Θεαματική αύξηση στην παραγωγή πυρηνοκίνητων υποβρυχίων καταγράφει η Κίνα τα τελευταία πέντε χρόνια, φτάνοντας στο σημείο να καθελκύει περισσότερα σκάφη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με νέα έκθεση του Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS). Η εξέλιξη αυτή απειλεί να ανατρέψει ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά πλεονεκτήματα που διατηρούσε επί δεκαετίες η Ουάσινγκτον στη θάλασσα.
Η έκθεση καταγράφει εντυπωσιακή αύξηση στη ναυπήγηση πυρηνοκίνητων υποβρυχίων του Ναυτικού του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού της Κίνας, τόσο βαλλιστικών όσο και επιθετικών. Κατά την περίοδο 2021–2025, η Κίνα ξεπέρασε τις ΗΠΑ στον αριθμό των υποβρυχίων που καθελκύστηκαν –10 έναντι 7– καθώς και στο συνολικό εκτόπισμα, με 79.000 τόνους έναντι 55.500. Η ανάλυση βασίστηκε σε εκτιμήσεις από δορυφορικές εικόνες κινεζικών ναυπηγείων, καθώς το Πεκίνο δεν δημοσιοποιεί επίσημα τα στοιχεία του στόλου του.
Η μεταβολή είναι εντυπωσιακή σε σύγκριση με την περίοδο 2016–2020, όταν η Κίνα είχε προσθέσει μόλις τρία υποβρύχια συνολικού εκτοπίσματος 23.000 τόνων, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ναυπηγήσει επτά σκάφη εκτοπίσματος 55.500 τόνων. Σημειώνεται ότι τα στοιχεία αφορούν υποβρύχια που καθελκύστηκαν και όχι κατ’ ανάγκην πλήρως επιχειρησιακά ενταγμένα.
Αριθμητική άνοδος, ποιοτικό χάσμα
Στις αρχές του 2025, η Κίνα διέθετε 12 ενεργά πυρηνοκίνητα υποβρύχια, εκ των οποίων έξι βαλλιστικών πυραύλων και έξι επιθετικά ή κατευθυνόμενων πυραύλων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούσαν σαφές αριθμητικό πλεονέκτημα, με 65 πυρηνοκίνητα υποβρύχια, εκ των οποίων 14 βαλλιστικά.
Παράλληλα, το Πεκίνο διαθέτει και 46 συμβατικά υποβρύχια, την ώρα που το αμερικανικό ναυτικό δεν διαθέτει κανένα συμβατικό, καθώς βασίζεται αποκλειστικά σε πυρηνοκίνητες μονάδες.
Για να υποστηρίξει την επιτάχυνση της παραγωγής, η Κίνα έχει επεκτείνει σημαντικά το ναυπηγείο Huludao της Bohai Shipbuilding Heavy Industry στη βόρεια χώρα, το οποίο έχει εξελιχθεί σε κεντρικό κόμβο της κινεζικής υποβρυχιακής βιομηχανίας.
Η έκθεση αναδεικνύει την καθέλκυση δύο βαλλιστικών υποβρυχίων τύπου 094, που ενισχύουν την κινεζική πυρηνική τριάδα, η οποία περιλαμβάνει επίσης διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους ξηράς και στρατηγικά βομβαρδιστικά. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη τα σχέδια για τα ακόμη πιο προηγμένα υποβρύχια τύπου 096, τα οποία αναμένεται να τεθούν σε υπηρεσία στα τέλη της δεκαετίας του 2020 ή στις αρχές της επόμενης.
Επιπλέον, τα κινεζικά ναυπηγεία έχουν κατασκευάσει τουλάχιστον έξι πυρηνοκίνητα υποβρύχια κατευθυνόμενων πυραύλων, εξοπλισμένα με κάθετους εκτοξευτές ικανούς να φέρουν υπερηχητικούς πυραύλους κατά πλοίων.
Παρά την ποσοτική ενίσχυση, ειδικοί επισημαίνουν ότι τα κινεζικά υποβρύχια εξακολουθούν να υστερούν ποιοτικά σε σχέση με τα αμερικανικά και ευρωπαϊκά, ιδίως ως προς το επίπεδο θορύβου, στοιχείο κρίσιμο για την επιβιωσιμότητα σε αποστολές αποτροπής.
Καθυστερήσεις και πιέσεις στις ΗΠΑ
Την ίδια ώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις στην αμυντική βιομηχανία τους. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Έρευνας του Κογκρέσου, το αμερικανικό ναυτικό υπολείπεται του στόχου κατασκευής δύο επιθετικών υποβρυχίων κλάσης Virginia ετησίως, παραδίδοντας περίπου 1,1 έως 1,2 σκάφη τον χρόνο από το 2022.
Παράλληλα, το πρόγραμμα των νέων βαλλιστικών υποβρυχίων κλάσης Columbia καθυστερεί τουλάχιστον έναν χρόνο, με το πρώτο σκάφος να μην αναμένεται πριν από το 2028.
Ο υπουργός Ναυτικού των ΗΠΑ, Τζον Φίλαν, έχει δηλώσει ότι η αμερικανική ναυπηγική βιομηχανία βρίσκεται σε κρίση, επισημαίνοντας σημαντικές καθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους στα προγράμματα.
Η έκθεση της Υπηρεσίας Έρευνας του Κογκρέσου εκτιμά ότι ο αριθμός των αμερικανικών επιθετικών υποβρυχίων θα υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο το 2030, φθάνοντας τα 47, λόγω της απόσυρσης παλαιότερων σκαφών κλάσης Los Angeles. Η ανάκαμψη στα 50 υποβρύχια αναμένεται μόλις το 2032, υπό την προϋπόθεση επίτευξης των στόχων παραγωγής.
Το πρόγραμμα μεταβίβασης υποβρυχίων στην Αυστραλία στο πλαίσιο της συμφωνίας AUKUS ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω τις αμερικανικές δυνατότητες βραχυπρόθεσμα.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η εν λόγω «κοιλάδα» στον αμερικανικό υποβρυχιακό στόλο θα μπορούσε να οδηγήσει σε περίοδο αυξημένης επιχειρησιακής πίεσης και σε πιθανή αποδυνάμωση της συμβατικής αποτροπής έναντι ανταγωνιστών, με κυριότερο την Κίνα.