Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, δεν εμφανίζεται διατεθειμένος να μεταβάλει τη στρατηγική του στο ζήτημα των δασμών, παρά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου να μπλοκάρει την εφαρμογή τους βάσει του Νόμου περί Έκτακτων Οικονομικών Εξουσιών (IEEPA). Όπως επισημαίνει ανάλυση του CNN, ο Αμερικανός πρόεδρος, ενόψει της ομιλίας του για την Κατάσταση του Έθνους, προαναγγέλλει ακόμη υψηλότερους δασμούς στις εισαγωγές, επιχειρώντας να απαντήσει σε αυτό που χαρακτηρίζεται ως η σοβαρότερη πολιτική ήττα της δεύτερης θητείας του.
Σύμφωνα με το ίδιο δίκτυο, η επιθετική στάση του ενέχει σημαντικούς πολιτικούς κινδύνους τόσο για τον ίδιο όσο και για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, ιδίως ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Παράλληλα, δημιουργεί νέες αβεβαιότητες για την αμερικανική οικονομία και προσφέρει πρόσφορο έδαφος για επιθέσεις από τους Δημοκρατικούς.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε πως ο πρόεδρος δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τον IEEPA για την επιβολή των συγκεκριμένων δασμών, ωστόσο «διαθέτει άλλες εξουσίες». Όπως ανέφερε, η κυβέρνηση σκοπεύει να αξιοποιήσει εναλλακτικά νομικά εργαλεία ως «γέφυρα» πέντε μηνών προς ένα πιο μόνιμο καθεστώς.
Από την πλευρά των Δημοκρατικών, ο γερουσιαστής Άντι Κιμ ανακοίνωσε ότι το κόμμα του επεξεργάζεται νομοθετική πρωτοβουλία που θα υποχρεώνει την κυβέρνηση να αποζημιώσει τους καταναλωτές για το αυξημένο κόστος που προέκυψε από τους δασμούς.
Γιατί ο Τραμπ επιμένει
Σύμφωνα με την ανάλυση, ο Τραμπ διατηρεί διαχρονική προσήλωση στην πολιτική των δασμών, θεωρώντας ότι αποτελούν εργαλείο ενίσχυσης της αμερικανικής βιομηχανίας και ανάκτησης της οικονομικής ισχύος των ΗΠΑ. Παρά τις ενδείξεις ότι οι δασμοί λειτουργούν ως έμμεσος φόρος για τους καταναλωτές και δεν μειώνουν ουσιαστικά το εμπορικό έλλειμμα, ο ίδιος υποστηρίζει ότι συνέβαλαν στο να «γίνει η Αμερική ξανά σπουδαία».
Πέραν της οικονομικής διάστασης, ο Αμερικανός πρόεδρος αντιμετωπίζει τους δασμούς και ως εργαλείο άσκησης ευρύτερης πολιτικής ισχύος. Σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου, όταν ρωτήθηκε γιατί δεν συνεργάζεται με το Κογκρέσο για την έγκριση νέων μέτρων, απάντησε ότι «δεν είναι υποχρεωμένος» και ότι έχει το δικαίωμα να επιβάλλει δασμούς.
Στο παρελθόν έχει χρησιμοποιήσει δασμούς όχι μόνο για εμπορικούς λόγους αλλά και ως μοχλό πίεσης σε διπλωματικό επίπεδο, επιβάλλοντας, για παράδειγμα, αυξημένους δασμούς στη Βραζιλία και σε άλλες χώρες στο πλαίσιο πολιτικών διαφορών.
Οι νομικές επιλογές και τα όριά τους
Μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η κυβέρνηση εξετάζει την αξιοποίηση διατάξεων όπως το «Section 232», που αφορά λόγους εθνικής ασφάλειας, και το «Section 301», που σχετίζεται με αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.
Ωστόσο, τα εργαλεία αυτά συνοδεύονται από αυστηρότερες προϋποθέσεις και περιορισμούς. Ο Μπέσεντ απέφυγε να απαντήσει αν θα επιστραφούν χρήματα σε εταιρείες και καταναλωτές που επιβαρύνθηκαν από τους υψηλότερους δασμούς, σημειώνοντας ότι το ζήτημα θα κριθεί από τα κατώτερα δικαστήρια.
Παράλληλα, η κυβέρνηση επέβαλε προσωρινά παγκόσμιο δασμό 10% σε όλα τα αγαθά, τον οποίο αύξησε στο 15%, επικαλούμενη άλλη νομοθετική διάταξη. Ωστόσο, για την παράταση τέτοιων μέτρων πέραν των 150 ημερών απαιτείται έγκριση του Κογκρέσου, γεγονός που ενδέχεται να προκαλέσει εσωκομματικές τριβές.
Η πιθανότητα επίκλησης του νόμου Smoot-Hawley του 1930 θεωρείται νομικά και πολιτικά αμφιλεγόμενη, καθώς ο νόμος έχει ιστορικά συνδεθεί με την επιδείνωση της Μεγάλης Ύφεσης.
Εσωκομματικές πιέσεις και πολιτικές επιθέσεις
Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί βουλευτές έχουν ήδη εκφράσει επιφυλάξεις, ιδιαίτερα σε πολιτείες όπου οι επιχειρήσεις επηρεάζονται άμεσα από τους δασμούς. Ο βουλευτής του Κολοράντο, Τζεφ Χερντ, συντάχθηκε με τους Δημοκρατικούς καταψηφίζοντας δασμούς στον Καναδά, υποστηρίζοντας ότι πλήττουν τους ψηφοφόρους της περιφέρειάς του.
Οι Δημοκρατικοί, από την πλευρά τους, εντείνουν την κριτική. Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, κατηγόρησε τον Τραμπ ότι η οικονομική του πολιτική βασίζεται σε δασμούς και φοροαπαλλαγές που, όπως υποστηρίζει, αποσταθεροποιούν την οικονομία.
Παρά τις αντιδράσεις, ο Τραμπ επιμένει ότι οι δασμοί αποτελούν απαραίτητο εργαλείο για την ενίσχυση της διαπραγματευτικής θέσης των Ηνωμένων Πολιτειών και για την προστασία της αμερικανικής οικονομίας από αυτό που χαρακτηρίζει ως «εκμετάλλευση» από ξένες χώρες.