Οικονομικό αδιέξοδο βιώνει η μεσαία τάξη στο Ιράν, καθώς η δραματική υποτίμηση του νομίσματος, οι στρατιωτικές συγκρούσεις και οι αυστηρές κυρώσεις έχουν μετατρέψει την αγορά ακόμη και ενός εγχώριας κατασκευής αυτοκινήτου σε πιάτο για λίγους.
Ακόμη και εργαζόμενοι με αποδοχές αισθητά υψηλότερες από τον κατώτατο μισθό αδυνατούν να αντικαταστήσουν τα παλαιά τους οχήματα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση 32χρονου στελέχους από την Τεχεράνη, ο οποίος, παρά τις πρόσφατες αυξήσεις, θα χρειαζόταν το σύνολο των αποδοχών του για περισσότερους από 20 έως 37 μήνες —χωρίς να καλύψει καμία άλλη ανάγκη διαβίωσης— μόνο και μόνο για να αποκτήσει ένα νέο εγχώριο μοντέλο μεσαίας κατηγορίας, όπως ένα Peugeot 207 ή ένα Shahin.
Εκτόξευση τιμών και έλλειψη ασφάλειας
Από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων, οι τιμές των εγχώριων αυτοκινήτων έχουν αυξηθεί κατά 40% έως 80%, ενώ σε ορισμένα μοντέλα η αύξηση ξεπερνά το 130% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, το κόστος συντήρησης, όπως τα ανταλλακτικά, τα ελαστικά και τα τακάκια, έχει υπερδιπλασιαστεί ή και τριπλασιαστεί.
Την ίδια στιγμή, η χαμηλή ποιότητα κατασκευής και τα ελλιπή πρότυπα ασφαλείας των οχημάτων συμβάλλουν σε δραματικά ποσοστά τροχαίων δυστυχημάτων, με περισσότερους από 20.000 ανθρώπους να χάνουν τη ζωή τους στους δρόμους του Ιράν ετησίως.
Κατηγορίες για «μαφία» και κατάρρευση της παραγωγής
Αναλυτές και αξιωματούχοι αποδίδουν την κατάσταση σε έναν συνδυασμό κρατικού προστατευτισμού, έλλειψης ανταγωνισμού και διαφθοράς, με μέλη του ιρανικού κοινοβουλίου να κάνουν ανοιχτά λόγο για πρακτικές που θυμίζουν «μαφία».
Η εγχώρια παραγωγή και συναρμολόγηση οχημάτων σημείωσε κατακόρυφη πτώση, φτάνοντας τις 233.000 μονάδες το πρώτο πεντάμηνο του 2026, έναντι 366.000 την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Παράλληλα, οι ζημιές σε βιομηχανικές υποδομές και ο ναυτικός αποκλεισμός στα νότια λιμάνια έχουν εμποδίσει την εισαγωγή εξαρτημάτων.
Υπέρογκοι δασμοί και κινεζική κυριαρχία
Οι ελάχιστες εισαγωγές νέων οχημάτων πραγματοποιούνται από ελάχιστες εταιρείες με προσβάσεις στο σύστημα, ενώ οι δασμοί και οι φόροι επιβαρύνουν την τελική τιμή έως και κατά 200%. Έτσι, ένα πολυτελές SUV ή ένα εισαγόμενο μοντέλο πωλείται στην ιρανική αγορά έως και τρεις φορές ακριβότερα από ό,τι στις γειτονικές χώρες ή την Κίνα.
Η εξάρτηση από την κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία παραμένει σχεδόν απόλυτη λόγω των συμφωνιών ανταλλαγής πετρελαίου. Ωστόσο, στην πρόσφατη έκθεση αυτοκινήτου στην Τεχεράνη, τα περισσότερα από τα εκτιθέμενα κινεζικά οχήματα ήταν απλώς απλησίαστα για τη συντριπτική πλειονότητα των επισκεπτών, με ένα ηλεκτρικό SUV να απαιτεί θεωρητικά μισθούς 50 ετών ενός χαμηλόμισθου εργαζομένου για να αποκτηθεί.