Για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν μία δεκαετία, οι διεθνείς αγορές ενέργειας καταγράφουν μια ανατροπή που αιφνιδιάζει αναλυτές και επενδυτές, καθώς το αμερικανικό αργό πετρέλαιο ξεπερνά σε τιμή το ευρωπαϊκό Brent, ανατρέποντας μια καθιερωμένη ισορροπία στην παγκόσμια αγορά.
Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο περιβάλλον έντονης μεταβλητότητας, με τις τιμές των δύο βασικών τύπων πετρελαίου να κινούνται στα υψηλότερα επίπεδα από το ξέσπασμα της ουκρανικής κρίσης το 2022. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εντείνει περαιτέρω τις πιέσεις, ενισχύοντας τους φόβους για περιορισμό της παγκόσμιας προσφοράς και προδιαγράφοντας μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας.
Το Brent ανήλθε στα 109 δολάρια ανά βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο περίπου 51% από την έναρξη των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, ενώ το αμερικανικό αργό έφθασε τα 111 δολάρια, καταγράφοντας ακόμη μεγαλύτερη αύξηση της τάξης του 71%. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η εκτίναξη της τιμής spot του Brent —που αφορά φορτία με παράδοση εντός 10 έως 30 ημερών— η οποία έφθασε τα 141 δολάρια ανά βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
Η συγκεκριμένη τιμή θεωρείται από τους αναλυτές ο πιο αξιόπιστος δείκτης της άμεσης ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες ότι η αγορά πετρελαίου εισέρχεται σε φάση αυξημένης αστάθειας, με προεκτάσεις τόσο στις τιμές όσο και στην ενεργειακή επάρκεια.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο αρμόδιος Επίτροπος Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης προειδοποίησε για περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης τις επόμενες εβδομάδες, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο λήψης έκτακτων μέτρων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η πρόσθετη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, αλλά και η πιθανότητα επιβολής περιορισμών στη διάθεση καυσίμων, ανάλογα με την εξέλιξη των συγκρούσεων. Παράλληλα, εξέφρασε επιφυλάξεις για την πορεία των τιμών, οι οποίες παραμένουν ιδιαίτερα ασταθείς.
Αν και προς το παρόν δεν διαπιστώνεται άμεση κρίση επάρκειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή στην ελληνική αγορά, σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου διύλισης, εντούτοις βρίσκεται σε εξέλιξη προετοιμασία για ακραία σενάρια. Το διακύβευμα για την Ένωση είναι διττό: αφενός η διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας και αφετέρου η αποτροπή μιας νέας περιόδου έντονης οικονομικής επιβράδυνσης.
Την ίδια ώρα, στην ελληνική αγορά καταγράφονται συνεχείς αυξήσεις στις τιμές χονδρικής των καυσίμων. Η αμόλυβδη διαμορφώνεται στο 1,54 ευρώ ανά λίτρο, το πετρέλαιο κίνησης στο 1,50 ευρώ και το πετρέλαιο θέρμανσης στο 1,39 ευρώ.
Η άνοδος αυτή περιορίζει σταδιακά την αποτελεσματικότητα της οριζόντιας επιδότησης των 20 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης, η οποία είχε στόχο τη συγκράτηση των τιμών. Σε επίπεδο λιανικής, το πετρέλαιο κίνησης πωλείται κατά μέσο όρο προς 2,08 ευρώ το λίτρο, η αμόλυβδη προς 2,06 ευρώ, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης φθάνει τα 1,74 ευρώ, καταγράφοντας ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ανοδική πορεία των τιμών ενδέχεται να συνεχιστεί τις επόμενες εβδομάδες, ακόμη και κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, εντείνοντας τις πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.