Με ξεκάθαρο μήνυμα μηδενικής ανοχής παρενέβη για πρώτη φορά δημόσια ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, για τις διαδηλώσεις που συγκλονίζουν τη χώρα εδώ και 13 ημέρες. Ο Χαμενεΐ διαμήνυσε ότι η Τεχεράνη «δεν θα υποχωρήσει», χαρακτηρίζοντας τους διαδηλωτές «σαμποτέρ» και «βανδάλους», και προειδοποίησε ότι θα τους «βάλει στη θέση τους», αψηφώντας τόσο τις διεθνείς εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση όσο και τις απειλές στρατιωτικής δράσης από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Σε πιο ήπιους τόνους, ο πρόεδρος της χώρας Μασούντ Πεζεσκιάν, που θεωρείται σχετικά μετριοπαθής, αναγνώρισε τη σοβαρότητα της κατάστασης, δεσμευόμενος ότι τα προβλήματα που οδήγησαν τους πολίτες στους δρόμους θα αντιμετωπιστούν «σοβαρά και αποφασιστικά».
Την ίδια ώρα, το Ιράν βρέθηκε αντιμέτωπο με σχεδόν καθολικό μπλακ άουτ στο διαδίκτυο, μια πρακτική γνώριμη από προηγούμενους γύρους κινητοποιήσεων. Παρά τον ψηφιακό αποκλεισμό, ωστόσο, πολλοί νέοι καταφέρνουν να παρακάμπτουν τους περιορισμούς, αξιοποιώντας δορυφορικές συνδέσεις Starlink για να ανεβάζουν βίντεο και πληροφορίες από τις διαδηλώσεις.
Σύμφωνα με μαρτυρίες στους Sunday Times, αρκετοί influencers είδαν τους λογαριασμούς τους στο Instagram να απενεργοποιούνται, με προειδοποιητικά μηνύματα στα Φαρσί που επικαλούνται «εγκληματική δραστηριότητα» κατόπιν εντολής της δικαστικής εξουσίας. Παρ’ όλα αυτά, εικόνες και βίντεο συνεχίζουν να διαρρέουν, δείχνοντας πλήθη να κλείνουν δρόμους, να βάζουν φωτιές και να φωνάζουν συνθήματα ευθέως εχθρικά προς το θεοκρατικό καθεστώς.
Οι «influencers» της εξέγερσης
Στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων βρίσκεται μια νέα γενιά διαδηλωτών με βαθιά εξοικείωση στα κοινωνικά δίκτυα και στις ψηφιακές τεχνικές αποφυγής της καταστολής. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η 37χρονη Ροζίτα, γνωστή influencer, η οποία μέσω Instagram δίνει οδηγίες για το πώς μπορούν οι διαδηλωτές να αντιμετωπίζουν την αστυνομία και –κυρίως– να προστατεύουν την ταυτότητά τους.
Μιλώντας στους Sunday Times, περιγράφει τις δυνάμεις ασφαλείας ως «ακραία τρομακτικές», αλλά δηλώνει πως οι διαδηλωτές δεν έχουν πια τίποτα να χάσουν. Εκφράζει μάλιστα την πεποίθηση ότι οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ έχουν ενισχύσει το ηθικό των κινητοποιήσεων, καθώς –όπως λέει– το καθεστώς «φοβάται».
Η ίδια υποστηρίζει ότι αυτή τη φορά οι δυνάμεις ασφαλείας είναι λιγότερες σε σχέση με προηγούμενα κύματα διαμαρτυριών, ενώ οι διαδηλωτές έχουν αλλάξει τακτική: αντί για συγκεντρώσεις σε εμβληματικά σημεία, οι κινητοποιήσεις ξεσπούν ταυτόχρονα σε πολλές γειτονιές, δυσκολεύοντας τον έλεγχο από το κράτος.
Συντονισμός εντός και εκτός Ιράν
Η Ροζίτα περιγράφει ένα εκτεταμένο δίκτυο υποστήριξης, με δεκάδες ανθρώπους στην Τεχεράνη να παρακολουθούν τις κινήσεις της «βήμα προς βήμα» και συνεργάτες στο εξωτερικό –από τον Καναδά έως την Ιταλία– να διαχειρίζονται λογαριασμούς και ειδήσεις σε περίπτωση σύλληψής της.
Η σκιά του Παχλαβί
Παράλληλα, στο εσωτερικό της χώρας ακούγεται όλο και συχνότερα το όνομα του Ρεζά Παχλαβί, γιου του τελευταίου σάχη του Ιράν. Για ορισμένους διαδηλωτές, αποτελεί σύμβολο εναλλακτικής ηγεσίας και ελπίδας για ανοικοδόμηση της χώρας. Όπως δηλώνει ο Ιρανός παλαιστής Εμπραχίμ Εσάγκι, που έφυγε από το Ιράν μετά τις αιματηρές διαδηλώσεις του 2022, «είναι το μόνο πρόσωπο που μπορεί να ενώσει και να ξαναχτίσει το Ιράν».
«Στον ίδιο δρόμο»
Η ίδια η Ροζίτα, που είχε συμμετάσχει και στις διαδηλώσεις μετά τον θάνατο της Μάχσα Αμινί και τότε εγκατέλειψε το χιτζάμπ, ζει πλέον με σοβαρούς περιορισμούς: αποφεύγει δημόσιους χώρους, αποκλείστηκε από το πανεπιστήμιο και αντιμετωπίζει οικογενειακές εντάσεις. Ωστόσο, όπως λέει, αυτή τη φορά η κατάσταση είναι διαφορετική. «Παρά τις ρωγμές και τους φόβους, τώρα βρισκόμαστε όλοι στον ίδιο δρόμο», σημειώνει, περιγράφοντας μια κοινωνία που, παρά την καταστολή, δείχνει πιο ενωμένη από ποτέ.