Σε μια προσπάθεια να αναστρέψει το κλίμα αστάθειας στη Μέση Ανατολή και να δώσει λύση στο φλέγον ζήτημα των προσφυγικών ροών, η Ευρωπαϊκή Ένωση δρομολογεί την αναζωογόνηση των διπλωματικών και οικονομικών της σχέσεων με τη Συρία.
Ενάμισι χρόνο μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, οι υπουργοί Εξωτερικών των «27» ξεκινούν πολιτικό διάλογο υψηλού επιπέδου με τη μεταβατική κυβέρνηση της χώρας, στοχεύοντας στην αποκατάσταση της σταθερότητας που θα επιτρέψει τον εθελούσιο επαναπατρισμό εκατομμυρίων Σύρων προσφύγων. Η κατάσταση στη Συρία παραμένει δραματική μετά από 15 χρόνια εμφυλίου πολέμου, με 13 εκατομμύρια πολίτες να έχουν ανάγκη ανθρωπιστικής βοήθειας και τις υποδομές να είναι ολοσχερώς κατεστραμμένες.
Οι Βρυξέλλες, έχοντας ήδη δεσμεύσει 620 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2026-27, εξετάζουν την επανενεργοποίηση της συμφωνίας συνεργασίας που είχε ανασταλεί το 2011, ενώ μακροπρόθεσμος στόχος είναι η σύναψη μιας επίσημης συμφωνίας σύνδεσης. Άμεσα μέτρα περιλαμβάνουν τη χρηματοδότηση αγροτικών υποδομών και την αποκατάσταση κρίσιμων μονάδων υγείας, όπως το κεντρικό νοσοκομείο της Χομς.
Η ανάγκη για σταθερότητα στη Συρία συνδέεται άρρηκτα με την εσωτερική πολιτική ατζέντα πολλών ευρωπαϊκών κρατών, όπου η άνοδος της ακροδεξιάς πιέζει για αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική.
Πριν από το 2011, ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών έφτανε τα 7 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ το 2023 είχε περιοριστεί σε μόλις 368 εκατομμύρια ευρώ συνολικά. Η Γερμανία, η οποία φιλοξενεί περίπου ένα εκατομμύριο Σύρους, ηγείται των προσπαθειών για τη δημιουργία συνθηκών επιστροφής, με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς να εκφράζει την ελπίδα για επαναπατρισμό του 80% των προσφύγων εντός τριετίας.
Ωστόσο, ειδικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η οικονομική ανάκαμψη δεν προχωρά με τον απαιτούμενο ρυθμό ώστε να πειστούν οι εκτοπισμένοι να επιστρέψουν οικειοθελώς, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκαθαρίζει σε κάθε τόνο πως δεν τίθεται θέμα αναγκαστικών επιστροφών. Το ζήτημα παραμένει στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας, με τις Βρυξέλλες να επιδιώκουν εγγυήσεις για έναν τακτικό διάλογο αναφορικά με την τύχη των Σύρων προσφύγων.