Η πολεμική αναμέτρηση μεταξύ Ισραήλ-ΗΠΑ και Ιράν το 2026 δεν είναι απλώς μια στρατιωτική σύγκρουση, αλλά το αποκορύφωμα μιας δεκαετούς υπαρξιακής απειλής.
Για το Ισραήλ, η ρητορική του (πλέον νεκρού) Αγιατολάχ Χαμενεΐ περί «αφανισμού του Σιωνιστικού καθεστώτος», σε συνδυασμό με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τη δράση της Χεζμπολάχ και της Χαμάς, κατέστησαν την στρατιωτική λύση ως τη μόνη «ρεαλιστική» επιλογή. Παρά την προσωρινή ανάσχεση που προσέφερε η συμφωνία JCPOA το 2015, η απόσυρση των ΗΠΑ το 2018 άνοιξε τον δρόμο για μια ανεξέλεγκτη κούρσα εξοπλισμών, οδηγώντας μαθηματικά στη σημερινή ανάφλεξη.
Η ιστορία όμως διδάσκει ότι η ειρήνη στη Μέση Ανατολή συχνά ξεκινά όχι από την αμοιβαία εμπιστοσύνη, αλλά από την απόλυτη εξάντληση. Όπως ακριβώς συνέβη με την Αίγυπτο του Νάσερ —η οποία χρησιμοποιούσε εξίσου σκληρή ρητορική με την Τεχεράνη— και οδήγησε τελικά στην ιστορική συμφωνία με τον Σαντάτ, έτσι και σήμερα η οικονομική αιμορραγία των δύο αντιπάλων ίσως αποτελέσει τον καταλύτη για την αλλαγή.
Το Ιράν βρίσκεται πλέον σε κατάσταση έκτακτης οικονομικής ανάγκης: με το ΑΕΠ να αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 10% το 2026, τον πληθωρισμό τροφίμων πάνω από το 100% και την έκδοση τραπεζογραμματίου 10 εκατομμυρίων ριάλ, η εσωτερική αντοχή του καθεστώτος δοκιμάζεται στα όριά της.
Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ, αν και διατηρεί τη δομή μιας προηγμένης οικονομίας, έρχεται αντιμέτωπο με το φάντασμα μιας «χαμένης δεκαετίας». Το έλλειμμα του προϋπολογισμού καλπάζει προς το 5,1%, οι αμυντικές δαπάνες διογκώνονται κατά δεκάδες δισεκατομμύρια σέκελ και το δημόσιο χρέος πλησιάζει το 70% του ΑΕΠ.
Η όραση του Stanley Fischer για μια οικονομία που θα αναπτυσσόταν με 7% σε συνθήκες ειρήνης φαντάζει μακρινή, καθώς η χώρα εγκλωβίζεται σε έναν δαπανηρό πόλεμο πολλαπλών μετώπων.
Το κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει είναι αν η στρατιωτική ισχύς μπορεί όντως να επιτύχει τους στόχους της, όπως η αλλαγή καθεστώτος ή ο πλήρης πυρηνικός αφοπλισμός. Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι ο δρόμος της απομόνωσης του Ιράν μέσω της αποδοχής της Αραβικής Πρωτοβουλίας Ειρήνης (ίδρυση Παλαιστινιακού κράτους) θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στον μουσουλμανικό κόσμο.
Καθώς και οι δύο λαοί υποφέρουν από τις συνέπειες της καταστροφής, η αναζήτηση μιας εναλλακτικής λύσης πέρα από τον θάνατο γίνεται επιτακτική. Ο πόλεμος θα έπρεπε να είναι η έσχατη επιλογή, όμως στην παρούσα κρίση φαίνεται να έγινε η πρώτη, και αυτό είναι που πρέπει να αλλάξει.