Χιλιάδες Ιρανοί απέτισαν φόρο τιμής, την Πέμπτη, στον εκλιπόντα ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος κυβέρνησε τη χώρα για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, έως τη δολοφονία του κατά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Τη διαδοχή του ανέλαβε ο γιος του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος ωστόσο δεν είχε δημόσια παρουσία πριν από τον πόλεμο και δεν αναμένεται να εμφανιστεί στις τελετές που πραγματοποιούνται σε όλο το Ιράν. Την ίδια στιγμή, το καθεστώς επενδύει πολιτικά και συμβολικά στο θρησκευτικό πένθος, ενώ γειτονικές χώρες εκφράζουν ανησυχίες για περαιτέρω αποσταθεροποίηση της περιοχής.
Σαράντα ημέρες μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη, η Ισλαμική Δημοκρατία εισέρχεται σε μία ιδιαίτερα φορτισμένη περίοδο, με μαζικές συγκεντρώσεις μνήμης σε ολόκληρη τη χώρα. Η συμπλήρωση των 40 ημερών έχει ιδιαίτερη σημασία στη σιιτική παράδοση — το λεγόμενο αρμπαΐν — και αξιοποιείται από τις αρχές ως στιγμή ανανέωσης της πίστης στον θεσμό του ανώτατου ηγέτη, αλλά και ως επίδειξη ενότητας μετά το σοβαρότερο πλήγμα στην ιρανική ηγεσία από την Επανάσταση του 1979.
Σύμφωνα με διεθνή μέσα ενημέρωσης, χιλιάδες υποστηρικτές συγκεντρώθηκαν στην Τεχεράνη και σε άλλες μεγάλες πόλεις, παρά τους αυξημένους φόβους για την ασφάλεια. Κρατικά μέσα μετέδωσαν εικόνες από το ιερό του Ιμάμη Ρεζά στη Μασχάντ, όπου πλήθη πιστών συμμετείχαν σε τελετές πένθους.
Οι τελετές των 40 ημερών δεν περιορίζονται στη θρησκευτική τους διάσταση, αλλά λειτουργούν και ως πολιτικό εργαλείο, καθώς το καθεστώς επιδιώκει να ενισχύσει τη νομιμοποίηση του συστήματος «Βελαγιάτ ελ Φακίχ» και να στηρίξει τη μετάβαση στη νέα ηγεσία. Η συγκεκριμένη χρονική στιγμή λειτουργεί ως «γέφυρα» από το σοκ προς την εδραίωση της νέας πραγματικότητας.
Την ίδια ώρα, η κατάσταση προκαλεί ανησυχία και εκτός Ιράν. Σε γειτονικές χώρες οργανώθηκαν πορείες και συγκεντρώσεις αλληλεγγύης, ενώ στη Βαγδάτη σημειώθηκαν επεισόδια, όταν διαδηλωτές επιχείρησαν να προσεγγίσουν την αμερικανική πρεσβεία, οδηγώντας σε ένταση με τις δυνάμεις ασφαλείας.
Η συμπλήρωση των 40 ημερών συμπίπτει με τις συζητήσεις για εκεχειρία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με διεθνείς αναλυτές να επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη αποκλιμάκωσης στο εξωτερικό και στη διατήρηση σκληρής γραμμής στο εσωτερικό.
Παρά τη δημόσια εικόνα εθνικής ενότητας, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ανεξάρτητα μέσα προειδοποιούν ότι πίσω από τις μαζικές εκδηλώσεις πένθους διακρίνεται έντονη κοινωνική πόλωση. Η ιρανική ηγεσία επιχειρεί να παρουσιάσει τη δολοφονία του Χαμενεΐ ως «μαρτύριο» που θα ενισχύσει το σύστημα εξουσίας.
Ωστόσο, διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι, όσο ολοκληρώνεται ο κύκλος του παραδοσιακού πένθους, τόσο εντείνονται τα ερωτήματα σχετικά με τη σταθερότητα της διαδοχής και τον προσανατολισμό της χώρας στη μετα-Χαμενεΐ εποχή.