«Αλλάζουμε τα πάντα, εκτός από τις αξίες μας. Αλλάζουμε τον τρόπο λειτουργίας του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού» τόνισε εμφαντικώς ο Υπουργός Εθνικής Αμύνης κ. Νίκος Δένδιας στην ομιλία του ως κεντρικός ομιλητής, στο 3ο Διεθνές Συνέδριο Θαλάσσιας Ασφάλειας, που πραγματοποιήθηκε στο Ίδρυμα Ευγενίδου, με θέμα «Η Θαλάσσια Ασφάλεια σε μια Εποχή Γεωπολιτικής, Γεωοικονομικής και Τεχνολογικής Αναταραχής» (Maritime Security in an Era of Geopolitical, Geoeconomic and Technological Disruption).
Το Συνέδριο διοργανώθηκε από το Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων (Council for International Relations), το International Propeller Club (Port of Piraeus), το S4GEO (The Society for Geopolitics) και το Ινστιτούτο Foreign Affairs, σε συνεργασία με τη Σχολή Ναυτιλίας και Βιομηχανίας του Πανεπιστημίου Πειραιώς και το Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) του Παντείου Πανεπιστημίου.
Αρχικώς ο κ. Υπουργός αναφέρθηκε στις προκλήσεις της εποχής μας στο θαλάσσιο περιβάλλον, που δεν «περιορίζονται» μόνο στο πρόβλημα με τα Στενά του Ορμούζ, αλλά «…Επεκτείνονται κάτω από αυτή, σε κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές ενέργειας και επικοινωνιών. Και αυτές πρέπει επίσης να τις προστατεύσουμε.», όπως τόνισε χαρακτηριστικώς, και μετά, ανά θεματική ενότητα τόνισε:
Για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας
«…Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, λοιπόν, δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, δεν είναι κάτι που αφορά μόνο τους ειδικούς του Διεθνούς Δικαίου, τους δικηγόρους, τους πλοιοκτήτες ή τους αξιωματικούς του Ναυτικού. Μας αφορά όλους, τον καθένα από εμάς. Για την Ελλάδα, λοιπόν, αυτές είναι οι διεθνείς προκλήσεις, και πρέπει να σας πω ότι δεν ξεχνάω μια πρόκληση που βρίσκεται πιο κοντά μας, πιο κοντά στο σπίτι μας, γιατί εξακολουθούμε να έχουμε έναν γείτονα που ερμηνεύει το Διεθνές Δίκαιο της θάλασσας με έναν μάλλον ιδιόμορφο τρόπο.
Για παράδειγμα, οι αγαπητοί μας φίλοι στη γειτονική Τουρκία ισχυρίζονται ανοιχτά ότι τα νησιά δεν έχουν δικαίωμα σε υφαλοκρηπίδα. Ότι τα νησιά, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους —η Κρήτη, για παράδειγμα— δεν αποτελούν μέρος των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών, ότι τα νησιά του Αιγαίου βρίσκονται στην ασιατική υφαλοκρηπίδα. Αυτοί οι ισχυρισμοί παρουσιάζονται με σοβαρότητα σε διεθνή φόρουμ, αν και πρέπει να σας πω ότι αν ένας πρωτοετής φοιτητής του Πανεπιστημίου που παρακολουθεί μαθήματα Διεθνούς Δικαίου, για παράδειγμα, έγραφε κάτι τέτοιο, είτε θα αποτύγχανε παταγωδώς στις εξετάσεις, είτε οι συμφοιτητές του θα γελούσαν μέχρι δακρύων. Αλλά, και πάλι, πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτού του είδους τη θέση σε σοβαρά Φόρουμ ανά τον κόσμο…»
Αναφορικά με την «Ατζέντα 2030 και τις ΕΔ
«…Όμως, ο «ΚΙΜΩΝ» δεν είναι παρά η ορατή κορυφή του παγόβουνου. Το παγόβουνο αυτό είναι η «Ατζέντα 2030» και οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Και όταν κάποιος με ρωτάει τι αλλάζουμε, η απάντησή μου είναι πολύ απλή και πολύ σύντομη. Αλλάζουμε τα πάντα, εκτός από τις αξίες μας.
Αλλάζουμε τον τρόπο λειτουργίας του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Αλλάζουμε τα μέσα του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Θα σας πω ένα παράδειγμα. Όπως ίσως γνωρίζετε, προμηθευόμαστε 4 φρεγάτες από την Groupe Navale, γαλλικές φρεγάτες, τις FDI, Frégates d' Intervention. Αυτές οι φρεγάτες δεν είναι απλώς μια πιο σύγχρονη παραλλαγή της κλάσης MEKO ή άλλων φρεγατών που ήδη διαθέτουμε.
Είναι ένα διαφορετικό είδος πλοίου. Είναι κάτι διαφορετικό. Και γιατί αυτό; Επειδή αυτές οι 4 φρεγάτες ανήκουν σε μια κατηγορία που, επιτρέψτε μου να σας πω, δεν είναι το είδος φρεγάτας που χρησιμοποιεί το Γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό. Οι Γάλλοι χρησιμοποιούν φρεγάτες τύπου Standard 2.
Εμείς θα χρησιμοποιήσουμε τις Standard 2+++. Μόλις πριν από 3 ημέρες είχα την ευκαιρία να εξηγήσω στον Πρόεδρο Μακρόν τις αλλαγές που έχουμε κάνει, και εντυπωσιάστηκε αρκετά. Και πιστεύω ότι οι Γάλλοι θα αναβαθμίσουν τις FDI τους στην κατηγορία «+++». Η κατηγορία «+++» έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει 32 στρατηγικούς πυραύλους, σε αντίθεση με τους 12 αντιαεροπορικούς πυραύλους των γαλλικών φρεγατών.
Και αυτή θα είναι και η ικανότητα των νέων φρεγατών κλάσης Bergamini, τις οποίες πρόκειται να προμηθευτούμε από την Ιταλία.
Φρεγάτες 10 ετών, μεγάλα πλοία, ακόμη μεγαλύτερα από τις FDI, άνω των 6.000 τόνων, ικανά να επιχειρούν σε ανοιχτή θάλασσα. Επαναλαμβάνω, φρεγάτες που θα μπορούν να φέρουν στρατηγικούς πυραύλους. Και αυτό θα αποτελέσει το μέσο αποτροπής μας, αλλά και τη δυνατότητά μας να συμμετέχουμε σε επιχειρήσεις που διασφαλίζουν την ελευθερία στη θάλασσα.»
Αναφορικά με την προστασία του Αιγαίου
«…Η απάντησή μου είναι πολύ απλή. Φυσικά, θα προστατεύσουμε τo Αιγαίο. Θα προστατεύσουμε το Αιγαίο πολύ καλύτερα από ό, τι κάναμε μέχρι σήμερα, αλλά θα το κάνουμε με έναν πολύ πιο σύνθετο τρόπο. Θα το κάνουμε με πυραύλους. Θα το κάνουμε με μη επανδρωμένα σκάφη. Θα το κάνουμε επίσης με μικρότερα σκάφη στην επιφάνεια της θάλασσας, αλλά και με μη επανδρωμένα σκάφη κάτω από την επιφάνεια. Έτσι, θα διασφαλίσουμε την ασφάλεια του Αιγαίου με πολύ οικονομικότερο τρόπο από ό,τι στο παρελθόν, και θα εξασφαλίσουμε στις μεγαλύτερες πλατφόρμες μας ελευθερία κινήσεων και ελευθερία αποτροπής. Γιατί, όπως γνωρίζαμε μέχρι τώρα, το σενάριο που αντιμετωπίζαμε είναι ότι κάποιος «έρχεται», όπως μας είπαν, και καταλαμβάνει ένα μικρό νησί. Και τότε η Ελλάδα καλείται να αποφασίσει: «Τι θα κάνουμε; Θα κηρύξουμε πόλεμο πλήρους κλίμακας; Θα εισβάλουμε στην Ανατολική Θράκη; Θα πραγματοποιήσουμε μια μικρή επιχείρηση για να ανακτήσουμε κάτι που θα είναι εξαιρετικά δύσκολο»; Τι θα κάνουμε; Ποιο είναι το δίλημμα; Και σε ένα τέτοιο σενάριο, ο επιτιθέμενος έχει το πλεονέκτημα». Λοιπόν, σε μια μελλοντική περίπτωση, ο εν δυνάμει επιτιθέμενος θα πρέπει να έχει κατά νου ότι διαθέτουμε τη δυνατότητα και θα έχουμε την ικανότητα να απαντήσουμε με σημαντικό αριθμό στρατηγικών πυραύλων από πλατφόρμες που θα είναι κατανεμημένες, όχι μόνο στο Αιγαίο, αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο και οπουδήποτε κρίνουμε ότι θα είναι χρήσιμο, ενώ οι πλατφόρμες θα είναι προστατευμένες. Και αυτές οι ίδιες πλατφόρμες θα μπορούν να βρίσκονται στην Ερυθρά Θάλασσα, εάν απαιτείται, όπου οι Φρεγάτες ΥΔΡΑ, ΨΑΡΑ και ΣΠΕΤΣΕΣ επιχείρησαν με τεράστια επιτυχία τον περασμένο μήνα στην Επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ.»
Αναφορικά με την επιχείρηση «ΑΣΠΙΔΕΣ» της ΕΕ
«…Παρεμπιπτόντως, η Επιχείρηση ΑΣΠΙΔΕΣ έχει ελληνικό όνομα, επειδή η Ελλάδα υποστήριζε εξ αρχής ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαθέτει μια επιχείρηση για την προστασία της Ερυθράς Θάλασσας και του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Και δεν αποτελεί τιμή για την Ευρωπαϊκή Ένωση το γεγονός ότι οι χώρες που συμμετέχουν σταθερά στην επιχείρηση είναι η Ελλάδα, η Ιταλία και, κατά καιρούς, οι Κάτω Χώρες και η Γερμανία. Όταν μιλάμε για γεωπολιτική προοπτική. Και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μιλούσε για τη γεωπολιτική επιτροπή. Αν θέλουμε να μας παίρνουν στα σοβαρά, πρέπει να κάνουμε πολύ περισσότερα από αυτό, ως Ευρώπη. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.
Αναφορικά με την αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής
«…Τώρα, θέλω να σας το ξεκαθαρίσω. Η Ελλάδα δεν είναι και δεν πρέπει να γίνει «τουρκοκεντρική». Η Τουρκία δεν είναι το κύριο πρόβλημά μας και δεν πρέπει να είναι το κύριο πρόβλημά μας. Πρέπει απλώς να είμαστε αρκετά ικανοί ώστε να αποτρέψουμε οποιαδήποτε απειλή προέρχεται από τον γείτονά μας.
Η Ελλάδα πρέπει να έχει, θα έπρεπε να έχει, μια προσέγγιση 360 μοιρών. Και παρακαλώ να θυμάστε ότι από αυτές τις 360 μοίρες, περισσότερες από 220, 230 μοίρες, αν δείτε τη γεωγραφία μας, βλέπουν προς τη θάλασσα, από το Βόρειο Αιγαίο έως τη Νότια Αδριατική Θάλασσα. Επομένως, ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούμε σε ένα θαλάσσιο περιβάλλον και ο τρόπος με τον οποίο μπορούμε να λειτουργήσουμε σε ένα θαλάσσιο περιβάλλον είναι υψίστης σημασίας. Εκτός από τις πλατφόρμες που σας ανέφερα, υπάρχουν πολλά άλλα στοιχεία για τα οποία θα χρειαζόμουν ώρες για να σας εξηγήσω.»
Για το διάστημα, τον κυβερνοχώρο και το ελληνικό ενδιαφέρον και συμμετοχή
«Και μέχρι τώρα — μέχρι πριν από 24 μήνες — δεν διαθέταμε καμία ουσιαστική ικανότητα σε αυτά τα δύο επίπεδα (Σημ.Συντ.: Κυβερνοχώρο και Διάστημα). Γι’ αυτό και εργαζόμαστε σκληρά και στα δύο. Δεν θα μιλήσω για τον κυβερνοχώρο, αν και αυτό θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον, αλλά θα ήθελα να γνωρίζετε ότι είναι η πρώτη φορά στην ιστορία μας που η Ελλάδα έχει ήδη στο διάστημα δύο μίνι δορυφόρους, δύο φωτογραφικούς μίνι δορυφόρους, και θα προχωρήσουμε στη δημιουργία ενός ολόκληρου συστήματος τα επόμενα χρόνια. Θα φτάσουμε τους 13 ή 14. Έτσι, χάρη σε αυτούς τους μίνι δορυφόρους, μπορούμε να διαθέτουμε φωτογραφίες στις δικές μας δυνάμεις για ανάλυση σε ελάχιστο χρόνο.
Και δεν χρειάζεται να εξαρτόμαστε από άλλους για να μας παρέχουν πληροφορίες που είναι εξαιρετικά σημαντικές. Και φυσικά, οι περιοχές για τις οποίες μιλούσαμε περιλαμβάνονται στην περιοχή που μπορούν να φωτογραφίσουν αυτοί οι δορυφόροι. Αλλά επίσης, σχεδιάζουμε και θα αποκτήσουμε τον πρώτο δορυφόρο επικοινωνιών που θα ανήκει στην Ελλάδα. Διότι στον σύγχρονο κόσμο, αν δεν έχεις επικοινωνία, δεν έχεις τίποτα. Και χωρίς δορυφόρο, στο σύγχρονο περιβάλλον, δεν μπορείς να διασφαλίσεις την επικοινωνία σου.
Εν ολίγοις, λοιπόν, μεταβαίνουμε από ένα παραδοσιακό περιβάλλον που περιλαμβάνει μια σειρά φρεγατών και άλλων πλοίων, σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον στο οποίο μη επανδρωμένα σκάφη, σύγχρονες πλατφόρμες, δορυφόροι και ανθρώπινο δυναμικό, στο πλαίσιο μιας ολιστικής προσέγγισης που ονομάζεται «Ασπίδα του Αχιλλέα» και με τη χρήση σύγχρονου εξοπλισμού επικοινωνιών, θα είναι σε θέση να εγγυηθούν, εξ ονόματος της Ελληνικής Δημοκρατίας, τη θαλάσσια ασφάλεια στις περιοχές όπου έχουμε ζωτικό συμφέρον.»
Στο Συνέδριο παρέστησαν ως εκπρόσωπος του Αρχηγού ΓΕΝ, ο Διοικητής της Διοικήσεως Ναυτικής Εκπαιδεύσεως (ΔΕΝ) Υποναύαρχος Στέφανος Σαρρής ΠΝ, εκπρόσωποι της ναυτιλιακής, επιχειρηματικής και ακαδημαϊκής κοινότητος, καθώς και διεθνών οργανισμών.