Σε συμφωνία για την εκπροσώπηση της Ευρώπης στις διαπραγματεύσεις σχετικά με τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία κατέληξαν οι 27 ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με το Reuters, τη συμμετοχή στις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Ουκρανία αναλαμβάνουν η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών θεσμών, έπειτα από διαφωνίες για τη σύνθεση της αντιπροσωπείας και τον ρόλο της ΕΕ στη διαπραγματευτική διαδικασία.
Η συμφωνία φέρεται να επιτεύχθηκε κατά την άτυπη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο, την Παρασκευή (13/11), με στόχο τη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής παρουσίας στις διπλωματικές επαφές για την Ουκρανία.
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο εντατικοποίησης των επαφών μεταξύ Ουάσιγκτον, Μόσχας και Κιέβου, με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να επιδιώκουν ουσιαστική συμμετοχή στη διαμόρφωση οποιασδήποτε μελλοντικής συμφωνίας.
Οι πέντε χώρες και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί που θα συμμετάσχουν
Το σχήμα εκπροσώπησης περιλαμβάνει πέντε ευρωπαϊκές χώρες: τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Παράλληλα, προβλέπεται η συμμετοχή των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε οι διαπραγματεύσεις να μην περιοριστούν σε μια ομάδα εθνικών κυβερνήσεων.
Η παρουσία της Βρετανίας, παρά την αποχώρησή της από την ΕΕ, συνδέεται με τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη στρατιωτική και πολιτική υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Αντίστοιχα, η συμμετοχή της Πολωνίας αντανακλά την αυξημένη βαρύτητα που έχει αποκτήσει η χώρα στα ζητήματα άμυνας και ασφάλειας στην ανατολική Ευρώπη.
Οι επαφές Γουίτκοφ και Κούσνερ με Πούτιν και Ζελένσκι
Η ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής εκπροσώπησης αναδείχθηκε μετά τις διπλωματικές πρωτοβουλίες της αμερικανικής κυβέρνησης για την επανέναρξη των συνομιλιών σχετικά με τον πόλεμο.
Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ είχαν επαφές με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα, ενώ ακολούθησαν συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι.
Παράλληλα, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι συναντήθηκε με τους δύο Αμερικανούς απεσταλμένους στο Δουβλίνο.
Ο Κούσνερ δήλωσε ότι δεν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου χωρίς τη συμμετοχή των Ευρωπαίων, ενώ ο Ζελένσκι επιβεβαίωσε ότι ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία θα συμμετάσχει στην επόμενη διαπραγματευτική συνάντηση.
Οι διαφωνίες Μελόνι, Μερτς και ευρωπαϊκών θεσμών
Η τελική σύνθεση της αντιπροσωπείας αποτέλεσε αντικείμενο διαφωνιών μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, είχε ζητήσει ενιαία ευρωπαϊκή εκπροσώπηση, εκφράζοντας την ανησυχία ότι οι παράλληλες διπλωματικές πρωτοβουλίες και οι διαφορετικές ομάδες επαφών υπονομεύουν την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής πλευράς.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είχε υποστηρίξει τη συμμετοχή των πέντε χωρών, θεωρώντας ότι το συγκεκριμένο σχήμα μπορεί να αποτελέσει τη βάση της ευρωπαϊκής παρουσίας στις συνομιλίες.
Από την πλευρά τους, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας είχαν επιμείνει στην ανάγκη θεσμικής εκπροσώπησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η συμφωνία που περιγράφει το Reuters συνδυάζει τις δύο προσεγγίσεις, προβλέποντας τη συμμετοχή τόσο των πέντε χωρών όσο και των ευρωπαϊκών θεσμών.
Στο επίκεντρο οι εγγυήσεις ασφαλείας και οι απαιτήσεις της Μόσχας
Η ευρωπαϊκή συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις δεν αφορά αποκλειστικά τους όρους τερματισμού των εχθροπραξιών στην Ουκρανία, αλλά και τις μελλοντικές ρυθμίσεις ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η Ρωσία έχει επανειλημμένα θέσει ζήτημα αναδιάταξης της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, διατυπώνοντας απαιτήσεις για περιορισμό της στρατιωτικής παρουσίας του ΝΑΤΟ σε χώρες που εντάχθηκαν στη Συμμαχία μετά το 1997.
Από την πλευρά τους, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκφράζουν ανησυχία για το ενδεχόμενο οι συνομιλίες Ουάσιγκτον και Μόσχας να οδηγήσουν σε αποφάσεις που θα επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια της Ευρώπης, χωρίς τη δική τους ουσιαστική συμμετοχή.
Στο πλαίσιο της συνόδου της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στο Δουβλίνο, 43 χώρες υπέγραψαν διακήρυξη με την οποία υπογραμμίζεται ότι οι αποφάσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια πρέπει να λαμβάνονται με τη συμμετοχή των Ευρωπαίων.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επίσης τονίσει ότι η Ουκρανία δεν μπορεί να αποκλειστεί από τις συζητήσεις που αφορούν το μέλλον της και τις ευρύτερες ρυθμίσεις ασφαλείας.
Η συμφωνία για τη σύνθεση της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας αποτελεί ένα βήμα συντονισμού ενόψει των επόμενων διαπραγματεύσεων, χωρίς ωστόσο να προδικάζει την έκβαση των συνομιλιών ή τους όρους μιας ενδεχόμενης ειρηνευτικής συμφωνίας.