Μπροστά σε ένα πρωτοφανές οικονομικό αδιέξοδο βρίσκεται το Κρεμλίνο, καθώς η στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία εξελίσσεται σε μια οικονομική «μαύρη τρύπα» που απειλεί να καταπιεί τα δημόσια οικονομικά της χώρας.
Σύμφωνα με απόρρητη κυβερνητική επιστολή που φέρνουν στο φως της δημοσιότητας οι Financial Times, οι πολεμικές δαπάνες της Μόσχας παρουσιάζουν ήδη τρομακτική υπέρβαση, η οποία αναμένεται να ξεπεράσει κατά 2 τρισεκατομμύρια ρούβλια (περίπου 28 δισεκατομμύρια δολάρια) τις αρχικές προβλέψεις του φετινού προϋπολογισμού.
Η εξέλιξη αυτή έχει σημάνει συναγερμό στο ρωσικό οικονομικό επιτελείο, το οποίο πλέον υποχρεώνεται να σχεδιάσει βαθύ «μαχαίρι» σε κοινωνικά κονδύλια και δημόσιες επενδύσεις για τα επόμενα χρόνια προκειμένου να κρατηθεί ζωντανό το μέτωπο.
Ο Ρώσος Υπουργός Οικονομικών, Άντον Σιλουάνοφ, είχε διαβλέψει την κρίση και ήδη από τον Φεβρουάριο είχε ζητήσει με κατεπείγον έγγραφο το άμεσο πάγωμα των προγραμματισμένων δαπανών σε μη στρατιωτικούς τομείς. Η πίεση που ασκείται στα ταμεία του κράτους είναι πλέον ασφυκτική, αν αναλογιστεί κανείς ότι η Μόσχα έχει ήδη διοχετεύσει το αστρονομικό ποσό των 16,84 τρισεκατομμυρίων ρουβλίων (238 δισεκατομμύρια δολάρια) στην άμυνα και την ασφάλεια, μέγεθος που αντιστοιχεί στο 40% του συνολικού κρατικού προϋπολογισμού.
Εκτροχιασμός του ελλείμματος και οικονομική επιβράδυνση
Τα επίσημα στοιχεία αποκαλύπτουν μια εικόνα πλήρους δημοσιονομικού αποσυντονισμού, καθώς το έλλειμμα για το πρώτο μόλις τετράμηνο του έτους εκτινάχθηκε στα 5,9 τρισεκατομμύρια ρούβλια (83,2 δισ. δολάρια), ξεπερνώντας κατά πολύ την πρόβλεψη για ολόκληρο το έτος, η οποία ήταν 3,8 τρισεκατομμύρια. Αυτή η αρνητική επίδοση, που αγγίζει το 2,5% του ΑΕΠ, αποτελεί το χειρότερο ρεκόρ από την έναρξη της πλήρους εισβολής στην Ουκρανία.
Το Υπουργείο Οικονομικών προειδοποιεί ότι σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί το χειρότερο σενάριο, η δημοσιονομική «τρύπα» ενδέχεται να διπλασιαστεί φέτος και να φτάσει τα 4 τρισεκατομμύρια ρούβλια, παρασύροντας την οικονομία σε μια παρατεταμένη κρίση έως το 2028. Για να καλυφθεί το κενό, η κυβέρνηση εξετάζει το πάγωμα δαπανών ύψους 2,9 τρισεκατομμυρίων ρουβλίων για φέτος, ένα ποσό που υπό προϋποθέσεις μπορεί να αγγίξει τα 7,1 τρισεκατομμύρια ρούβλια (100 δισ. δολάρια) την επόμενη διετία.
Η πρόσφατη γεωπολιτική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και η σύγκρουση των ΗΠΑ με το Ιράν ώθησαν την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενισχύοντας προσωρινά τα ρωσικά ταμεία. Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι τα έκτακτα αυτά έσοδα δεν επαρκούν για να ισοσκελίσουν το τεράστιο κόστος του πολέμου στην Ουκρανία.
Την ίδια στιγμή, το Υπουργείο Οικονομικής Ανάπτυξης υποχρεώθηκε να αναθεωρήσει δραματικά προς τα κάτω τις προβλέψεις του για την ανάπτυξη της ρωσικής οικονομίας, καθηλώνοντάς την στο ισχνό 0,4%, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η χώρα εισέρχεται σε φάση έντονης επιβράδυνσης.
Φωνές ανησυχίας στο εσωτερικό της Ρωσίας
Αυτή η ασφυκτική οικονομική πραγματικότητα προκαλεί πλέον τις πρώτες δημόσιες ρωγμές και εσωτερικές αντιδράσεις στη Μόσχα. Ο βουλευτής Ρενάτ Σουλεϊμάνοφ εξέφρασε ανοιχτά την ανησυχία του, τονίζοντας ότι είναι αδύνατον να συζητάμε για ανάπτυξη και επενδύσεις όταν το 40% του προϋπολογισμού πηγαίνει στα όπλα, καθώς τα τανκς και τα βλήματα δεν παράγουν καταναλωτική αξία, αλλά απλώς τροφοδοτούν τον πληθωρισμό και στερούν πόρους από την κοινωνία.
Παράλληλα, η πρώην αξιωματούχος της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, Αλεξάνδρα Προκοπένκο, επεσήμανε ότι η στρατηγική του Υπουργείου Οικονομικών αποδεικνύει πως το Κρεμλίνο είναι αποφασισμένο να θυσιάσει τις κρατικές προμήθειες, τις επιδοτήσεις των επιχειρήσεων και τη χρηματοδότηση των δημόσιων οργανισμών, προκειμένου να μην στερηθεί ούτε ένα ρούβλι η πολεμική μηχανή.