Παρά τη δημόσια ρητορική κατά οποιασδήποτε διαπραγμάτευσης με τον Ντόναλντ Τραμπ, στελέχη του καθεστώτος της Ιράν φέρονται να διερεύνησαν, μέσω μυστικών διαύλων, το ενδεχόμενο συνομιλιών για κατάπαυση του πυρός, σύμφωνα με αξιωματούχους που επικαλούνται οι New York Times.
Όπως αναφέρεται, ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι προσέγγισαν τη CIA, μέσω υπηρεσιών πληροφοριών τρίτης χώρας, μόλις μία ημέρα μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων, προτείνοντας έμμεσο διάλογο για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Ωστόσο, ούτε ο Λευκός Οίκος ούτε η ιρανική πλευρά σχολίασαν επισήμως τις πληροφορίες, ενώ η CIA απέφυγε κάθε δήλωση.
Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται από ορισμένους ως ένδειξη πίεσης και αποσταθεροποίησης στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας, καθώς οι ισραηλινές επιθέσεις φέρονται να έχουν πλήξει καίρια πρόσωπα του καθεστώτος.
Αντιρρήσεις από το Ισραήλ
Το Ισραήλ εμφανίζεται αντίθετο σε μια άμεση διπλωματική εκτόνωση, επιδιώκοντας –σύμφωνα με πληροφορίες– παρατεταμένη στρατιωτική εκστρατεία για τη μέγιστη αποδυνάμωση των ιρανικών στρατιωτικών δυνατοτήτων, ακόμη και την κατάρρευση του καθεστώτος. Πηγές αναφέρουν ότι η Ιερουσαλήμ έχει καλέσει τις ΗΠΑ να μην δώσουν βαρύτητα στην ιρανική προσέγγιση.
Ο Τραμπ, σε ανάρτησή του στο Truth Social, επιβεβαίωσε ότι υπήρξε πρόθεση διαλόγου από την Τεχεράνη, αλλά δήλωσε πως ήταν «πολύ αργά» για συνομιλίες. Σε δηλώσεις του προς δημοσιογράφους, ανέφερε ότι αρκετά από τα πρόσωπα που η Ουάσιγκτον θεωρούσε πιθανούς συνομιλητές έχουν πλέον σκοτωθεί, επισημαίνοντας τη ρευστότητα στην ιρανική ηγετική δομή.
Αναπροσαρμογή στρατηγικής από την Ουάσιγκτον
Η κατάσταση φαίνεται να οδηγεί τον Αμερικανό πρόεδρο σε επανεξέταση των αρχικών σεναρίων περί λαϊκής εξέγερσης και πλήρους ανατροπής του καθεστώτος. Πλέον, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, το ελάχιστο πλαίσιο προϋποθέσεων για τερματισμό των βομβαρδισμών περιλαμβάνει δραστικό περιορισμό ή εγκατάλειψη των ιρανικών προγραμμάτων βαλλιστικών πυραύλων και πυρηνικής ενέργειας, καθώς και διακοπή στήριξης σε ένοπλες οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ.
Ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι, υπό προϋποθέσεις, οι εναπομείναντες ηγέτες της Τεχεράνης θα μπορούσαν να διατηρήσουν μέρος της πολιτικής και οικονομικής τους ισχύος, παραπέμποντας στο «μοντέλο» που –όπως είπε– εφαρμόστηκε στη Βενεζουέλα.
Ερωτήματα για το «μοντέλο Καράκας»
Παραμένει ασαφές κατά πόσο ένα αντίστοιχο σενάριο μπορεί να εφαρμοστεί στην Τεχεράνη. Αναλυτές επισημαίνουν ότι τμήμα της ιρανικής ηγεσίας εκτιμά πως μπορεί να επιφέρει σημαντικό κόστος σε ΗΠΑ και Ισραήλ, αυξάνοντας την πίεση για παύση των επιχειρήσεων.
Ταυτόχρονα, δεν αποκλείονται αποκλίσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Ιερουσαλήμ ως προς τον τελικό στόχο της εκστρατείας. Πληροφορίες αναφέρουν ότι πριν από την έναρξη των επιθέσεων, η CIA είχε επεξεργαστεί πολλαπλά σενάρια για την επόμενη ημέρα στο Ιράν, χωρίς ωστόσο να διατυπώνεται υψηλός βαθμός βεβαιότητας για την έκβασή τους, λόγω των πολλών αστάθμητων παραγόντων.
Κομβικό ερώτημα για την αμερικανική πλευρά παραμένει ποιοι –και αν– από τους πιθανούς διαδόχους στην ιρανική ηγεσία θα επιβιώσουν της συνεχιζόμενης στρατιωτικής πίεσης, ώστε να καταστεί εφικτός ένας αξιόπιστος δίαυλος διαπραγμάτευσης.