Παρά τους μήνες εντατικών διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, οι συνομιλίες μεταξύ Κιέβου, Μόσχας και Ουάσινγκτον φαίνεται να συγκλίνουν σε ένα κρίσιμο σημείο τριβής: το καθεστώς της ανατολικής ουκρανικής περιοχής του Ντονμπάς. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ανάλυση του BBC, θα ήταν παραπλανητικό να θεωρηθεί ότι εκεί εξαντλούνται οι ρωσικές επιδιώξεις.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ξεκαθαρίσει ότι το Ντονμπάς αποτελεί τον πυρήνα των διαπραγματεύσεων και ταυτόχρονα «κόκκινη γραμμή» για το Κίεβο. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Βλαντίμιρ Πούτιν, Γιούρι Ουσακόφ, έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η τύχη της περιοχής θα κρίνει την πρόοδο ή το αδιέξοδο των συνομιλιών.
Η Ρωσία ελέγχει σήμερα περίπου το 90% του Ντονμπάς, καθώς και την Κριμαία, ενώ διατηρεί παρουσία και σε τμήματα των περιφερειών Ζαπορίζια, Χερσώνα, Χάρκοβο, Σούμι και Ντνιπρό. Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με το BBC, η Μόσχα δεν περιορίζεται στις περιοχές που κατέχει στρατιωτικά. Διεκδικεί επισήμως και τις περιφέρειες Ζαπορίζια και Χερσώνα ως ρωσικό έδαφος, ακόμη και χωρίς πλήρη έλεγχο επί του συνόλου τους.
Στο ευρύτερο στρατηγικό της σχέδιο, το Κρεμλίνο επιδιώκει να διατηρήσει αποφασιστική επιρροή στην κυβέρνηση του Κιέβου και στο πολιτικό σύστημα της Ουκρανίας συνολικά. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια ενδεχόμενη συμφωνία για το Ντονμπάς δύσκολα θα αποτελέσει το τελικό όριο των ρωσικών αξιώσεων.
Αμετακίνητη η Μόσχα στο ζήτημα της αποχώρησης
Την ίδια ώρα, το Κρεμλίνο διαμηνύει ότι δεν προτίθεται να υποχωρήσει από τις βασικές του απαιτήσεις. Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι η αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από το Ντονμπάς αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία. «Οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις πρέπει να αποσυρθούν από το Ντονμπάς. Πρόκειται για έναν εξαιρετικά σημαντικό όρο», ανέφερε, προσθέτοντας ότι υπάρχουν και «άλλες λεπτομέρειες» που παραμένουν ανοιχτές.
Στρατιωτική πραγματικότητα και υψηλό κόστος
Στο πεδίο, οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν να προελαύνουν με αργούς ρυθμούς στις περιφέρειες Λουγκάνσκ και Ντονέτσκ, που συνθέτουν το Ντονμπάς. Η Μόσχα ελέγχει πλέον το μεγαλύτερο μέρος του Λουγκάνσκ και σημαντικά τμήματα του Ντονέτσκ, ωστόσο τα κέρδη αυτά έχουν επιτευχθεί με βαρύ τίμημα σε ανθρώπινες απώλειες.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Institute for the Study of War, οι ρωσικές δυνάμεις ενδέχεται να χρειαστούν έως και τον Αύγουστο του 2027 για να καταλάβουν το σύνολο της περιφέρειας Ντονέτσκ, εφόσον συνεχιστεί η σημερινή δυναμική.
Ο Ζελένσκι έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν προτίθεται να παραδώσει το Ντονμπάς, προειδοποιώντας πως μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μετατρέψει την περιοχή σε ορμητήριο για μελλοντικές ρωσικές επιθέσεις.
Το αμερικανικό σχέδιο και τα ερωτήματα
Στο τραπέζι βρίσκεται και αμερικανική πρόταση για τη «βιομηχανική καρδιά» της Ουκρανίας, η οποία προβλέπει τη δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης και ελεύθερης οικονομικής ζώνης στο Ντονμπάς, με αντάλλαγμα ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας για το Κίεβο. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές εάν ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα αποδεχθεί ένα τέτοιο σχέδιο, καθώς το Ντονμπάς εξακολουθεί να αποτελεί όχι μόνο διαπραγματευτικό χαρτί, αλλά και κεντρικό πυλώνα της ρωσικής στρατηγικής στην Ουκρανία.