Ένα νέο ψηφιακό σύστημα εποπτείας της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας βρίσκεται ήδη σε λειτουργία, προσφέροντας δυνατότητα εντοπισμού των τρένων με ακρίβεια έως 5 εκατοστά, 24ωρη παρακολούθηση και αυτόματη προειδοποίηση σε περίπτωση κινδύνου σύγκρουσης.
Το σύστημα railway.gov.gr παρουσιάστηκε από τον τέως αναπληρωτή υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνο Κυρανάκη, και τον γενικό γραμματέα Μεταφορών, Στέλιο Σακαρέτσιο, ως ένα επιπλέον επίπεδο ελέγχου και ασφάλειας για τον ελληνικό σιδηρόδρομο.
Η πλατφόρμα δεν αποτελεί απλώς μια εξαγγελία, καθώς λειτουργεί ήδη από τον Φεβρουάριο και συγκεντρώνει σε πραγματικό χρόνο δεδομένα για την κίνηση των συρμών.
Σε περίπτωση που δύο τρένα εμφανίσουν πορεία που ενδέχεται να οδηγήσει σε σύγκρουση, το Κέντρο Λειτουργίας λαμβάνει αυτόματα ειδοποίηση. Οι χειριστές επικοινωνούν με τους μηχανοδηγούς και συντονίζουν τις απαραίτητες ενέργειες για την αποτροπή του κινδύνου.
Παράλληλα, καταγράφονται όλα τα στάδια της διαδικασίας, από την αρχική προειδοποίηση μέχρι την αντίδραση των αρμοδίων, καθώς και ο χρόνος που απαιτήθηκε για την αντιμετώπιση του περιστατικού.
Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε στις 10 Νοεμβρίου, στο παλιό αμαξοστάσιο του Πειραιά, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Όπως εξήγησε ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης, βασικός στόχος είναι ο έγκαιρος εντοπισμός επικίνδυνων καταστάσεων και η άμεση ενημέρωση όσων έχουν την ευθύνη παρέμβασης.
Για την ανάπτυξη του συστήματος εγκαταστάθηκε ειδικός εξοπλισμός σε 134 σιδηροδρομικές μηχανές, με τη χρηματοδότηση να προέρχεται από δωρεά 26 μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών.
Η τεχνολογική υποδομή αξιοποιεί το σύστημα ακριβούς εντοπισμού HEPOS του Ελληνικού Κτηματολογίου, περιορίζοντας την απόκλιση στον εντοπισμό της θέσης των τρένων στα 5 εκατοστά.
Με αυτόν τον τρόπο αντιμετωπίζεται ένα σημαντικό πρόβλημα του συμβατικού GPS, το οποίο μπορεί να παρουσιάσει απόκλιση περίπου 15 μέτρων, δυσκολεύοντας τη διάκριση ανάμεσα σε δύο παράλληλες σιδηροδρομικές γραμμές.
Για την αδιάλειπτη μετάδοση των δεδομένων, ακόμη και σε περιοχές όπου δεν υπάρχει κάλυψη κινητής τηλεφωνίας, χρησιμοποιείται δορυφορική σύνδεση μέσω Starlink.
Το σύστημα συμπληρώνεται από ένα 24ωρο Κέντρο Επιχειρήσεων στο Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών, όπου εξειδικευμένο προσωπικό παρακολουθεί την κυκλοφορία και διαχειρίζεται τις ειδοποιήσεις. Παράλληλα, παρέχεται δυνατότητα ελέγχου της ταχύτητας των συρμών, με αυτόματη καταγραφή των περιπτώσεων υπέρβασης των προβλεπόμενων ορίων.
Σημαντικό μέρος της νέας υποδομής αφορά και τον έλεγχο των υπηρεσιακών επικοινωνιών. Μέσω του συστήματος Voice AI GSM-R, οι συνομιλίες μεταξύ των εργαζομένων μετατρέπονται σε κείμενο και αναλύονται, προκειμένου να εντοπίζονται πιθανές αποκλίσεις από τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα ασφαλείας.
Μέχρι σήμερα έχουν εξεταστεί περισσότερες από 120.000 συνομιλίες, ενώ κάθε σχετική επισήμανση αξιολογείται από αρμόδιο υπάλληλο πριν εξαχθούν συμπεράσματα.
Στην ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της εποπτείας εντάσσεται και η αξιοποίηση περισσότερων από 3.500 καμερών που έχουν εγκατασταθεί στο σιδηροδρομικό δίκτυο.
Σχεδιάζεται, μάλιστα, η χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την αυτόματη αναγνώριση επικίνδυνων περιστατικών, όπως η παρουσία ανθρώπων στις γραμμές, αλλά και εμποδίων, καπνού ή συσσώρευσης νερού.
Επιπλέον, έχουν ψηφιοποιηθεί περισσότερα από 6.000 στοιχεία της σιδηροδρομικής υποδομής, μεταξύ των οποίων γέφυρες, σήραγγες, ισόπεδες διαβάσεις, σήματα και αλλαγές τροχιάς. Μέσω της συγκεκριμένης καταγραφής, οι τεχνικές υπηρεσίες μπορούν να εντοπίζουν με ακρίβεια τις βλάβες και να παρακολουθούν τον χρόνο αποκατάστασής τους.
Στα επόμενα στάδια προβλέπεται επίσης η ψηφιακή επιβεβαίωση παρουσίας των εργαζομένων σε κρίσιμα πόστα, αρχικά στις φυλασσόμενες ισόπεδες διαβάσεις και στη συνέχεια στα σταθμαρχεία.
Σε περίπτωση που δεν επιβεβαιωθεί η ανάληψη υπηρεσίας από τον αρμόδιο εργαζόμενο, το Κέντρο θα ενημερώνεται εγκαίρως, ώστε να ενεργοποιούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες ασφαλείας.
Για τους επιβάτες, η πλατφόρμα προσφέρει τη δυνατότητα παρακολούθησης της θέσης του τρένου μέσω κινητού τηλεφώνου, ενημέρωσης για τον επόμενο σταθμό και εκτίμησης της ώρας άφιξης, ενώ παρέχεται και πρόσβαση σε ζωντανή εικόνα από την εμπρόσθια κάμερα του συρμού.
Η ανάπτυξη του railway.gov.gr εντάσσεται στην προσπάθεια ενίσχυσης της ασφάλειας και αποκατάστασης της εμπιστοσύνης στον ελληνικό σιδηρόδρομο μετά την τραγωδία των Τεμπών.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του νέου συστήματος θα εξαρτηθεί από την καθημερινή εφαρμογή των διαδικασιών, την έγκαιρη αξιολόγηση των προειδοποιήσεων και την ανταπόκριση των εργαζομένων που έχουν την ευθύνη της κυκλοφορίας.