Σε αγώνα δρόμου με τον χρόνο έχει μπει η Εφορία, καθώς εκκρεμείς υποθέσεις φόρου εισοδήματος, αναδρομικών, ανεξόφλητων τελών κυκλοφορίας, ΦΠΑ και φορολογίας ακινήτων λήγουν στο τέλος του έτους.
Στόχος των ελεγκτικών υπηρεσιών είναι να κοινοποιηθούν εγκαίρως, πριν από το τέλος του 2026, τα πρόστιμα και οι οριστικές πράξεις διορθωτικού προσδιορισμού φόρου. Από την 1η Ιανουαρίου 2027 η ΑΑΔΕ δεν θα μπορεί να επιβάλει φόρους και πρόστιμα στις «παλιές» υποθέσεις, γι' αυτό τα σχετικά ειδοποιητήρια αναμένεται να σταλούν μαζικά το προσεχές διάστημα.
Τέλος στην πενταετία, ανατροπή στη δεκαετία
Μετά την πάροδο της πενταετίας, η φορολογική διοίκηση δεν μπορεί να καταλογίσει πρόσθετο φόρο ή πρόστιμο. Όσον αφορά τη δυνατότητα παράτασης έως τα δέκα έτη, που προβλεπόταν υπό προϋποθέσεις, τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Με πρόσφατη εγκύκλιο του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, η Αρχή αποδέχεται την απόφαση 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία έκρινε αντισυνταγματική τη μεταβατική διάταξη που επέτρεπε τη δεκαετή παράταση.
Κατά την εγκύκλιο, έχει πλέον παραγραφεί το δικαίωμα κοινοποίησης πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού ή προστίμων σε ελέγχους φοροδιαφυγής για τις χρήσεις 2012 και 2013 και τα φορολογικά έτη 2014 έως 2017. Το πεδίο εφαρμογής καλύπτει:
- την έκδοση πλαστών ή εικονικών φορολογικών στοιχείων,
- τη λήψη εικονικών τιμολογίων,
- τη νόθευση φορολογικών παραστατικών,
- την καταχώριση στα βιβλία αγορών ή εξόδων που δεν πραγματοποιήθηκαν και για τα οποία δεν εκδόθηκαν στοιχεία.
Για τα έτη αυτά δεν μπορεί να εκδοθεί νέα καταλογιστική πράξη βάσει της δεκαετούς παράτασης. Οι υποθέσεις 2012–2017 αρχειοθετούνται οριστικά και διακόπτονται οι εν εξελίξει έλεγχοι.
Τι γίνεται με όσα έχουν ήδη βεβαιωθεί ή πληρωθεί
Η απόφαση του ΣτΕ δεν οδηγεί σε αυτόματη διαγραφή ή επιστροφή ποσών που έχουν ήδη βεβαιωθεί ή εισπραχθεί. Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, τα ποσά για τις χρήσεις 2012–2013 και τα έτη 2014–2017 δεν διαγράφονται ούτε επιστρέφονται, αν προηγουμένως οι σχετικές πράξεις δεν ακυρωθούν ή τροποποιηθούν από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) ή τα διοικητικά δικαστήρια. Με απλά λόγια, η παραγραφή του δικαιώματος έκδοσης και κοινοποίησης πράξης δεν εξαλείφει από μόνη της την υποχρέωση, και οι φορολογούμενοι πρέπει να προσφύγουν στη ΔΕΔ ή στη διοικητική δικαιοσύνη.
Ποινική διάσταση
Η παραγραφή του δικαιώματος καταλογισμού δεν σημαίνει ότι οι υποθέσεις φοροδιαφυγής αρχειοθετούνται αυτομάτως από τις εισαγγελικές αρχές. Όπου έχουν εκδοθεί ή κοινοποιηθεί πράξεις φόρου ή προστίμων, οι μηνυτήριες αναφορές για φοροδιαφυγή υποβάλλονται αμελλητί στον αρμόδιο εισαγγελέα, ακόμη και αν οι πράξεις έχουν μεν εκδοθεί αλλά δεν μπορούν πλέον να κοινοποιηθούν λόγω παραγραφής. Στην αναφορά πρέπει να δηλώνεται ρητά η αδυναμία κοινοποίησης.
Ειδική πρόβλεψη ισχύει για τα εικονικά στοιχεία που συνδέονται με νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Αν για ελέγχους των ετών 2015–2017 έχουν εκδοθεί και κοινοποιηθεί έως τις 8 Νοεμβρίου 2026 οριστικές πράξεις φόρου ή προστίμου για εικονικά στοιχεία συνολικής αξίας άνω των 75.000 ευρώ, και συντρέχει ένα από τα εξής σενάρια:
η προθεσμία ενδικοφανούς προσφυγής στη ΔΕΔ πέρασε άπρακτη χωρίς πληρωμή,
η προσφυγή απορρίφθηκε και τα ποσά δεν καταβλήθηκαν,
ο υπόχρεος προσέφυγε κατά της απόφασης στο διοικητικό δικαστήριο,
τότε η αναφορά διαβιβάζεται χωρίς καθυστέρηση στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες.
Το χρονοδιάγραμμα που πρέπει να τηρήσει το Δημόσιο
Για να ασκήσει το δικαίωμά του σε υποθέσεις που πλησιάζουν στην παραγραφή, το Δημόσιο οφείλει πρώτα να δώσει στον φορολογούμενο προθεσμία 20 ημερών, ώστε να καταθέσει τις αντιρρήσεις του για τα ευρήματα και τα ποσά.
Εν συνεχεία, η φορολογική αρχή έχει 10 ημέρες για να εξετάσει τα νέα στοιχεία και να κοινοποιήσει την οριστική πράξη. Όλα αυτά πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί πριν από τις 31.12.2026, και εξηγούν την εγρήγορση των υπηρεσιών της ΑΑΔΕ.
Τέλος, η παραγραφή αφορά τον χρόνο μέσα στον οποίο μπορούν να καταλογιστούν φόροι και πρόστιμα, όχι τη δυνατότητα διενέργειας ελέγχου. Και αν δεν κοινοποιηθεί η πράξη στον φορολογούμενο πριν από τη λήξη της προθεσμίας, η παραγραφή δεν διακόπτεται, ακόμη κι αν η πράξη έχει ήδη εκδοθεί.