Σε ηλικία μόλις 41 ετών πέθανε ο Τζέισον Άρντεϊ (Jason Arday), ο οποίος το 2023 είχε γίνει ο νεαρότερος μαύρος καθηγητής στην ιστορία του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ. Ο θάνατός του έρχεται ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη μια πολύκροτη υπόθεση γύρω από το ακαδημαϊκό έργο και στοιχεία του βιογραφικού του, η οποία μέσα σε λίγες εβδομάδες είχε προκαλέσει έντονη συζήτηση στη Βρετανία.
Ο Άρντεϊ βρέθηκε νεκρός την Παρασκευή σε κατοικία στο Μπάτερσι, στο νότιο Λονδίνο. Σύμφωνα με τη Μητροπολιτική Αστυνομία, ο θάνατός του ήταν αιφνίδιος, αλλά δεν αντιμετωπίζεται ως ύποπτος. Η αιτία δεν έχει ανακοινωθεί και η υπόθεση έχει παραπεμφθεί στον ιατροδικαστή.
Η πορεία του είχε παρουσιαστεί επί χρόνια ως μια εξαιρετική ιστορία υπέρβασης. Ο ίδιος είχε αναφέρει ότι, ως παιδί με αυτισμό, δεν μιλούσε μέχρι την ηλικία των 11 ετών και έμαθε να διαβάζει και να γράφει στα 18. Το 2023, σε ηλικία 37 ετών, διορίστηκε καθηγητής στο Κέιμπριτζ, κατακτώντας μια θέση με ισχυρό συμβολισμό για τη βρετανική ακαδημαϊκή κοινότητα.
Μέσα σε τρία χρόνια, ωστόσο, η δημόσια εικόνα του πέρασε από την αποθέωση στην έντονη αμφισβήτηση.
Οι καταγγελίες για τη διδακτορική διατριβή
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρέθηκε αρχικά η διδακτορική διατριβή του, μετά τον εντοπισμό εκτεταμένων ομοιοτήτων με προγενέστερη εργασία άλλης ερευνήτριας και τις καταγγελίες περί λογοκλοπής.
Ο Άρντεϊ αρνήθηκε ότι είχε διαπράξει λογοκλοπή. Το Πανεπιστήμιο Τζον Μουρς του Λίβερπουλ, όπου είχε εκπονήσει τη διατριβή του, είχε εξετάσει την υπόθεση και είχε κρίνει ότι δεν συνέτρεχε λόγος αφαίρεσης του διδακτορικού τίτλου.
Σε συνέντευξή του στους Times στα τέλη Ιουλίου, ο ίδιος αναγνώριζε λάθη στο πρώιμο ακαδημαϊκό έργο του, απέρριπτε όμως την κατηγορία της εσκεμμένης αντιγραφής.
«Είμαι υπόλογος για τα λάθη μου. Αυτό που δεν είμαι είναι ψεύτης», είχε δηλώσει.
Οι αμφισβητήσεις, ωστόσο, επεκτάθηκαν στη συνέχεια και σε άλλα στοιχεία της δημόσιας βιογραφίας του, από πλευρές της ακαδημαϊκής του διαδρομής και τιμητικές θέσεις μέχρι ισχυρισμούς για φιλανθρωπικές δραστηριότητες και αθλητικά επιτεύγματα, μεταξύ των οποίων ότι είχε τρέξει 30 μαραθωνίους μέσα σε 35 ημέρες.
Η παραίτηση και η έρευνα του Κέιμπριτζ
Το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ είχε αρχικά υπερασπιστεί τον καθηγητή του, κάνοντας λόγο για χυδαία εκστρατεία εναντίον του. Καθώς όμως εμφανίζονταν νέες καταγγελίες, ανακοίνωσε στις 5 Αυγούστου ότι θα προχωρούσε σε έρευνα.
Την ίδια ημέρα ο Άρντεϊ υπέβαλε την παραίτησή του, υποστηρίζοντας ότι οι συνεχείς κατηγορίες, οι εικασίες και η δημόσια αντιπαράθεση είχαν εξαντλήσει τόσο τον ίδιο όσο και τους ανθρώπους του περιβάλλοντός του.
Ακολούθησε η απόφαση του Κέιμπριτζ για ανεξάρτητη έρευνα, η οποία δεν περιορίζεται στις καταγγελίες εναντίον του Άρντεϊ. Εξετάζει και τους χειρισμούς του ίδιου του πανεπιστημίου: τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν κατά τον διορισμό του, τους ελέγχους που είχαν πραγματοποιηθεί και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν στη συνέχεια οι καταγγελίες.
«Δεν μπορούσε να συνεχίσει»
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά μετά τον θάνατό του η μαρτυρία του φίλου του και καθηγητή του Κέιμπριτζ Σάιμον Μπάρον-Κόεν, με τον οποίο ο Άρντεϊ είχε επικοινωνήσει λίγες ώρες πριν βρεθεί νεκρός.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο Μπάρον-Κόεν στο BBC, ο 41χρονος βρισκόταν υπό μεγάλη ψυχική πίεση, θεωρούσε ότι είχε χάσει την καριέρα και τη φήμη του και αισθανόταν ότι «δεν μπορούσε να συνεχίσει».
Η συγκεκριμένη μαρτυρία δεν προσδιορίζει την αιτία του θανάτου, η οποία παραμένει άγνωστη, αλλά έχει μετατοπίσει σημαντικά τη δημόσια συζήτηση γύρω από την υπόθεση.
Η οικογένεια καταγγέλλει εκστρατεία παρενόχλησης
Η οικογένειά του κάνει πλέον λόγο για εκστρατεία παραπληροφόρησης, κακοποίησης και παρενόχλησης που διήρκεσε περισσότερο από τρία χρόνια.
Φίλοι και υποστηρικτές του υποστηρίζουν επίσης ότι η ένταση της δημόσιας επίθεσης εναντίον του δεν μπορεί να εξεταστεί ανεξάρτητα από το γεγονός ότι επρόκειτο για έναν μαύρο ακαδημαϊκό με έντονη δημόσια παρουσία γύρω από ζητήματα φυλής και κοινωνικών ανισοτήτων.
Ο δήμαρχος του Λονδίνου Σαντίκ Καν έκανε λόγο για δημόσιο εξευτελισμό που, κατά την εκτίμησή του, άλλοι άνθρωποι στη θέση του Άρντεϊ δεν θα είχαν υποστεί.
Η υπόθεση αφήνει έτσι πίσω της δύο διαφορετικά ερωτήματα που δεν αλληλοαναιρούνται: τι ακριβώς συνέβη με το ακαδημαϊκό έργο και το βιογραφικό του Άρντεϊ και, ταυτόχρονα, πού βρίσκεται το όριο ανάμεσα στον αναγκαίο δημόσιο και ακαδημαϊκό έλεγχο και σε μια ανελέητη δημόσια διαπόμπευση ενός ανθρώπου.
Η ανεξάρτητη έρευνα του Κέιμπριτζ συνεχίζεται. Ο Τζέισον Άρντεϊ, όμως, δεν βρίσκεται πλέον εδώ για να δώσει τις δικές του απαντήσεις.