Την πρόθεσή του να κατοχυρώσει συνταγματικά μηχανισμούς που θα διασφαλίζουν τη μόνιμη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας εξέφρασε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ενόψει της επικείμενης συζήτησης για τη συνταγματική αναθεώρηση. Αν και το ακριβές περιεχόμενο των προτεινόμενων διατάξεων δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, κυβερνητικές πηγές περιγράφουν δύο βασικούς άξονες παρέμβασης.
Ο πρώτος αφορά τη θέσπιση ενός μόνιμου δημοσιονομικού μηχανισμού αποτροπής ελλειμμάτων, με στόχο να μην επαναληφθούν πρακτικές που στο παρελθόν οδήγησαν τη χώρα σε κρίση. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η δημοσιονομική πειθαρχία έχει ήδη ενισχυθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέσω των νέων κανόνων της Ε.Ε., οι οποίοι προβλέπουν πολυετή προγράμματα δαπανών και τη δημιουργία αποθεματικών σε περιόδους ανάπτυξης για την αντιμετώπιση μελλοντικών υφέσεων. Η συνταγματική αναθεώρηση θα επιχειρήσει να ευθυγραμμίσει το εθνικό πλαίσιο με αυτούς τους κανόνες, ώστε να διασφαλιστεί ότι η χώρα θα παραμένει δεσμευμένη σε μια πορεία δημοσιονομικής σύνεσης, χωρίς περιθώρια υπερβολών.
Ο δεύτερος πυλώνας, τον οποίο κυβερνητικά στελέχη θεωρούν ακόμη πιο κρίσιμο, αφορά τη συνταγματική πρόβλεψη ώστε η Δικαιοσύνη να συνεκτιμά το δημοσιονομικό αποτύπωμα των αποφάσεών της. Οι δικαστές, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, θα καλούνται να λαμβάνουν υπόψη τις οικονομικές αντοχές του κράτους, ιδίως σε υποθέσεις που σχετίζονται με μισθολογικές και συνταξιοδοτικές διεκδικήσεις. Στο παρελθόν, αντίστοιχες αποφάσεις είχαν τη δυναμική να διαταράξουν τη δημοσιονομική ισορροπία, παρότι τελικά αντιμετωπίστηκαν χωρίς σοβαρούς κραδασμούς. Στην κυβέρνηση επισημαίνουν ότι ενδεχόμενες παρεμβάσεις, όπως η επαναφορά δώρων σε μισθούς και συντάξεις, θα ξεπερνούσαν τα όρια αντοχής της οικονομίας. Όπως τόνισε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, στόχος είναι να αποφευχθεί στο μέλλον η επιστροφή σε επιλογές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν εκ νέου τη χώρα σε δημοσιονομικό εκτροχιασμό.
Η Ελλάδα, πάντως, δεν θα αποτελέσει εξαίρεση στο ευρωπαϊκό τοπίο, καθώς αρκετές χώρες έχουν ήδη ενσωματώσει στο Σύνταγμά τους κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Γερμανία με το λεγόμενο «φρένο χρέους», που θέτει αυστηρά όρια στα ελλείμματα, αν και πρόσφατα επέτρεψε παρεκκλίσεις για λόγους άμυνας και επενδύσεων. Αντίστοιχα, η Ισπανία προβλέπει ισοσκελισμένους ή πλεονασματικούς προϋπολογισμούς με εξαιρέσεις σε έκτακτες συνθήκες, ενώ η Ιταλία διαθέτει κανόνα ισοσκελισμού που συχνά παρακάμπτεται με κοινοβουλευτικές αποφάσεις.
Συνταγματικά όρια στο δημόσιο χρέος έχουν θέσει και άλλες χώρες, όπως η Πολωνία και η Σλοβενία, ενώ η Γαλλία προβλέπει ως στόχο τον ισοσκελισμένο προϋπολογισμό, παρά τις συχνές αποκλίσεις στην πράξη. Μέσα σε αυτό το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η κυβέρνηση εκτιμά ότι η συνταγματική θωράκιση της δημοσιονομικής ισορροπίας αποτελεί αναγκαίο βήμα, ιδιαίτερα για μια χώρα που βίωσε τη βαθύτερη κρίση χρέους στην Ευρώπη.