Ο πολύχρονος εμφύλιος πόλεμος στην Υεμένη, που έχει ξεπεράσει τη δεκαετία, εισέρχεται σε νέα φάση κλιμάκωσης μετά την αιφνιδιαστική προέλαση ενός αυτονομιστικού κινήματος στον Νότο. Το κίνημα, με τη στήριξη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, κατέλαβε εκτεταμένες περιοχές, προκαλώντας ρήγμα στον συνασπισμό υπό τη Σαουδική Αραβία, ο οποίος είχε συγκροτηθεί με στόχο την αντιμετώπιση των Χούθι, της οργάνωσης που διατηρεί στενές σχέσεις με το Ιράν.
Σε αναλυτικό του ρεπορτάζ, το πρακτορείο Reuters σκιαγραφεί τους βασικούς παίκτες και τις οργανώσεις που συγκρούονται σε μια χώρα βυθισμένη σε μία από τις σοβαρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις παγκοσμίως.
Οι Χούθι
Η σύγκρουση ξέσπασε στα τέλη του 2014, όταν οι Χούθι ανέτρεψαν την τότε κυβέρνηση του προέδρου Αμπντ Ράμπου Μανσούρ Χάντι, η οποία είχε τη στήριξη της Σαουδικής Αραβίας και της διεθνούς κοινότητας. Έκτοτε, παραμένουν η ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη στη χώρα, ελέγχοντας την πρωτεύουσα Σαναά και τα βόρεια υψίπεδα, περιοχές όπου κατοικεί περίπου το 60%–65% του πληθυσμού.
Ο συνασπισμός υπό το Ριάντ κατηγορεί την Τεχεράνη ότι τους παρέχει όπλα, εκπαίδευση και χρηματοδότηση, ισχυρισμούς που οι Χούθι απορρίπτουν, υποστηρίζοντας ότι βασίζονται σε εγχώρια παραγωγή οπλικών συστημάτων. Στη διάρκεια του πολέμου έχουν επιδείξει σημαντικές δυνατότητες σε πυραυλικά συστήματα και drones, πλήττοντας στόχους στη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, όπως ενεργειακές εγκαταστάσεις και κρίσιμες υποδομές.
Ως μέρος του λεγόμενου «Άξονα της Αντίστασης» που στηρίζεται από το Ιράν, έχουν επίσης εμπλακεί έμμεσα στη σύγκρουση της Γάζας, εξαπολύοντας επιθέσεις κατά του Ισραήλ και εναντίον εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα. Παρά τους σφοδρούς βομβαρδισμούς επί περισσότερα από δέκα χρόνια, αλλά και τις πρόσφατες αμερικανοβρετανικές επιδρομές, η οργάνωση έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα ανθεκτική.
Σαουδική Αραβία
Το Ριάντ εισήλθε στρατιωτικά στην Υεμένη τον Μάρτιο του 2015, ηγούμενο του συνασπισμού κατά των Χούθι, με στόχο την επαναφορά της κυβέρνησης Χάντι και την αποτροπή της εδραίωσης μιας φιλοϊρανικής δύναμης στα νότια σύνορά του. Παρά την πρόσφατη εξομάλυνση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας και Ιράν με τη μεσολάβηση της Κίνας, η βαθιά καχυποψία και η περιφερειακή αντιπαλότητα παραμένουν.
Συμβούλιο Μετάβασης του Νότου (ΣΜΝ)
Το ΣΜΝ, εξοπλισμένο και εκπαιδευμένο από τα ΗΑΕ, επιδιώκει την απόσχιση του Νότου, ο οποίος αποτελούσε ανεξάρτητο κράτος έως την ενοποίηση του 1990. Υπό την ηγεσία του Αϊνταρούς αλ Ζουμπαάιντι, το Συμβούλιο συμμετέχει τυπικά στον σαουδαραβικό συνασπισμό, ωστόσο από το 2020 έχει διακηρύξει την πρόθεσή του για αυτόνομη διοίκηση. Οι πρόσφατες καταλήψεις εδαφών στις επαρχίες Χαντραμούτ και Αλ Μάχρα, κοντά στα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία, όξυναν περαιτέρω τις εντάσεις.
Κόμμα Ισλάχ
Η Ένωση για τη Μεταρρύθμιση της Υεμένης (αλ Ισλάχ) είναι σουνιτικό ισλαμιστικό κίνημα με ιστορικές σχέσεις με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Αποτελεί βασικό πυλώνα της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, αλλά αντιμετωπίζεται ως τρομοκρατική οργάνωση από τα ΗΑΕ και το ΣΜΝ. Το προπύργιό της είναι η Μαρίμπ, περιοχή στρατηγικής σημασίας λόγω των ενεργειακών της αποθεμάτων.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Τα ΗΑΕ συμμετείχαν ενεργά στον συνασπισμό κατά των Χούθι, διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο στις χερσαίες επιχειρήσεις. Αν και απέσυραν επίσημα τα στρατεύματά τους έως το 2020, διατήρησαν ισχυρή επιρροή μέσω του ΣΜΝ και άλλων συμμαχικών ομάδων. Το Άμπου Ντάμπι καθοδηγείται τόσο από την αντίθεσή του στη Μουσουλμανική Αδελφότητα όσο και από το ενδιαφέρον του για τον έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων οδών στο Στενό Μπαμπ αλ-Μαντάμπ και τον Κόλπο του Άντεν.
Η κυβέρνηση (με στήριξη Ριάντ)
Το Συμβούλιο Προεδρικής Ηγεσίας, με επικεφαλής τον Ρασάντ αλ-Αλίμι, αποτελεί τη διεθνώς αναγνωρισμένη αρχή της Υεμένης, αν και η επιρροή του έχει περιοριστεί δραστικά. Δημιουργήθηκε το 2022 με στόχο την ενοποίηση των αντι-Χούθι δυνάμεων, όμως σήμερα παραμένει αποδυναμωμένο από εσωτερικές αντιπαραθέσεις. Μετά τις πρόσφατες επιθέσεις του ΣΜΝ, ο έλεγχός του φαίνεται να περιορίζεται σε μικρούς, απομονωμένους θύλακες, εξαρτώμενος σε μεγάλο βαθμό από τη σαουδαραβική αεροπορική υποστήριξη.
Εθνικές Δυνάμεις Αντίστασης
Πρόκειται για μια καλά εξοπλισμένη αντι-Χούθι δύναμη υπό τον Τάρεκ Σαλέχ, ανιψιό του πρώην προέδρου Αλί Αμπντάλα Σαλέχ. Δημιουργήθηκε με τη στήριξη των ΗΑΕ για επιχειρήσεις στη δυτική ακτή και διατηρεί σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία. Στόχος της είναι η διατήρηση μιας ενιαίας Υεμένης, λειτουργώντας ως αντίβαρο τόσο στους Χούθι όσο και στους νότιους αυτονομιστές.