Συναγερμό για τη συστηματική και εσκεμμένη υπονόμευση των δημοκρατικών θεσμών στην Ευρώπη σημαίνει η ετήσια έκθεση της Ένωσης Πολιτικών Ελευθεριών για την Ευρώπη (Liberties) για το 2026.
Η πολυσέλιδη έρευνα, που βασίζεται σε στοιχεία από 40 ΜΚΟ, κατατάσσει τη Βουλγαρία, την Κροατία, την Ουγγαρία, την Ιταλία και τη Σλοβακία στην κατηγορία των «καταστροφέων», κατηγορώντας τις κυβερνήσεις τους για ενεργή αποδυνάμωση του κράτους δικαίου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη Σλοβακία του Ρόμπερτ Φίτσο, όπου καταγράφεται οπισθοδρόμηση σε όλα τα μέτωπα, αλλά και στην Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν, η οποία περιγράφεται ως μια απομονωμένη περίπτωση συνεχιζόμενης θεσμικής παρακμής.
Η έκθεση προκαλεί αίσθηση καθώς εντοπίζει φαινόμενα διάβρωσης ακόμη και σε ιστορικά ισχυρές δημοκρατίες όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Σουηδία, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως «χώρες σε φθίνουσα πορεία». Παράλληλα, η Ελλάδα τοποθετείται στην κατηγορία των «στάσιμων» χωρών, μαζί με την Ιρλανδία, την Ολλανδία και την Πολωνία, όπου η κατάσταση δεν παρουσίασε ούτε βελτίωση ούτε επιδείνωση κατά το περασμένο έτος.
Πέρα από τις εθνικές κυβερνήσεις, στο στόχαστρο μπαίνουν και τα ίδια τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Liberties ασκεί δριμεία κριτική στις Βρυξέλλες για αναποτελεσματικότητα, σημειώνοντας ότι το 2025 υιοθέτησαν πρακτικές που υπονομεύουν τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως οι διαδικασίες κατεπείγουσας νομοθέτησης και η στοχοποίηση οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.
Σύμφωνα με την έκθεση, η μεγαλύτερη απειλή εντοπίζεται πλέον στην αποδυνάμωση των «ελέγχων και ισορροπιών» (checks and balances), περιορίζοντας τη δυνατότητα των πολιτών και των ΜΚΟ να ελέγχουν την εξουσία και να ζητούν λογοδοσία.