Έντεκα χρόνια μετά την ιστορική ομιλία του Μπενιαμίν Νετανιάχου στο Κογκρέσο κατά της πυρηνικής συμφωνίας με την Τεχεράνη, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χρησιμοποίησε το ίδιο ακριβώς βήμα για να στείλει ένα σχεδόν πανομοιότυπο μήνυμα.
Η ομιλία του Τραμπ για την «Κατάσταση του Έθνους» την περασμένη Τρίτη δεν ήταν απλώς μια επανάληψη προειδοποιήσεων, αλλά μια στρατηγική ευθυγράμμιση με τις θέσεις που το Ισραήλ υποστηρίζει επί δεκαετίες.
Από το «Πρόβλημα του Ισραήλ» στην «Αμερικανική Απειλή»
Η σημαντικότερη αλλαγή δεν έγκειται στις λέξεις, αλλά στον ομιλητή. Το 2015, ο Νετανιάχου προειδοποιούσε ότι το Ιράν, ο μεγαλύτερος χορηγός της τρομοκρατίας, απείχε ελάχιστα από την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου και πυραύλων που θα μπορούσαν να πλήξουν κάθε γωνιά των ΗΠΑ. Σήμερα, ο Τραμπ υιοθετεί πλήρως αυτή τη γραμμή, δηλώνοντας ότι δεν θα επιτρέψει ποτέ στην Τεχεράνη να αποκτήσει όπλα που απειλούν άμεσα την αμερικανική επικράτεια.
Αυτή η μετατόπιση καταργεί το «γεωγραφικό μαξιλάρι» που ένιωθε παλαιότερα η Ουάσιγκτον. Ενώ επί Ομπάμα το πρόβλημα φάνταζε περιφερειακό και μακρινό, πλέον οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς και οι επιθέσεις σε αμερικανικές δυνάμεις έχουν καταστήσει την απειλή άμεση και υπαρξιακή για τα συμφέροντα των ΗΠΑ.
Η στρατηγική σημασία της νέας ρητορικής
Για το Τελ Αβίβ, το γεγονός ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος παρουσιάζει μια πιθανή σύγκρουση με το Ιράν ως ζήτημα αμερικανικής εθνικής ασφάλειας και όχι ως «χάρη» προς το Ισραήλ, είναι ζωτικής σημασίας. Με αυτόν τον τρόπο, ο Τραμπ αποδυναμώνει τα επιχειρήματα τόσο της άκρας αριστεράς όσο και της απομονωτιστικής δεξιάς (όπως του Τάκερ Κάρλσον), που ισχυρίζονται ότι οι ΗΠΑ παρασύρονται σε έναν πόλεμο για λογαριασμό τρίτων.
Οι παράγοντες που άλλαξαν την εξίσωση
Η αλλαγή στη στάση της Ουάσιγκτον δεν συνέβη τυχαία, αλλά είναι αποτέλεσμα των εξελίξεων της τελευταίας διετίας:
Πυρηνική επιτάχυνση: Η Τεχεράνη βρίσκεται πλέον στο κατώφλι της πυρηνικής ικανότητας.
Περιφερειακό χάος: Η δράση των Χούθι κατά της διεθνούς ναυτιλίας έπληξε άμεσα την παγκόσμια οικονομία.
Εσωτερική καταστολή: Η βάναυση δολοφονία 32.000 διαδηλωτών στο εσωτερικό του Ιράν κατέδειξε τον χαρακτήρα του καθεστώτος.
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων στη Γενεύη, το διακύβευμα παραμένει η αποτροπή της απειλής. Ωστόσο, η ομιλία Τραμπ ξεκαθάρισε ότι για την Αμερική, το Ιράν δεν είναι πλέον ένα τοπικό πρόβλημα στη Μεσόγειο, αλλά ένας παγκόσμιος αποσταθεροποιητικός παράγοντας που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.