Ένοπλοι Ρώσοι στρατιωτικοί και αστυνομικοί εισέβαλαν σε μικρή βαπτιστική εκκλησία στο κατεχόμενο Λουγκάνσκ την ώρα της κυριακάτικης λειτουργίας, συλλαμβάνοντας τον πάστορα Vladimir Ryitkov και απαιτώντας να καταγραφεί η εκκλησία στις ρωσικές αρχές ή να σταματήσει τη δράση της. Το περιστατικό, που σημειώθηκε σε περιοχή της Ουκρανία υπό ρωσικό έλεγχο, αναδεικνύει — σύμφωνα με καταγγελίες — την αυξανόμενη πίεση της Ρωσία σε θρησκευτικές κοινότητες που δεν υπάγονται στη Μόσχα.
Η εγγραφή μιας εκκλησίας στο ρωσικό σύστημα δεν θεωρείται απλή διοικητική διαδικασία, καθώς συνοδεύεται από αυστηρούς περιορισμούς και έλεγχο από το κράτος.
Βασανισμοί, δολοφονίες και εκφοβισμός
Ανάλογα περιστατικά καταγράφονται και σε άλλες κατεχόμενες περιοχές. Στην περιφέρεια της Χερσώνας, ιερέας της ανεξάρτητης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας φέρεται να βασανίστηκε μέχρι θανάτου το 2024 επειδή αρνήθηκε να υπαχθεί στο Πατριαρχείο Μόσχας. Σε άλλη περίπτωση, κοντά στη Νόβα Καχόβκα, εντοπίστηκαν το 2022 τα πτώματα βαπτιστή διακόνου και του γιου του, μετά από απαγωγή τους από ρωσικές δυνάμεις λόγω της θρησκευτικής τους δράσης.
Σύμφωνα με στοιχεία, από την έναρξη της πλήρους εισβολής — που διέταξε ο Βλαντίμιρ Πούτιν — έχουν σκοτωθεί δεκάδες κληρικοί και έχουν καταστραφεί εκατοντάδες ναοί και θρησκευτικοί χώροι διαφορετικών δογμάτων, από Ορθοδόξους και Προτεστάντες έως Καθολικούς.
«Έλεγχοι» που λειτουργούν ως επιδρομές
Πολλές κοινότητες που δεν είναι επίσημα καταγεγραμμένες υφίστανται συνεχείς «επιθεωρήσεις», οι οποίες στην πράξη αποτελούν έφοδους: ένοπλοι διακόπτουν τις λειτουργίες, ερευνούν βιβλία και υλικό, ενώ ακόμη και μια μη εγκεκριμένη προσευχή μπορεί να επιφέρει πρόστιμα ή διώξεις.
Υπάρχουν επίσης καταγγελίες ότι σε ορισμένες περιπτώσεις τοποθετήθηκε σκόπιμα «εξτρεμιστικό» υλικό σε εκκλησίες ώστε να χρησιμοποιηθεί ως πρόσχημα για συλλήψεις.
Κατηγορίες για εργαλειοποίηση της Εκκλησίας
Αναλυτές υποστηρίζουν ότι η πολιτική της Μόσχας δεν πηγάζει από αντιχριστιανική στάση, αλλά από την επιδίωξη ελέγχου κάθε ανεξάρτητης θρησκευτικής δραστηριότητας. Η στενή σχέση κράτους και Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, υπό τον Πατριάρχη Κύριλλος, θεωρείται καθοριστική, με την Εκκλησία να στηρίζει ενεργά τον πόλεμο και να παρουσιάζει την εισβολή ως «ιερό αγώνα».
Καθώς περιορίζονται άλλες θρησκευτικές παρουσίες, το Πατριαρχείο Μόσχας ενισχύει την επιρροή του στις κατεχόμενες περιοχές.
Διεθνείς πιέσεις για κυρώσεις
Παρά τις καταστροφές θρησκευτικών χώρων, η ρωσική πλευρά κατηγορεί την Ουκρανία ότι διώκει τη Ρωσική Εκκλησία — ισχυρισμός που αμφισβητείται από δυτικές πηγές.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνονται διεθνείς κυρώσεις τύπου Magnitsky κατά ρωσικών δυνάμεων ασφαλείας στα κατεχόμενα, με στόχο να αναδειχθούν οι παραβιάσεις θρησκευτικών ελευθεριών και να αυξηθεί η πίεση προς τη Μόσχα.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η κατάσταση αποτελεί μία από τις σοβαρότερες κρίσεις θρησκευτικής ελευθερίας στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια, με τη διεθνή κοινότητα να καλείται να αντιδράσει.