Παρά την απομάκρυνση του «προσώπου» του Νικολάς Μαδούρο, ο αυταρχικός μηχανισμός εξουσίας στη Βενεζουέλα παραμένει σε μεγάλο βαθμό λειτουργικός. Στην αντιπολίτευση εκτιμούν ότι η χώρα θα έπρεπε σύντομα είτε να οδηγηθεί σε νέες εκλογές είτε να περάσει στην εξουσία ο Εντμούντο Γκονζάλες Ουρούτια – τον οποίο πολλοί θεωρούν νικητή των εκλογών του 2024. Ωστόσο, καμία από τις δύο επιλογές δεν φαίνεται, προς το παρόν, να αποτελεί προτεραιότητα για τον Λευκό Οίκο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, μετά τη σύλληψη του Μαδούρο και την ανάληψη ελέγχου των πετρελαϊκών πόρων της χώρας, ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) θα μπορούσε να επιβάλει μια άμεση πολιτική αλλαγή, στηρίζοντας την ανάδειξη του Γκονζάλες. Αντ’ αυτού, επέλεξε να αφήσει τη διακυβέρνηση στα χέρια του υφιστάμενου υπουργικού συμβουλίου, υποστηρίζοντας ότι πλέον θα λειτουργεί υπό την επίβλεψη του Λευκού Οίκου. Στο νέο σχήμα, προσωρινή πρόεδρος φέρεται να είναι η Ντέλσι Ροντρίγκες , η οποία, όπως αναφέρεται, μέχρι στιγμής ακολουθεί γραμμή καταστολής: ένοπλες πολιτοφυλακές συνεχίζουν να περιπολούν στους δρόμους και να ελέγχουν τα κινητά τηλέφωνα πολιτών, ενώ παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για μαζική αποφυλάκιση πολιτικών κρατουμένων, σχεδόν 1.000 άνθρωποι παραμένουν στη φυλακή επειδή επέκριναν ή διαμαρτυρήθηκαν κατά του καθεστώτος.
Ο κοινωνιολόγος Ραφαέλ Ουσκάτεγκι, συν-διευθυντής της μη κυβερνητικής οργάνωσης «Laboratorio de Paz», περιγράφει τη σημερινή κατάσταση ως την πιο πρόσφατη φάση ενός πολιτικού ρεύματος που ξεκίνησε επί Ούγκο Τσάβες . Υποστηρίζει ότι, με πυρήνα μια κυβέρνηση υπό τη Ντέλσι Ροντρίγκες, τον ισχυρό αδελφό της και πρόεδρο του Κογκρέσου Χόρχε Ροντρίγκες, καθώς και πρόσωπα όπως ο υπουργός Εσωτερικών Ντιοσντάδο Καμπέγιο, η Βενεζουέλα βρίσκεται πλέον σε ένα «τρίτο στάδιο» του τσαβισμού. Όπως σημειώνει, «η κρατική τρομοκρατία παραμένει» και τα σημάδια μιας δημοκρατικής μετάβασης εξακολουθούν να είναι «πολύ αδύναμα».
Όπως πολλοί αντιπολιτευόμενοι, ο Ουσκάτεγκι αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα για να αποφύγει σύλληψη ή ακόμη και τον θάνατο. Στο ίδιο πλαίσιο, παρατίθεται αναφορά ότι, την περίοδο 2016–2019, αστυνομικές και άλλες δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν περισσότερους από 19.000 ανθρώπους επί Μαδούρο.
Παράλληλα, η δράση οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στο εσωτερικό της χώρας εμφανίζεται να έχει δεχθεί νέο πλήγμα μετά την υιοθέτηση του λεγόμενου «νόμου κατά των ΜΚΟ» μετά τις εκλογές του 2024, ο οποίος προβλέπει ότι οι οργανώσεις πρέπει να έχουν κρατική άδεια για να λειτουργούν. Ως αποτέλεσμα, μόνο λίγες ομάδες συνεχίζουν να δραστηριοποιούνται άμεσα στη Βενεζουέλα, κυρίως σε ανθρωπιστικά πεδία, όπως η υποστήριξη οικογενειών πολιτικών κρατουμένων.
Ο Ουσκάτεγκι συγκαταλέγεται σε όσους υποστηρίζουν ότι, βάσει Συντάγματος, πρέπει να προκηρυχθούν νέες εκλογές. Εκφράζει, όμως, την ανησυχία ότι το σχέδιο των αδελφών Ροντρίγκες είναι να παραμείνουν στην εξουσία έως το 2030, ποντάροντας σε μια πιθανή οικονομική ανάκαμψη που θα μπορούσε να προκύψει από την επανέναρξη/αναβάθμιση των σχέσεων με τις ΗΠΑ και να τους δώσει περιθώριο εκλογικής επικράτησης.
Από την πλευρά του, ο Τραμπ φέρεται να δηλώνει ότι οι ΗΠΑ πρέπει πρώτα να «ανοικοδομήσουν» τη Βενεζουέλα και ότι οι Βενεζολάνοι «δεν ξέρουν καν πώς να κάνουν εκλογές» αυτή τη στιγμή. Αντίθετα, ακτιβιστές υπέρ της δημοκρατίας αντιτείνουν ότι η αντιπολίτευση κατάφερε να οργανώσει αποτελεσματική εκστρατεία στις εκλογές του 2024.
«Οι εκλογές δεν πρέπει να γίνονται στο τέλος μιας μετάβασης, αλλά στην αρχή της», υπογραμμίζει ο Ουσκάτεγκι, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι υπάρχει εσωτερική διαφωνία στον αντιπολιτευτικό χώρο, καθώς κάποιοι θεωρούν πως η προκήρυξη νέων εκλογών θα μπορούσε να «υπονομεύσει» το αποτέλεσμα του 2024. Την ανάδειξη του Γκονζάλες στην εξουσία έχει ζητήσει και η ηγετική μορφή της αντιπολίτευσης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο.
Για να καταστεί εφικτή μια νέα εκλογική διαδικασία, θα απαιτούνταν, σύμφωνα με τον Ουσκάτεγκι, ουσιαστικές θεσμικές εγγυήσεις: πραγματικά ανεξάρτητο εκλογικό συμβούλιο, απρόσκοπτη πρόσβαση διεθνών παρατηρητών και Τύπου, καθώς και σαφείς όροι δημοκρατικής διακυβέρνησης για την επόμενη κυβέρνηση.
Πηγή: The Guardian