Σε μια συμφωνία μεγάλης γεωπολιτικής και οικονομικής σημασίας κατέληξαν η Ουάσινγκτον και το Καράκας, προβλέποντας την εξαγωγή αργού πετρελαίου αξίας έως και 2 δισ. δολαρίων από τη Βενεζουέλα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μόλις λίγες ημέρες μετά τη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ που οδήγησε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του και θεωρείται από πολλούς ως έμπρακτη επιβεβαίωση των πραγματικών στόχων του Ντόναλντ Τραμπ στη χώρα.
Η συμφωνία προβλέπει την ανακατεύθυνση φορτίων πετρελαίου που μέχρι σήμερα κατευθύνονταν κυρίως προς την Κίνα, τον μεγαλύτερο αγοραστή της Βενεζουέλας την τελευταία δεκαετία. Παράλληλα, προσφέρει στο Καράκας μια ανάσα, αποτρέποντας περαιτέρω περικοπές στην ήδη συρρικνωμένη παραγωγή αργού.
Σύμφωνα με το Reuters, η κίνηση αυτή αποτυπώνει την πίεση της κυβέρνησης Τραμπ προς τη μεταβατική ηγεσία της Βενεζουέλας, ώστε να ανοίξει πλήρως τη βιομηχανία πετρελαίου σε αμερικανικές εταιρείες. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι η μη συμμόρφωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες, ενδεχομένως σκληρότερες, στρατιωτικές παρεμβάσεις.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απαιτήσει «πλήρη πρόσβαση» των ΗΠΑ και ιδιωτικών αμερικανικών ομίλων στα κοιτάσματα και τις υποδομές της χώρας. Η Βενεζουέλα διαθέτει δεκάδες εκατομμύρια βαρέλια ήδη φορτωμένα σε δεξαμενόπλοια και εγκαταστάσεις αποθήκευσης, τα οποία παρέμεναν αδιάθετα λόγω του εμπάργκο που επέβαλε η Ουάσινγκτον στα μέσα Δεκεμβρίου.
Όπως δήλωσε ο ίδιος, από 30 έως 50 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που τελούν υπό καθεστώς κυρώσεων θα παραδοθούν στις ΗΠΑ, με τα έσοδα να τελούν υπό τον άμεσο έλεγχό του. «Το πετρέλαιο θα πουληθεί στην τιμή της αγοράς και τα χρήματα θα ελέγχονται από εμένα, ώστε να διασφαλιστεί ότι θα χρησιμοποιηθούν προς όφελος του λαού της Βενεζουέλας και των Ηνωμένων Πολιτειών», ανέφερε χαρακτηριστικά σε ανάρτησή του.
Την πρακτική υλοποίηση της συμφωνίας έχει αναλάβει ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, ενώ το αργό αναμένεται να μεταφερθεί απευθείας από δεξαμενόπλοια σε αμερικανικά λιμάνια. Σύμφωνα με πηγές του Reuters, η διαδικασία θα ξεκινήσει με ανακατανομή φορτίων που είχαν αρχικά προορισμό την Κίνα, εξέλιξη που αποτυπώνει και τη γεωπολιτική διάσταση της συμφωνίας.
Καθοριστικό ρόλο στις ροές πετρελαίου διατηρεί η Chevron, η οποία –βάσει ειδικής αμερικανικής άδειας– αποτελεί τον βασικό εταίρο της κρατικής PDVSA σε κοινοπραξίες. Η αμερικανική εταιρεία εξάγει σήμερα μεταξύ 100.000 και 150.000 βαρελιών ημερησίως και είναι η μόνη που συνεχίζει απρόσκοπτα τις αποστολές αργού τις τελευταίες εβδομάδες.
Παραμένει, ωστόσο, ασαφές πώς και σε ποιον βαθμό η Βενεζουέλα θα έχει πρόσβαση στα έσοδα από τις εξαγωγές. Οι κυρώσεις εξακολουθούν να αποκλείουν την PDVSA από το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα, με «παγωμένους» τραπεζικούς λογαριασμούς και αδυναμία συναλλαγών σε δολάρια.
Παράλληλα, Καράκας και Ουάσινγκτον βρίσκονται σε διαβουλεύσεις για πιθανούς μηχανισμούς διάθεσης του πετρελαίου, συμπεριλαμβανομένων δημοπρασιών προς Αμερικανούς αγοραστές και της έκδοσης ειδικών αδειών σε επιχειρηματικούς εταίρους της PDVSA. Σε παλαιότερες περιπτώσεις, τέτοιες άδειες είχαν επιτρέψει την επανεκκίνηση εμπορικών ροών για διύλιση ή μεταπώληση.
Στο τραπέζι έπεσε και το ενδεχόμενο μελλοντικής χρήσης βενεζουελάνικου πετρελαίου για την ενίσχυση του Στρατηγικού Αποθέματος Πετρελαίου των ΗΠΑ, χωρίς ωστόσο ο Ντόναλντ Τραμπ να έχει τοποθετηθεί δημόσια επί του θέματος. Σε κάθε περίπτωση, η συμφωνία σηματοδοτεί μια νέα, ρεαλιστική –αλλά βαθιά αμφιλεγόμενη– φάση στις σχέσεις ΗΠΑ–Βενεζουέλας, όπου η γεωπολιτική ισχύς και η ενέργεια συνδέονται πιο άμεσα από ποτέ.