
Τα αραβικά κόμματα εξασφάλισαν 19 έδρες, ενώ ο κυβερνητικός συνασπισμός του Μπενιαμίν Νετανιάχου περιορίστηκε στις 53, χάνοντας την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Το κόμμα Γιασάρ του Άιζενκοτ διαθέτει 21 έδρες, γεγονός που το καθιστά τον βασικό πυρήνα των διαπραγματεύσεων για τη συγκρότηση νέας κυβέρνησης.
Παρά την απώλεια της πλειοψηφίας του, ο Νετανιάχου εξακολουθεί να διατηρεί σημαντική κοινοβουλευτική δύναμη, ενώ οι διαφωνίες μεταξύ των αντιπάλων του δυσχεραίνουν τη συγκρότηση εναλλακτικού κυβερνητικού σχήματος.
Το σχέδιο για κυβέρνηση μειοψηφίας και ο ρόλος των αραβικών κομμάτων
Σύμφωνα με τις πληροφορίες της Haaretz, ο Άιζενκοτ εξετάζει την παρουσίαση κυβέρνησης μειοψηφίας, εφόσον δεν αποδώσουν οι διαπραγματεύσεις για τη συγκρότηση ευρύτερου συνασπισμού.
Σε αυτή την περίπτωση, η έγκριση της κυβέρνησης από την Κνεσέτ θα μπορούσε να επιτευχθεί με απλή πλειοψηφία των παρόντων βουλευτών, χωρίς να απαιτείται η θετική ψήφος 61 μελών του κοινοβουλίου.
Ο Άιζενκοτ υπολογίζει στην υποστήριξη των Δημοκρατικών (Democrats), ενός σιωνιστικού κόμματος με αριστερό προσανατολισμό, το οποίο διαθέτει οκτώ έδρες και αποτελεί σύμμαχό του.
Παράλληλα, εκτιμά ότι το αραβικό κόμμα Ράαμ, το οποίο επίσης κατέχει οκτώ έδρες, θα μπορούσε να στηρίξει το εγχείρημα ακόμη και χωρίς την υπογραφή επίσημης συμφωνίας κυβερνητικής συνεργασίας.
Καθοριστική θεωρείται και η στάση της Κοινής Λίστας, η οποία διαθέτει 11 βουλευτές.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, το επιτελείο του Άιζενκοτ εκτιμά ότι η Κοινή Λίστα θα μπορούσε να επιλέξει την αποχή από την ψηφοφορία, διευκολύνοντας έτσι τον σχηματισμό κυβέρνησης που θα απομάκρυνε τον Νετανιάχου από την πρωθυπουργία.
Η στάση των αραβικών κομμάτων αποκτά επομένως ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την έκβαση της κοινοβουλευτικής διαδικασίας.
Λίμπερμαν: Αντίθετος σε κυβέρνηση με αραβική υποστήριξη
Το σχέδιο του Άιζενκοτ, ωστόσο, συναντά αντιδράσεις ακόμη και μεταξύ των πολιτικών του συμμάχων.
Ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν, επικεφαλής του δεξιού, κοσμικού κόμματος Ισραέλ Μπεϊτένου (Yisrael Beytenu), έχει ξεκαθαρίσει ότι θα καταψηφίσει μια κυβέρνηση μειοψηφίας η οποία θα στηρίζεται σε αραβικά κόμματα.
Το κόμμα του διαθέτει επτά έδρες και αποτελεί σημαντικό παράγοντα στους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς.
Ο Λίμπερμαν τάσσεται υπέρ της συγκρότησης κυβέρνησης με τη συμμετοχή των δύο υπερορθόδοξων εβραϊκών κομμάτων, του Ενωμένου Ιουδαϊσμού της Τορά (United Torah Judaism – UTJ) και του Σας (Shas).
Τα δύο κόμματα διαθέτουν συνολικά 13 έδρες, αριθμό που, εφόσον προστεθεί στις 48 έδρες του μπλοκ Άιζενκοτ, θα εξασφάλιζε την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία των 61 εδρών.
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις με τα υπερορθόδοξα κόμματα αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο Γιαακόβ Άσερ, από τον Ενωμένο Ιουδαϊσμό της Τορά, αρνείται να ξεκινήσει επίσημες συνομιλίες με τον Άιζενκοτ, ενώ το Σας παραμένει σταθερό στην υποστήριξή του προς τον Νετανιάχου.
Επιπλέον, οι θέσεις του μπλοκ Άιζενκοτ για την κατάργηση των εξαιρέσεων από τη στρατιωτική θητεία δημιουργούν πρόσθετες διαφωνίες με τα υπερορθόδοξα κόμματα.
Ο Μπένετ προτιμά κυβέρνηση ενότητας με τον Νετανιάχου
Αβεβαιότητα προκαλεί και η στάση του πρώην πρωθυπουργού Ναφτάλι Μπένετ, επικεφαλής του δεξιού κόμματος Μπεγιαχάντ (B’Yachad), το οποίο διαθέτει 12 έδρες.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του ισραηλινού Channel 13, ο Μπένετ ενημέρωσε τον Άιζενκοτ ότι δεν προτίθεται να στηρίξει «σε αυτή τη φάση» μια κυβέρνηση μειοψηφίας με αραβική υποστήριξη.
Αντίθετα, φέρεται να προτιμά τη συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας, στην οποία θα συμμετέχει και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Η θέση αυτή προκαλεί προβληματισμό στο στρατόπεδο της αντιπολίτευσης, καθώς η απομάκρυνση του Νετανιάχου από την εξουσία αποτελεί βασικό στόχο των πολιτικών δυνάμεων που υποστήριξαν την ανάθεση της εντολής στον Άιζενκοτ.
Οι ανησυχίες εντάθηκαν μετά τη συνάντηση του Μπένετ με τον Νετανιάχου, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες των Times of Israel, διήρκεσε περισσότερες από δύο ώρες.
Κατά το ίδιο δημοσίευμα, ο Μπένετ δεν είχε ενημερώσει προηγουμένως τους συμμάχους του στο μπλοκ Άιζενκοτ για τη συνάντηση.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε εικασίες σχετικά με το ενδεχόμενο πολιτικής προσέγγισης του πρώην πρωθυπουργού με το στρατόπεδο Νετανιάχου.
Λαπίντ: «Θα ήταν τρέλα να παραμείνει ο Νετανιάχου στην εξουσία»
Διαφορετική στάση εξέφρασε ο Γιαΐρ Λαπίντ, δεύτερο ηγετικό στέλεχος του Μπεγιαχάντ, ο οποίος τάχθηκε δημόσια υπέρ της ταχύτερης δυνατής απομάκρυνσης του Νετανιάχου από την πρωθυπουργία.
Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, την Πέμπτη, ο Λαπίντ χαρακτήρισε επικίνδυνη την προοπτική παραμονής του Νετανιάχου στην εξουσία.
«Θα ήταν πράξη τρέλας και επικίνδυνη για τον λαό του Ισραήλ, αν δεν απομακρύνουμε τον Νετανιάχου από την εξουσία το συντομότερο δυνατό, σχηματίζοντας μια κυβέρνηση που θα προσφέρει ασφάλεια στον λαό του Ισραήλ και θα δώσει τέλος στη χειρότερη διπλωματική κρίση στην ιστορία μας», έγραψε.
Η δημόσια τοποθέτηση του Λαπίντ ανέδειξε τις διαφορετικές προσεγγίσεις που καταγράφονται ακόμη και στο εσωτερικό του ίδιου πολιτικού σχηματισμού σχετικά με τη μελλοντική διακυβέρνηση της χώρας.
Αντίστροφη μέτρηση έως τις 6 Δεκεμβρίου
Με την προθεσμία σχηματισμού κυβέρνησης να λήγει στις 6 Δεκεμβρίου, ο Γκάντι Άιζενκοτ καλείται να επιλέξει μεταξύ της συνέχισης των διαπραγματεύσεων για έναν ευρύτερο κυβερνητικό συνασπισμό και της κατάθεσης πρότασης για κυβέρνηση μειοψηφίας.
Η πρώτη επιλογή προϋποθέτει συμφωνίες με κόμματα που διατηρούν σοβαρές πολιτικές διαφωνίες μεταξύ τους, ενώ η δεύτερη εξαρτάται από τη στάση των αραβικών κομμάτων και τη δυνατότητα εξασφάλισης επαρκούς κοινοβουλευτικής υποστήριξης.
Την ίδια ώρα, ο Νετανιάχου επιχειρεί να διατηρήσει την πολιτική του επιρροή και να αξιοποιήσει τις διαφωνίες μεταξύ των αντιπάλων του.
Οι επόμενες ημέρες αναμένεται να αποδειχθούν καθοριστικές για την έκβαση των διαπραγματεύσεων, με το ενδεχόμενο κυβέρνησης μειοψηφίας, μιας ευρύτερης συμφωνίας ή νέας προσφυγής στις κάλπες να παραμένει ανοιχτό.