Το εντυπωσιακό, σπειροειδές κτίσμα που δεσπόζει στο Καράκας σχεδιάστηκε τη δεκαετία του 1950 για να γίνει το πρώτο εμπορικό κέντρο παγκοσμίως με πρόσβαση για αυτοκίνητα. Σήμερα, όμως, το El Helicoide αποτελεί ένα από τα πιο σκοτεινά σύμβολα της σύγχρονης ιστορίας της Βενεζουέλας: την έδρα του κρατικού μηχανισμού καταστολής και μια φυλακή που οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτηρίζουν «κέντρο βασανιστηρίων».
Η είδηση ότι η κυβέρνηση άρχισε να απελευθερώνει πολιτικούς κρατούμενους από δύο διαβόητα κέντρα κράτησης, ανάμεσά τους και το El Helicoide, προκάλεσε κινητοποίηση συγγενών που έσπευσαν στο σημείο. Σύμφωνα με οργανώσεις δικαιωμάτων, δεκάδες πολιτικοί κρατούμενοι εξακολουθούν να κρατούνται στις εγκαταστάσεις.
Οι αποφυλακίσεις θεωρούνται το πρώτο σημάδι πιθανής αλλαγής πορείας υπό τη νέα προσωρινή κυβέρνηση, μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές δυνάμεις και τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι νέες αρχές θα ευθυγραμμιστούν με τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον. Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δώσει έμφαση κυρίως στο πετρέλαιο της χώρας, έκανε πρόσφατα αναφορά σε «θάλαμο βασανιστηρίων στο κέντρο του Καράκας που κλείνει», φωτογραφίζοντας το El Helicoide. Ωστόσο, οι αρχές της Βενεζουέλας δεν έχουν ανακοινώσει επίσημα το κλείσιμό του, κάνοντας λόγο μόνο για σταδιακές απελευθερώσεις κρατουμένων.
Μέχρι την Παρασκευή είχαν αφεθεί ελεύθεροι εννέα άνθρωποι. Για πρώην κρατούμενους, όπως ο 30χρονος Βίκτορ Ναβάρο, η εξέλιξη αυτή είναι μεν θετική, αλλά ανεπαρκής. «Κάθε απελευθέρωση αξίζει να γιορτάζεται, αλλά όχι όσο παραμένουν άλλοι μέσα», τονίζει. Ο ίδιος περιγράφει ότι κρατήθηκε επί μήνες σε κελί 4x4 μαζί με άλλους 16 άνδρες, ανάμεσά τους ανήλικοι, δημοσιογράφοι και φοιτητές, καταγγέλλοντας ξυλοδαρμούς και απειλές με όπλο.
Η ιστορία του El Helicoide ξεκίνησε πριν από 70 χρόνια, ως ένα φιλόδοξο έργο του στρατιωτικού ηγέτη Μάρκος Πέρεζ Χιμένεθ, που στόχευε να προβάλει την εικόνα μιας σύγχρονης και ευημερούσας χώρας. Το κτίριο, ένα τεράστιο σύμπλεγμα οπλισμένου σκυροδέματος μήκους τεσσάρων χιλιομέτρων, σχεδιάστηκε ως χώρος ελεύθερης κίνησης. Μετά την ανατροπή του Χιμένεθ το 1958, όμως, έμεινε ημιτελές και αναξιοποίητο για χρόνια.
Από τη δεκαετία του 1980 άρχισε να στεγάζει κρατικές υπηρεσίες, μεταξύ αυτών και τις μυστικές υπηρεσίες SEBIN, που έχουν κατηγορηθεί επανειλημμένα για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το 2012, το Διαμερικανικό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ζήτησε από τη Βενεζουέλα να βάλει τέλος στις απάνθρωπες συνθήκες κράτησης, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Ιδιαίτερα μετά το 2014 και την ανάληψη της εξουσίας από τον Μαδούρο, το El Helicoide μετατράπηκε σε βασικό τόπο κράτησης αντιφρονούντων, ενώ μετά τις αμφισβητούμενες εκλογές του 2024 χιλιάδες διαδηλωτές φυλακίστηκαν αυθαίρετα. Εκθέσεις του ΟΗΕ κάνουν λόγο για βασανιστήρια, σεξουαλική βία, απάνθρωπες συνθήκες και θανάτους κρατουμένων λόγω έλλειψης ιατρικής φροντίδας.
Για όσους πέρασαν από εκεί, το El Helicoide δεν είναι απλώς ένα κτίριο. «Η προοπτική να κλείσει αυτό το κέντρο βασανιστηρίων μου δίνει ανακούφιση», λέει ο Ναβάρο. «Άλλαξε τη ζωή μου για πάντα. Δεν θα είμαι ποτέ ο ίδιος».