Σε έναν αγώνα με τον χρόνο και τις ολοένα δυσμενέστερες καιρικές συνθήκες, οι διασωστικές ομάδες στο Πιεμόντε της βόρειας Ιταλίας βρέθηκαν αντιμέτωπες με ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιστατικό εξαφάνισης.
Ο 66χρονος ορειβάτης και ορθοπεδικός χειρουργός Νίκολα Ιβάλντο δεν εμφανίστηκε στην εργασία του ένα πρωινό Δευτέρας, γεγονός που προκάλεσε άμεση κινητοποίηση των αρχών. Είχε αναχωρήσει μόνος του για ανάβαση την προηγούμενη ημέρα, χωρίς να ενημερώσει οικείους του για τη διαδρομή που θα ακολουθούσε. Το μοναδικό σαφές στοιχείο ήταν το αυτοκίνητό του, το οποίο εντοπίστηκε στο χωριό Castello di Pontechianale, στην κοιλάδα Βαραΐτα.
Με βάση το τελευταίο σήμα του κινητού του, οι διασώστες εκτίμησαν ότι πιθανός προορισμός του ήταν μία από τις δύο μεγάλες κορυφές των Κοτιανών Άλπεων, το Μονβίζο ή το γειτονικό Βισολότο. Και οι δύο ορεινοί όγκοι διαθέτουν δεκάδες απαιτητικές διαδρομές, μέσα σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο γεωγραφικό περιβάλλον με χαράδρες, απότομες βραχώδεις πλαγιές και εκτεταμένο δίκτυο μονοπατιών.
Την ημέρα της εξαφάνισης, οι καλές καιρικές συνθήκες είχαν προσελκύσει πολλούς ορειβάτες στην περιοχή, ωστόσο κανείς δεν δήλωσε ότι είδε τον Ιβάλντο, γεγονός που ενίσχυσε την εκτίμηση ότι κινήθηκε σε πιο απομονωμένα και τεχνικά δύσκολα περάσματα.
Περισσότεροι από 50 διασώστες συμμετείχαν σε εκτεταμένες έρευνες επί σχεδόν μία εβδομάδα, τόσο από εδάφους όσο και από αέρος με ελικόπτερα. Με την πρώτη χιονόπτωση στα τέλη Σεπτεμβρίου, οι επιχειρήσεις διακόπηκαν, καθώς οι πιθανότητες να εντοπιστεί ζωντανός είχαν ουσιαστικά εκλείψει.
Οι έρευνες επανεκκίνησαν τον Ιούλιο του 2025, μετά την υποχώρηση των χιονιών, αυτή τη φορά με τη συνδρομή τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης. Η Υπηρεσία Ορεινής και Σπηλαιολογικής Διάσωσης του Πιεμόντε αξιοποίησε ειδικό λογισμικό που ανέλυσε χιλιάδες φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης από drones, τα οποία σε λίγες ώρες κάλυψαν δεκάδες εκτάρια δύσβατου εδάφους.
Ο αλγόριθμος επεξεργάστηκε κάθε εικόνα σε επίπεδο εικονοστοιχείων, αναζητώντας οπτικά μοτίβα ή χρωματικές αποκλίσεις που δεν ταίριαζαν με το φυσικό τοπίο. Παρότι εντοπίστηκαν αρκετά πιθανά σημεία ενδιαφέροντος, η τελική επιλογή των πιο κρίσιμων έγινε από έμπειρους διασώστες, με βάση την πιθανή πορεία που θα μπορούσε να ακολουθήσει ένας έμπειρος ορειβάτης.
Καθοριστικό αποδείχθηκε ένα μικρό κόκκινο αντικείμενο που ξεχώρισε στις λήψεις. Την επόμενη ημέρα, νέα πτήση drone επιβεβαίωσε ότι επρόκειτο για το κράνος του Ιβάλντο. Λίγο πιο χαμηλά, σε χαράδρα στη βόρεια πλευρά του Μονβίζο, σε υψόμετρο περίπου 3.150 μέτρων, εντοπίστηκε και το σώμα του, το οποίο ανασύρθηκε με ελικόπτερο.
Όπως ανέφερε εκπρόσωπος της υπηρεσίας διάσωσης, το λογισμικό κατάφερε να ανιχνεύσει το έντονο κόκκινο χρώμα, παρότι το αντικείμενο βρισκόταν σε σκιά και ήταν εν μέρει καλυμμένο από χιόνι — στοιχείο που, χωρίς τη βοήθεια της τεχνολογίας, ενδεχομένως να μην είχε εντοπιστεί ποτέ.
Παρόμοιες εφαρμογές έχουν ήδη δοκιμαστεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Πολωνία, η Αυστρία και η Σκωτία. Οι ειδικοί, ωστόσο, επισημαίνουν ότι τα συστήματα αυτά δεν είναι πανάκεια: τα drones δυσκολεύονται σε περιοχές με πυκνή βλάστηση ή κακή ορατότητα, ενώ οι αλγόριθμοι μπορεί να παράγουν και λανθασμένες ενδείξεις.
Για τον λόγο αυτό, η συνεχής εκπαίδευση των μοντέλων μηχανικής μάθησης θεωρείται απαραίτητη, ενώ ταυτόχρονα τίθενται ζητήματα δεοντολογίας και προστασίας προσωπικών δεδομένων σε σχέση με τη χρήση εναέριων εικόνων και τεχνολογιών αναγνώρισης.
Παρά τους περιορισμούς, οι υπηρεσίες διάσωσης βλέπουν στην τεχνητή νοημοσύνη ένα πολύτιμο εργαλείο που δεν αντικαθιστά τον ανθρώπινο παράγοντα, αλλά ενισχύει σημαντικά τις δυνατότητές του. Σε επιχειρήσεις όπου κάθε λεπτό μετρά, η τεχνολογία μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική — και σε ορισμένες περιπτώσεις, να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο.