Μια πολυεπίπεδη συμφωνία για τη μεταφορά φυσικού αερίου στη Συρία, που υπογράφηκε στα τέλη Ιανουαρίου μεταξύ Δαμασκού και Αμάν, φέρνει στο προσκήνιο το εξαιρετικά περίπλοκο ενεργειακό δίκτυο της Ανατολικής Μεσογείου.
Αν και επισήμως η κίνηση παρουσιάζεται ως ανθρωπιστική ανακούφιση για το κατεστραμμένο ηλεκτρικό δίκτυο της Συρίας, η πραγματική προέλευση των καυσίμων παραμένει ένα καλά φυλαγμένο πολιτικό μυστικό.
Το «παιχνίδι» των διαδρομών και οι σιωπηλοί πρωταγωνιστές
Η συμφωνία προβλέπει τη διοχέτευση 4 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων αερίου ημερησίως προς τους συριακούς ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς. Ωστόσο, η ανάλυση των δεδομένων αποκαλύπτει μια αλήθεια που οι κυβερνήσεις αποφεύγουν να κατονομάσουν:
Ιορδανία: Παρά τα εγχώρια κοιτάσματα, η χώρα εξαρτάται δομικά από τις εισαγωγές από το Ισραήλ για να καλύψει τις δικές της ανάγκες, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την εξαγωγή ιδίας παραγωγής στη Συρία.
Αίγυπτος: Λειτουργεί περισσότερο ως υποδομή παρά ως παραγωγός σε αυτή τη φάση. Το αέριο που στέλνει στη Συρία αποτελεί ουσιαστικά «αντάλλαγμα» για τα δικαιώματα διέλευσης του αραβικού αγωγού που τροφοδοτεί τον Λίβανο.
Η «ανάμειξη» των μορίων: Μέσω των αγωγών που συνδέουν το Ισραήλ με την Αίγυπτο και την Ιορδανία, το αέριο από τα ισραηλινά κοιτάσματα (όπως το Leviathan) αναμιγνύεται στο κοινό δίκτυο, καθιστώντας το τη βασική πηγή τροφοδοσίας της περιοχής.
Πολιτικό παράδοξο: Ενέργεια από τον «εχθρό»;
Το ζήτημα προσλαμβάνει εκρηκτικές διαστάσεις αν αναλογιστεί κανείς ότι Συρία και Ισραήλ βρίσκονται τυπικά σε εμπόλεμη κατάσταση, με το συριακό έδαφος να παραμένει υπό ισραηλινή κατοχή σε περιοχές όπως τα Υψίπεδα του Γκολάν.
Αν επιβεβαιωθεί ότι οι συριακές τουρμπίνες κινούνται με ισραηλινό αέριο, αυτό θα σήμαινε μια de facto ενεργειακή ομαλοποίηση χωρίς καμία επίσημη διπλωματική αναγνώριση.
Η αδιαφάνεια των συμβολαίων επιτρέπει στις αραβικές πρωτεύουσες να διατηρούν την «εύλογη άρνηση», αποφεύγοντας τις εσωτερικές πολιτικές αντιδράσεις.
Η επιβίωση πάνω από την πολιτική
Για τη Δαμασκό, η οποία αντιμετωπίζει χρόνια ενεργειακή παράλυση, η προέλευση του αερίου φαίνεται να περνά σε δεύτερη μοίρα μπροστά στην ανάγκη επιβίωσης. Με την παραγωγή της Συρίας να έχει καταρρεύσει λόγω του πολέμου και των κυρώσεων, η εξάρτηση από το περιφερειακό δίκτυο —όπου το Ισραήλ κυριαρχεί ως εξαγωγέας— μετατρέπεται από στρατηγική επιλογή σε αναπόφευκτη πραγματικότητα.
Συμπερασματικά, η «σταθερότητα» που επικαλούνται οι υπουργοί Ενέργειας στην περιοχή στηρίζεται σε έναν αόρατο ιστό αλληλεξάρτησης, όπου οι οικονομικές ροές τρέχουν ταχύτερα από τις πολιτικές εξελίξεις.