Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε σήμερα, Τρίτη 3 Φεβρουαρίου, τη Ρωσία για «απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση» καθώς και για «παράνομη κράτηση» του αντιπολιτευόμενου Αλεξέι Ναβάλνι, μετά την επιστροφή του στη χώρα το 2021 — μια κράτηση που προηγήθηκε του θανάτου του τρία χρόνια αργότερα.
Ο χαρισματικός αντικαθεστωτικός ακτιβιστής κατά της διαφθοράς συνελήφθη αμέσως μετά την άφιξή του στη Ρωσία τον Ιανουάριο του 2021, επιστρέφοντας από τη Γερμανία όπου είχε νοσηλευθεί έπειτα από φερόμενη δηλητηρίασή του τον Αύγουστο του 2020. Ο Ναβάλνι πέθανε τον Φεβρουάριο του 2024, υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, σε σωφρονιστική αποικία στη ρωσική Αρκτική.
Στην ομόφωνη απόφασή του, το Δικαστήριο σημειώνει ότι η σύλληψη και η κράτηση του Ναβάλνι βασίστηκαν στην «ανάκληση αναστολής εκτέλεσης» ποινής που του είχε επιβληθεί το 2014 για εμπορική απάτη και ξέπλυμα χρήματος — υπόθεση για την οποία το ΕΔΔΑ είχε ήδη αποφανθεί ότι παραβιάστηκε το δικαίωμά του σε δίκαιη δίκη.
Κατά τη διάρκεια της κράτησής του, ο Ναβάλνι υποβλήθηκε «ταυτόχρονα σε πολλές μορφές κακομεταχείρισης», οι οποίες, «λαμβανόμενες συνολικά, συνιστούν συστηματική περιφρόνηση για την υγεία, την ευημερία και την αξιοπρέπειά του», στοιχειοθετώντας απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, όπως έκριναν οι Ευρωπαίοι δικαστές.
Ο ίδιος είχε καταγγείλει, μεταξύ άλλων, ότι του ξύρισαν το κεφάλι, ότι τελούσε υπό συνεχή βιντεοεπιτήρηση, καθώς και ότι υφίστατο στέρηση ύπνου μέσω ελέγχων ασφαλείας ανά μία ή δύο ώρες. Είχε προσφύγει στο ΕΔΔΑ λίγο μετά τη σύλληψή του, στις 20 Ιανουαρίου 2021. Μετά τον θάνατό του, το Δικαστήριο επέτρεψε στη χήρα του, Γιούλια Ναβάλναγια, να συνεχίσει τη διαδικασία εξ ονόματός του.
Το ΕΔΔΑ —το οποίο ήδη από τον Φεβρουάριο του 2021 είχε ζητήσει, χωρίς να εισακουσθεί από τη Μόσχα, την άμεση απελευθέρωση του Ναβάλνι— κατέληξε ότι υπήρξαν παραβιάσεις του άρθρου 2 (δικαίωμα στη ζωή), του άρθρου 5 (δικαίωμα στην ελευθερία και την ασφάλεια) και του άρθρου 3 (απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Η Ρωσία καταδικάστηκε να καταβάλει αποζημίωση ύψους 26.000 ευρώ για ηθική βλάβη. Ωστόσο, η Μόσχα δεν αναγνωρίζει πλέον τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ ως δεσμευτικές και αρνείται την καταβολή αποζημιώσεων.
Υπενθυμίζεται ότι η Ρωσία αποκλείστηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης το 2022, μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Παρά ταύτα, εξακολουθεί να θεωρείται υπεύθυνη για παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που τελέστηκαν πριν από την αποχώρησή της.