Στην Τουρκία, οι κάλπες έχουν πάψει προ πολλού να παράγουν πολιτικό αποτέλεσμα, αφού όταν η λαϊκή ετυμηγορία δεν αρέσει στο προεδρικό παλάτι, αναλαμβάνει δράση η εργαλειοποιημένη δικαιοσύνη. Το διαβόητο «μοντέλο των μετεκλογικών καρατομήσεων», που δοκιμάστηκε αρχικά με την πολυετή φυλάκιση του Κούρδου ηγέτη Σελαχατίν Ντεμιρτάς, εφαρμόζεται πλέον απροκάλυπτα και κατά των θεσμικών πολιτικών δυνάμεων της χώρας.
Η ιστορική νίκη του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) στις δημοτικές εκλογές του 2024 μετατράπηκε, μέσα από ένα μπαράζ δικαστικών μεθοδεύσεων, σε μια συστηματική επιχείρηση εξόντωσης της αντιπολίτευσης.
Το χρονικό των δικαστικών πραξικοπημάτων
Το σκηνικό που διαμορφώνεται δείχνει μια χώρα σε καθεστώς απόλυτου αυταρχισμού, όπου οι πολιτικοί αντίπαλοι του Ερντογάν εξουδετερώνονται ο ένας μετά τον άλλο με ανυπόστατες κατηγορίες.
Ο Εκρέμ Ιμάμογλου, ο θριαμβευτής της Κωνσταντινούπολης και ο άνθρωπος που οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ως τον επόμενο πρόεδρο της Τουρκίας, βρίσκεται στη φυλακή αντιμετωπίζοντας βαρύτατες κατηγορίες για διαφθορά και κατασκοπεία. Για να διασφαλιστεί ο πλήρης αποκλεισμός του, οι αρχές ακύρωσαν μέχρι και το πανεπιστημιακό του πτυχίο, καθώς η κατοχή του αποτελεί συνταγματική προϋπόθεση για την υποψηφιότητα στην προεδρία.
Την ίδια στιγμή, ο εξαιρετικά δημοφιλής δήμαρχος της Άγκυρας, Μανσούρ Γιαβάς, βλέπει τον κλοιό να σφίγγει γύρω του, με το καθεστώς να κατασκευάζει σενάρια εμπλοκής του σε υποθέσεις διαφθοράς. Το κερασάκι στην τούρτα της αυταρχικής εκτροπής μπήκε με την καθαίρεση του Οζγκιούρ Οζέλ από την ηγεσία του CHP.
Το Εφετείο της Άγκυρας ακύρωσε το εσωκομματικό συνέδριο του 2023 επικαλούμενο «παρατυπίες», επιβάλλοντας την επιστροφή του 77χρονου Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου —του ανθρώπου που έχασε από τον Ερντογάν το 2023— ο οποίος έσπευσε να ζητήσει «αυτοκάθαρση» του κόμματος, συντασσόμενος ουσιαστικά με τις επιδιώξεις του παλατιού.
Σε αυτό το θέατρο του παραλόγου, ο Ακίν Γκιουρλέκ, ο εισαγγελέας που πρωτοστάτησε στις διώξεις κατά του CHP, εξαργύρωσε τις υπηρεσίες του προς το καθεστώς παίρνοντας απευθείας προαγωγή για τη θέση του Υπουργού Δικαιοσύνης.
Η αντιπολίτευση υπό κατοχή και ο στραγγαλισμός των θεσμών
Η προσπάθεια διάλυσης του αντιπολιτευόμενου μετώπου ενόψει των προεδρικών εκλογών δεν περιορίζεται στην ηγεσία, αλλά επεκτείνεται με μεθοδικότητα σε ολόκληρη την επικράτεια. Μέσα σε διάστημα δύο ετών από τις δημοτικές εκλογές, περισσότεροι από 30 εκλεγμένοι δήμαρχοι της αντιπολίτευσης απομακρύνθηκαν βίαια από τα καθήκοντά τους με δικαστικές αποφάσεις, και στις θέσεις τους τοποθετήθηκαν εγκάθετοι διαχειριστές και επίτροποι διορισμένοι απευθείας από το Υπουργείο Εσωτερικών.
Παράλληλα, το καθεστώς επιστράτευσε πιέσεις και ανταλλάγματα, οδηγώντας τουλάχιστον 15 δημάρχους και 3 βουλευτές του CHP σε πολιτική «αυτομόληση» προς το κυβερνών κόμμα του AKP. Η επιχείρηση εκκαθάρισης δεν άφησε ανέπαφο ούτε τον ιδιωτικό τομέα ή την εκπαίδευση, όπως αποδείχθηκε από το αιφνιδιαστικό κλείσιμο του Πανεπιστημίου Μπιλγκί με προεδρικό διάταγμα και την παράλληλη κατάσχεση όλων των επιχειρήσεων του ομίλου Can Holding, στον οποίο ανήκε το ίδρυμα.
Το θέατρο του παραλόγου και τα πολιτικά ανοίγματα
Ενώ το καθεστώς στραγγαλίζει το CHP, το κυβερνών μπλοκ του AKP και του εθνικιστικού MHP επιδίδεται σε μια καιροσκοπική πολιτική «διαίρει και βασίλευε». Ο σκληροπυρηνικός εθνικιστής Ντεβλέτ Μπαχτσελί εμφανίζεται ξαφνικά ως «γεφυροποιός», κάνοντας ανοίγματα στο φιλοκουρδικό κόμμα DEM και στον έγκλειστο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, ενώ την ίδια στιγμή ειρωνεύεται την αντιπολίτευση καλώντας τον Κιλιτσντάρογλου και τον Οζέλ «να τα βρουν».
Η στρατηγική του Ερντογάν είναι σαφής: απόλυτος έλεγχος των θεσμών, εξουδετέρωση κάθε ισχυρού αντιπάλου μέσω των δικαστηρίων και διάσπαση των συμμαχιών της αντιπολίτευσης. Στην Τουρκία, το να κερδίσεις τον Ερντογάν στην κάλπη δεν σημαίνει ότι πήρες την εξουσία· σημαίνει απλώς ότι μπήκες στη λίστα των επόμενων προς εξόντωση.