Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), στην πρόσφατη έκθεση αξιολόγησης του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το ελληνικό ιδιωτικό χρέος, επισημαίνοντας ότι το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων δεν εξαφανίστηκε, αλλά απλώς μεταφέρθηκε από τις τράπεζες στις εταιρείες διαχείρισης (servicers).
Σύμφωνα με το Ταμείο, η συνολική ευστάθεια του συστήματος δεν κρίνεται πλέον από τους ισολογισμούς των τραπεζών —οι οποίες κατάφεραν να εξυγιανθούν— αλλά από το πόσο αποτελεσματικά οι servicers θα διαχειριστούν, θα αναδιαρθρώσουν ή θα εκκαθαρίσουν ένα τεράστιο χαρτοφυλάκιο επισφαλειών ύψους 91,5 δισ. ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στο 37,4% του ελληνικού ΑΕΠ.
Τα στοιχεία αποτυπώνουν το μέγεθος του κοινωνικού και οικονομικού αποτυπώματος της κρίσης, καθώς ένας στους τρεις πολίτες του ενεργού πληθυσμού (2,4 εκατομμύρια δανειολήπτες) εξακολουθεί να βαρύνεται με τουλάχιστον ένα προβληματικό δάνειο, επί συνόλου 2,9 εκατομμυρίων «κόκκινων» δανειακών συμβάσεων.
Από το σύνολο των 91,5 δισ. ευρώ που βρίσκονται εκτός τραπεζικών ισολογισμών, τα 81,5 δισ. ευρώ (89,1%) έχουν ήδη πουληθεί σε funds, ενώ τα υπόλοιπα 10 δισ. ευρώ (10,9%) παραμένουν υπό τη διαχείριση των servicers για λογαριασμό των τραπεζών.
Η μείωση του ιδιωτικού χρέους εξελίσσεται με ιδιαίτερα αργούς ρυθμούς. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, κατά τη διάρκεια του 2025 γεννήθηκαν νέα ληξιπρόθεσμα δάνεια ύψους 2,2 δισ. ευρώ, ενώ εκείνα που επανήλθαν σε καθεστώς κανονικής εξυπηρέτησης («θεραπεύτηκαν») ανήλθαν μόλις σε 800 εκατ. ευρώ. Αν και η αναλογία αυτή δεν ανατρέπει τους δείκτες των τραπεζών, επιβεβαιώνει τη βαθιά ριζωμένη επιμονή του προβλήματος.
Σε έναν πληθυσμό 10,4 εκατομμυρίων κατοίκων, 2,4 εκατομμύρια πολίτες παραμένουν εγκλωβισμένοι στις συνέπειες της οικονομικής κρίσης, αναγκασμένοι να διαχειρίζονται τις παλιές τους οφειλές εκτός τραπεζικού συστήματος.
Το νέο κυβερνητικό νομοθέτημα
Για την επιτάχυνση των αναδιαρθρώσεων και την ελάφρυνση των οφειλετών, η κυβέρνηση προωθεί ένα νέο πακέτο νομοθετικών παρεμβάσεων, το οποίο αναμένεται να εισαχθεί προς ψήφιση στη Βουλή εντός του Ιουνίου. Οι τέσσερις βασικοί άξονες των μέτρων περιλαμβάνουν:
Διαχωρισμός πρώτης κατοικίας: Στον εξωδικαστικό μηχανισμό εισάγεται η δυνατότητα απομόνωσης της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία. Το «κούρεμα» και οι δόσεις θα υπολογίζονται αποκλειστικά με βάση την αξία του συγκεκριμένου ακινήτου και το εισόδημα του οφειλέτη, εξασφαλίζοντας ευνοϊκότερους όρους, υπό την προϋπόθεση ότι η υπόλοιπη περιουσία του θα εκποιείται αναγκαστικά μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών για την αποπληρωμή των χρεών.
Διεύρυνση του εξωδικαστικού συμβιβασμού: Το ελάχιστο όριο οφειλής για την ένταξη στην πλατφόρμα μειώνεται από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ, μια ρύθμιση που εκτιμάται ότι μπορεί να ανοίξει την πόρτα της προστασίας σε έως και 1 εκατομμύριο επιπλέον δανειολήπτες.
Άρση τραπεζικών κατασχέσεων: Οι οφειλέτες θα μπορούν να ανακτούν την πρόσβαση στους δεσμευμένους τραπεζικούς τους λογαριασμούς, εφόσον καταβάλουν τουλάχιστον το 25% της συνολικής τους οφειλής και εντάξουν το υπόλοιπο ποσό σε πρόγραμμα ρύθμισης.
Νέα ρύθμιση έως 72 δόσεις: Παρέχεται η δυνατότητα διακανονισμού για παλαιά χρέη που συσσωρεύτηκαν έως το τέλος του 2023, ένα μέτρο που αφορά δυνητικά περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο φυσικά και νομικά πρόσωπα.