Πρόταση για την αναθεώρηση σειράς κρίσιμων διατάξεων του Συντάγματος κατέθεσε στη Βουλή η Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας, με την υπογραφή 155 βουλευτών του κόμματος, ανοίγοντας επισήμως τη συζήτηση για τη νέα συνταγματική αναθεώρηση.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, η οποία αποτυπώνει τις βασικές κατευθύνσεις της κυβερνητικής πρωτοβουλίας, στόχος είναι ο εκσυγχρονισμός του καταστατικού χάρτη της χώρας, ώστε να ανταποκριθεί στις σύγχρονες κοινωνικές, θεσμικές και τεχνολογικές προκλήσεις.
Μεταξύ των σημαντικότερων προτεινόμενων αλλαγών περιλαμβάνεται η αναμόρφωση του άρθρου 86 περί ποινικής ευθύνης υπουργών και υφυπουργών. Η πρόταση προβλέπει ενισχυμένο ρόλο της δικαστικής εξουσίας στη διερεύνηση σχετικών υποθέσεων και κατάργηση της αρμοδιότητας της Βουλής να διενεργεί προκαταρκτικές εξετάσεις. Παράλληλα, προτείνεται η επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς άμεση κυβερνητική εμπλοκή.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ανώτατη εκπαίδευση, καθώς προτείνεται η δυνατότητα παροχής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού χαρακτήρα με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό κρατική εποπτεία, μέσω αναθεώρησης του άρθρου 16.
Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης τη θέσπιση μίας και μοναδικής εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με στόχο, σύμφωνα με την κυβέρνηση, την ενίσχυση του υπερκομματικού χαρακτήρα του θεσμού.
Παράλληλα, προβλέπεται η συνταγματική κατοχύρωση της υποχρεωτικής και αμφίδρομης αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων με κριτήριο την αποδοτικότητα, καθώς και η κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.
Στο πεδίο των νέων τεχνολογιών και των σύγχρονων προκλήσεων, η πρόταση εισάγει πρόνοιες για τη διαχείριση ζητημάτων που σχετίζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη, με έμφαση στην προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών, καθώς και διατάξεις που αφορούν την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Επιπλέον, προβλέπεται η δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος μέσω επιστολικής ψήφου και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της ελληνικής επικράτειας.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, η πρόταση διαμορφώθηκε έπειτα από τετράμηνη εσωκομματική διαβούλευση και επιδιώκει να αποτελέσει αφετηρία για έναν ευρύτερο κοινοβουλευτικό διάλογο γύρω από τις αναγκαίες συνταγματικές μεταρρυθμίσεις.
Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης έχει ήδη προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις. Από το ΠΑΣΟΚ, ο εκπρόσωπος Τύπου Δημήτρης Μάντζος κατηγόρησε την κυβέρνηση για αντιφατική στάση, υποστηρίζοντας ότι επιδιώκει την αναθεώρηση διατάξεων τις οποίες ταυτόχρονα αξιοποιεί πολιτικά προς όφελός της.
Απαντώντας, ο γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, Μάξιμος Χαρακόπουλος, κάλεσε τα κόμματα της αντιπολίτευσης να στηρίξουν την πλήρη απεμπλοκή της Βουλής από τη διαδικασία συγκρότησης προανακριτικών επιτροπών, με τη σχετική αρμοδιότητα να ανατίθεται σε ανεξάρτητο δικαστικό όργανο.
Από την πλευρά του ΚΚΕ, ο ευρωβουλευτής Λευτέρης Νικολάου-Αλαβάνος εξέφρασε την αντίθεσή του σε βασικές πτυχές της πρότασης, εστιάζοντας ιδιαίτερα στο ζήτημα των ιδιωτικών πανεπιστημίων και στη σύνδεση της μονιμότητας στο Δημόσιο με την αξιολόγηση.
Κριτική άσκησε και ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος, ο οποίος υποστήριξε ότι η κυβέρνηση θα έπρεπε να επικεντρωθεί σε ζητήματα όπως η ακρίβεια και η λειτουργία της αγοράς αντί να δίνει προτεραιότητα στη συνταγματική αναθεώρηση.
Από κυβερνητικής πλευράς, πάντως, επισημαίνεται ότι η πρωτοβουλία για τη συνταγματική αναθεώρηση εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό θεσμικών αλλαγών με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, παράλληλα με τη διαχείριση των ζητημάτων της καθημερινότητας.