Το δημόσιο χρέος πολλών ευρωπαϊκών χωρών κινδυνεύει να ακολουθήσει μη βιώσιμη πορεία, εάν οι κυβερνήσεις δεν προχωρήσουν άμεσα σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική εξυγίανση, προειδοποιεί το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) σε νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα.
Οι οικονομολόγοι του Ταμείου επισημαίνουν ότι η μέχρι σήμερα αποσπασματική διαχείριση των δημοσίων οικονομικών δεν επαρκεί για να αντιμετωπίσει τις αυξανόμενες πιέσεις που προκαλούν η γήρανση του πληθυσμού, η ενεργειακή μετάβαση, οι υψηλότερες αμυντικές δαπάνες και οι χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης.
Σύμφωνα με τη μελέτη, εάν οι μακροπρόθεσμες πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, η δυναμική του χρέους ενδέχεται να εξελιχθεί σε «εκρηκτική» για πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες. Όπως τονίζεται, οι περιορισμένες παρεμβάσεις δεν αρκούν για να καλύψουν το απαιτούμενο εύρος προσαρμογής και ενδέχεται να οδηγήσουν ακόμη και σε μεταρρυθμιστική κόπωση.
Η προειδοποίηση του ΔΝΤ έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους, περισσότερο από μία δεκαετία μετά την κρίση της Ευρωζώνης. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και το Βέλγιο, όπου το χρέος έχει φτάσει ή και ξεπεράσει το επίπεδο της ετήσιας οικονομικής παραγωγής.
Το Ταμείο καλεί τις κυβερνήσεις να εγκαταλείψουν τις βραχυπρόθεσμες λύσεις και να υιοθετήσουν μια στρατηγική που θα συνδυάζει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, δημοσιονομική εξυγίανση και αποφάσεις για τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι έως το 2040 οι δημόσιες δαπάνες στην Ευρώπη θα αυξηθούν κατά περίπου 5% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο, ενώ η οικονομική ανάπτυξη θα παραμείνει υποτονική. Εάν δεν ληφθούν ουσιαστικά μέτρα, το δημόσιο χρέος θα μπορούσε να διαμορφωθεί στο 130% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο, σχεδόν διπλάσιο από τα σημερινά επίπεδα.
Σύμφωνα με τη μελέτη, ένα μετριοπαθές πακέτο μεταρρυθμίσεων θα μπορούσε να καλύψει περίπου το ένα τρίτο του δημοσιονομικού κενού, με σημαντικότερη συμβολή από τις αλλαγές στο συνταξιοδοτικό σύστημα και τις πολιτικές που ενισχύουν την οικονομική ανάπτυξη. Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις θα απαιτηθεί παράλληλα και δημοσιονομική προσαρμογή.
Για τις χώρες με ιδιαίτερα υψηλό χρέος, το ΔΝΤ εκτιμά ότι ενδέχεται να χρειαστούν ακόμη πιο βαθιές αλλαγές, οι οποίες θα αφορούν τον τρόπο οργάνωσης και χρηματοδότησης του κοινωνικού κράτους. Όπως διευκρινίζεται, αυτό δεν συνεπάγεται απαραίτητα συρρίκνωση του δημόσιου τομέα, αλλά επανεξέταση του ποιες υπηρεσίες θα πρέπει να παρέχονται και να χρηματοδοτούνται από το κράτος και ποιες μπορούν να καλύπτονται αποτελεσματικότερα με μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα.
Η έκθεση παραθέτει επίσης παραδείγματα χωρών όπου εξετάζονται ήδη σχετικές παρεμβάσεις. Στην Αυστρία και την Κροατία βρίσκονται υπό αξιολόγηση οι μισθολογικές δαπάνες του δημόσιου τομέα, ενώ στο Βέλγιο, τη Γαλλία και τη Νορβηγία καταγράφονται περιθώρια καλύτερης στόχευσης των κοινωνικών δαπανών. Παράλληλα, στη Γερμανία, τη Σλοβακία και την Τουρκία εντοπίζεται δυνατότητα περιορισμού των γενικευμένων ενεργειακών επιδοτήσεων.
Καταλήγοντας, οι οικονομολόγοι του ΔΝΤ προειδοποιούν ότι οι δημοσιονομικές αποφάσεις θα γίνονται ολοένα δυσκολότερες τα επόμενα χρόνια και υπογραμμίζουν πως η συνέχιση της αποσπασματικής αντιμετώπισης των προκλήσεων δεν αποτελεί πλέον βιώσιμη επιλογή.